



f 











II Boek. XLVI. Htoftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 



m 





abrumpendi : Altera vero fpecies , quae rarioribus ar- 

 tnatur fpinis , & pauciores dat frudtus , non ita bona 

 nee amara eft. 



Superftitiofa quoque ars apud incolas praevalet,& 

 tanquam arcanum habetur ad Swangis feu Magos de- 

 tegendos : Radicem fumunt optima? feu fpinoias fpe- 

 ciei, quam cum aqua & calce conterunt, illamque 

 fufpe&is propinant hominibus,vel cum Pinangaoffe- 

 runt , fi inde aegre fefe habeant , pro Swangis & 

 Magis habentur , e contra eadem haec radix cum aqua 

 contrita eft antidotum illis s qui putant fefe efle in- 



ifbreken zander yfe 



veele aoornen beeft „ 

 goet , nog bitter niet. 



araagt 







fuperfiitieus konftj 



cantatos 



•. 





tier voor eenjecreetgebouden , om defwangis of Tovenaars 

 te leer en kennen. Zy neemen de wort el van de be he of 

 doornachtige zoorte , wryvenze met water, en ten wei- 

 mgkalk, geven zulks de fufpefl e perzoonen te drinken of 

 in Fmang te eeten , indienze boar qualyk daar van ve- 

 voelen , zowerdenze voor Swangis gebouden , daar ente- 

 gen dezelfjle wortel in water gewreven , is een teeenbaat. 



wanneer iemant meent betovert te zyn. 



Tabula Trigefima Septima 



D 



ey 





t % 



» • 





dertigjle Plant 



phio vocatur 



Jujuba litore* , quae Vidara Littorea 



Rum 



Jujub 



i 



Lit-* 



» I 





# 



* ■ 



O 



R V 



T 



O 



A 



N M 



■ « 



9 



K 



N G. 



Jujuba 



giore Plukn.Almag.p* 199. ScRay.tom.}. T>endr*p.$\. < 

 eft Prunus Zeylanica, fpinofa f folio longiore Herm.Paf.l 

 Fu Pag. 367. & Prunus Zcylanica , fpinofa , longiore f 

 viridi , frucftus officulo orbiculari fcrobiculis referto ' Ph 

 Thyt. Tab. 116. Fig. 6. quae foliorum hirfutie & officulc 

 regulari variat. Vide in Thef Zeyl. pag. 1 ji & 1 3 *, alias 



jus fpecies & varietates. ' " 



4 



* t 



» • 



* 



Ambae hae arbores nomine Bidara arborit , & Bidara #-* 



tor ex a Valent. in Amboina dejeript. fag. 191 ocCumint* 



. 



ueze komt over een met de Indifche doornachtige Jujube •' 

 met langer bladt en vruchten , zo als ze by Plukmt. in zvn 

 Abnag* p. 199. en by Ray in het derde deel in de Dendr p 

 44 genaamt wert . welke is de Prunus Zeylanica > fpinofa , 'ion. 

 giore folio van Herman in zyn Farad. Bat. Pr. p. 367. en Pru- 

 ms Zeylanica , fpinofa , longiore folio viridi , frudus officulo or- 

 biculari fcrobiculis referto van Plukn. in iyn Phytogr.Tab x\6 

 Fig. 6. dewelke van de voorgaande verfchilt door ruige bla * 

 den , en zyn irreguliere Zaa - ern : de andere zoorten en ver" 

 andenngen hiervan zie in mynThef Zeylan.p. ijr en i x % 



Deze twee boomen werden onder de naam van Bidara 

 hont> en Strand-Bidara by Valent. pag. 191 befchreven. 







■. 



A * 





. . 





* - 







CAPUT QUADRAGESIMUM XLVI. HOOFDSTUK. 





SEXTUM. 



/ I 



■ 





• • 





- *- 



Cohbrinum : Caju - Ular. 



m * 



Slangenbout* 



1 



• 



N India Orientali varia hujus nominis ligna occur- 

 runt^ uti a Garzia libr. i; Aram. cap. 44. tres ejus 

 enumerantur fpecies : omnes in Zeylana crefcentes, 

 tres itidem a Cbrift. a Cojla cap. 33. eommemorantur 



---• A 



• . 





M 



'En beeft in Oofi-Indien verfebeide bouten vandien 

 naam, als by Garzias, lip. i. Arom. cap. 44., 



drie zoorten , alle op Ceylon waffebende : Ook drie 

 zoorten by Cllrift. a Cofta Cap. 33. , met nog eenigean- 



cum aliis quibusdam a Carolo Clufio in fuis adnotatio- dere , die Carol. Clus. , in zyne aantekening op dezelffle 

 nibus ad ilia capita additis, qu^ omnes afefe invicem Kapittelen , Jaar by doet: alle van mdkan&eren verfcbil- 

 differunt , quarum vero nullas fpecies in hifce Orien- lende , en waar van ik nog gene in deze Oojlerze gewef. 



talibus regionibus reperire potui , unde earum loco 

 hie illam defcribam , quae hodie pro unico & vero 

 adhibetur Ligno Cohibrino , vel hoc faltem nomine 



ten bebbe kunnen vinden , en zal daarom in derzelver plaat- 

 ze albier alleen befebryoen bet ' gene men bedehsdaags 

 voor bet eenigfie en opregtfte Slangenbout gebruikt , of 

 nota eft 5 iieque crefcit iri Zeylarta, neque in Am- " met dien naam meeft bekend is 9 niet vallende of groeytn- 

 boina , fed in Rotta , Timora,ac vicinis infulis, unde de op Ceylon, nog in Amboina : Maar op T otte , TV 

 mihi quoque rami , foliis fruftibusque onufti, ut & mor, en de bygelegene Eilandm , en van waar aan my 

 lignum transmifla funt auxilio & cura generofi D. An- ook de takken, met hare bladeren, vruchten 3 en blokken 

 tonii Hurdt, Indiae Senatoris Ordinarii* Scjacobi van door di bulpe engunftige bezorging van de Heer Antoni 

 Wyckerjloot fupremi Capitis Timora (uti fupra in ca^ Hurdt Raad Ordinaaris van lndien * en Jacob vail 

 pite Sandali fuit memoratum) unde & fubjun&a figure Wydcerfloot , Opperboofdt op Timor , (gelyk boven in 

 J ~ w ^ ^n. . *t Cap. van Sandel-hout vermelt flaat) zyn toegekomen; 



en <waar na ook de nevenftaande figuur is opgemaakt. 

 Dezen boom is in *t gemeen zo hoog en dik > als een Le- 



delineata eft. 



Arbor hasc yulgo aldtudinem & craffitiem habet 



Limonii Nipis ,in quibusdam vero locis inftar Limonii moen Nipis-boom, docBop zommige plaatztn, als eenLe- 



Itam, quae truncum nempe gerit craffitiei hominis, moen Itam, namentlyk met een flam zo dik als een man, 



vulgares vero non ultra cms funt cralTae , harumque daar de gemeene niet boven een dye dik zyn , niet rond , 



truncus non eft rotundus,fed angulofus,& foveis in* maar boekig, en met kuilen, als de Lemoen-boom, beb- 



aratus inftar Limoniorum , illarumque lignum eft bende ook een diergelyke bard , vajl , en bleek-geel-bout , 



quoque durum > folidum , & flavefcens , quod in infe- 't welk aan de onder fie Jlam , en de wortelen wat meer 



riore trunci parte ac radicibus magis flavefcit ; Cor- na den gelen is trekkende : Zynde defeborffe effen , dun , 



r 



tex vero eft glaber* tenuis ,& cinereus, lignoque a 



en graawtoy en zo dtet aarl % t bout vajl leggende > dat 



deo firmiter adhaeret , ut decorticari nequeat , in ra- menze daar niet affcbetlen kan 9 voorts aan de wortelen 

 dicibus vero eft tenuis, &ruffus, plurimis cenuibus dunenros, met veele fyne circulenomvangen of ondopen. 



circulis obdudlus , & variegatus. 

 Rami in minores & firmos dividiintur laterales ra- 







T)e t&kketi vtrdelen lyun weder in Jlyve zy de-takjes, 

 mulos,qui folia fuftinent^bina femper oppofita , quce daar de bladeren aan Jlaan, twee en twee tegens maU 

 cum fubfequenti pari cruciformia funt, uti inLimone kander over, en in een febuin kruis zynde, gelyk die 

 Nipis, fed funt breviora nee cordata, binos polliees van de Lemoen Nipis , of wel wdt korter f en zondef 

 longa,unum lata, cum apice obtufo & oris aequalibus 

 feu integris : Ad petiolum vero tres concurrunt ner- 

 vi, uti in vera Vidara , ab utraque parte folia funt viridia 



bertje * twee duimen lank , en een breet , met een ftompe 



fpits 9 en effene kanten: By den (I eel lopen drie zenuwen 



fzamen , gelyk die van de regie Vidara , aan <toeder zy- 



& firma, inferiora autem funt minora, ac plurimum den groen en ftyf, maar de acbterjle zyn nocb kleinder 



Tom. IL 



con- 



9 

 erk 



\ 



