

\ 







\ 





II Boek. XLVI. Hooftft. AMBOINSCHE KRUVDBOEK 



flavefcentis 



quidam 





admifcent Arack, cum eo re&ificant, & utuntur in 

 quotidianam potiunculam loco vini Abfynthitis. Si 

 bina rafurae hujus ligni cochlearia heminse vini albi 

 infundantur , amarum quidem fit , fed non ita eft 

 gratum, ac quod cum tin&ura Abfynthii eft inprse- 

 gnatum : Noftra natio in Japoniam illud venale ad- 

 duxerunt lignum , ubi- primum in magna habebatur 

 exiftimatione, fatisque caro vendebaturpretio,quum 

 vero avarities deciperet inpoftores, qui maxima id Te- 

 cum ducebant copia , fpernebatur , & pro ligno foca- 

 rio habebatur , Japonenfium enim mos eft , nihil in 

 pretio habere , nifi quod raro vel pauca tantum quan- 

 titate adducitur. 





■\ 



\ 





Huic quoque ligno vis adfcribitur omne lumbrico- 

 rum abdominalium genus expellendi , & optime refi- 

 ftendi morfui venenatorum animalium : Qui autem 

 ulterius Zeylanenfium Lignorum Colubrinorum cogni- 

 tionem defiderat, ilium amandamus ad Garziam ab Or- 



to libr. i. Arom. cap 

 ex neotericis fcrip 

 Hifioria libr. i. cap 



Cbrift. Acofi 

 Philipp. Bald 



& 



Nay - Lelli vocatur. ut & fcripta D. Pauli Hi 



manm,qm mum lignum Cinghalenu lingua dicit Eba- 

 Weya, habetque pro Clemati Indica foliis Perficae , 

 & Caprifolii fruttibus , ac pro prima fpecie Ligni 

 Colubrini a Garzia defcripti,& ab ipfo,ut patet, ma- 

 le vocatum Cametul , licet in ejus manufcripto vitiofe 

 legatur Rametul , dicitque Cametul radicem efle primo 

 dulcem , fed fimul acrem , linguamque vellicantem , 

 cutique inpofitam veficas excitare , ac Cinghalcnfcs 

 hanc contufam morfui Serpentis Viperaque inpo- 

 nere. 



• 



Inquirendum porro nobis eft , quanam Accar Luffa- 

 Radja h. e. radix Luffa Radja fit, de qua annotan- 

 dum eft, radicem efle minorem digitum craflam, fla- 

 vefcentem quoque , ac parum amaram efle , quas ar- 

 bufculam minorem -emittit, in infula Lufla Radja, vel 

 proprie Nufla Radja , h. e. regia infula , quum feptem il- 

 lam inhabitent Reges , fitaque fit ad borealem partem 

 majoris infulx , & inhab;tetur ab infida ac maligna 

 gente , cum qua tamen Portugalli Larentouquenfes 

 commercium exercent , a quibus etiam hx radices 

 funt conquirendse , quae laudantur contra omnia af- 

 fumptorum venenorum genera > quae vomitu rejiciun- 

 tlir , & uti dicitur, vires Ligni Colubrini Zeylonenfis de- 



Quir feu Oi 



123 



en daar en boven als men *t 3. a 4. maal gebruikt beeft, 

 verhejt bet zyn kragtcn, en blyft een ongezienftuk bouts 

 van een doodze bleek-geele coleur , op Batavia doen 't zom- 



Jlappen Arac 



balen den zelven daar mede over, 

 - J ft 



Alflem-wyn , om de mage te verfterken : met een paar le 

 pels vol van betfcbrapzel of zaagzel kan men 00k <wel ec? 



aangenaam 



maakt. 



Natie 



AlJJei 

 Japan te koop 



bragt , alwaar bet voor eerjl wel in groote efl 



degie 



belt de navolgers verleide , bet zelve aldaar in groote m~ 

 nigte aantebrengen , zo wierd bet veracbt , en voor brand- 

 bout eebouden , zynde dit der Japanders maniere , geen 

 w jftelyker te bouden , dan dat men daar of ivsinig , 

 of zelden aanbrengt. • ' 



Men fcbryft dit. bout 00k de kracbten toe van alderley 

 zoorten van buik-wormen nit te dryven , en kracbtig de 

 beten der venynige dieren te vaederjiaan. De geene die 

 ■nu verder van bet Ceylonze Slangen-bout onderrigtingbc- 

 geeren , zullen ivy nvyzen tot Garzias ab Orto . 



44 



eerjl 



Hift 



pus Baldeus , tweede boek , cap. 49. daar by 't in bet Zin- 



falees Nay-Lelli noemt : Als mede tot de fcbriften van Do. 

 •aulus Hermannusjd/e bet zyne in 't Zingalees noemt Eha- 



Weya 



Perfick 



le eerfte zc 

 befcbreven 



(boeivel 



Exemplaar qualyk Rametul Jlaat) en d 



by , dat Cametul z;y een ivortel, in 't eerfte^zoet van 



fmaak, docb daar byfcberp en op de long bytende, en op 



Jl> 



ejloten op 



op 



teftantur,harum radicum virtutes , quas juxta infu- le gevonden zy , zoo z 



Nu ftaat om noch te onderzoeken , <wat Accar Lufla 

 Radja, dat is Radix Lufla Radja, voor een vuortel zy: 

 En dien aangaande moet men wet en dat ze beeft de di;ae 

 omtrent van een pink , ook datze geel-acbtig , en maar em 

 weinig bitter is ,komende van een boompje/t <welk grout 

 op'tEiland Luffa Radja, of ey gently k Nuffa Radja, 

 dat is Konings • Eiland , om dat Vr zeven JConingenopwo- 

 nen, en is gelegen aan de noord-zyde van 'tgroot Eiland, 

 ende bewoont van een ontrouw enboosaardig Folk, daar 

 egter de Portugeezen op Larcntouque mede bandelen , en 

 vail dewelke men ook deze vcortelen bekomen moet ; Zy 

 ' iverden geprezen tegens (die ingenomen vergift, datze met 

 broken uiHverpen , en gelyk men zest dat de kracbten van 



op Ceylon doer bet beesje Quiro/Quilne-' 



forte fortuna dete&as 



a«.xx Luffa Radj~ uvuv,uuu«n., 



efle a piscatonbus quibusdam, qui pifciculos allic;a- 



verant funiculis ex longis hujus arboris flai^elli 



is 



-confe&is, & comperiebantur , illos contra naturam 

 aliorum captorum pifcium quamdiutiflime in vivisfu- 

 perftitifle, unde concludebant, huic ligno vivifican- 

 tem vel vitam longe confervantem virtutem inefle y 

 harum radicum binae mihi oblatx* fuere fpecies: Una 

 ex ifta infula Lufla Radja delata, quae tenuis eft & 



flavefcens. Altera vero craflior & magis flava feu is dun en bleek-geel : docb de tweede )s dikker ^enwat 

 lutea, in Timora crefcens , utraeque vero fatis ama- * ' ' A m "~ " " ... 



, wv »eggenze , dat de kracbten van dezc 

 jortelen (dieze na bet Eiland Lufla Radja noemen,} by 

 eval ontdekt zyn door eew'ge Viffcberj, die baar vijfcben 

 efnoerd badden aan eenige touwetjes van de lange rys** 

 ms dezes booms gemaakt , en beijonden , dat dezelve te- 

 gens de natuur van andere gevangene vijfcben , lange by 

 't leven blyven,vcaar uit zy dan bejloten , dat in dat bout 



of levend<ovjerverende kragt mo'efle 

 telen zyn- my twee zoorten (rptnMid* 



Radj 



zyn 



Van 



rae funt , fed neutiquam cum ligno Colubrino com- 

 parandae. 



ifi 



p ltrnor, en 



vt 





t 



• i 



{ 



T 



* 



O 



u 



T 



N G 



/ 



\ 









* • * 



Tabula Trigefim* 0£lav<e, 



Quae exhibet ramum Ugni Colubrini CajuUlar di6li,ubiLitr, 

 A, fruftum naturali exhibet forma & magnitudine. 



B. fruEtum apertum, ut ejus nucleus confpiciatur. 



C. C. Nucleum ipfum & in bina fegmenta leparatunu 



Van de acht -en -dtrtigfti 



van 



genaamt; vertoonendc de Letter A. de vruchteo in "natuur- 

 lyke grootte. 



B* Dezelve geopent op dat de binnenfte korrel gezien wert. 

 C C. De binnenlte korl daar uittjenomen, en in twecn vcr- 

 declt ofte gefplcten # 



r 



\ 



• 



# 





T»m. II. 



OBSER 



Q 2 





AAN 



• 



