



/ 





• 





\ 



124 



HERBARII AMBOINENSIS LibtrTL cap.XLVll 



O 



R V 



O 



A 



N M 



G E. 



■ 



repenn arbores , quae TJgnum 



gevondc 



vulgo didhwn ferunt, ex variis prater noftrum conftat audio- die het Slangen-hout voortbrengen , blykt uit vecle andcre, 



Malab. p. 6x. Breyn. Prodr. i# />. 97 Sc*)8 



Herm 



Tbef 



als by onzen Schryver aangehaalt zyn , getuigens, waar van 

 de voornaamfte over deze zaak te raatplegen zyn de volgen- 

 de, als Cajp. CowmeHn in zyn Fl. Malab. p. 63. Brejne in 



>armac 



rias hujusligni propofuere fpecies & arbores, inter quas prae en $58. Herman 



Mai 

 ku Katu Valli-Caniram H.Mai. Tom. 7. Tab. 5. & Mo- 

 dira- Caniram Tom. 8. Tab. 24- Quaenam autem harum 

 arborum genuina fit fpecies , quae famofum illud , fedfimulfuf- 

 pe&um admodum ferat ' lignum , non facile eft determinatu, 

 Sam. Dale Modira Camram Lignum Colubrinum efle fentit ; 

 Breynius in Prodr. %. Horti Malab. Figuram in Tom. 7. & 

 Caniram Tom. 1. huic annumerat, quae Rumphii figurae etiam 

 proxime accedunt, ut & ilia , quae Tab. 5. Fig. i. novae edi- 

 tionis Breynii exhibetur. Clar. Hermannus in Mat. Med. part. 

 ;i. cap. 3. teftatur effe radicem arboris Timoreniis lignoiam , 

 cujus frudus funt Nuces Vomica majores officinar. Quae eadem 

 fine dubio eft arbor ab audtore noftro defcripta > quum haec 

 in Timora plurimum occurrat. 



Thef. 



haalt heb, die verfcheide zoorten en bomen hier van hebben 

 voorgeftelt, onder welke boven andere uitmunten de Cani- 



ram van de Hortus Malabar icus in het eerfie dee I Tab. 57. de 

 Tsjeru Katu Valli Caniram in het zevende deel Tab. 5. de Mo- 

 dira -Caniram in het achtfle deel Tab 24 befchrcven en ver- 

 beelt. Doch welke van deeze boomen dc opregte zoort zy , 

 die het waare vermaarde, dog teffens zeer fulpede Slangen- 

 hout geve, is niet ligt tc bepalen: Sam, Hale houtdaarvoor 

 dc Modira Caniram. Breynius de Caniram van het eerfie deel 

 en die in het zevende deel on Tab. 7 verbeelt wert. die m P t 



Rumph 



torn 



yfdt 



1 



Marungal 



Appendt 

 arbores venenatas binae alix ligni Colubrini lpecie 



poribu 



eerfi 

 apitt. j. van zyn Materia Medica getuigt , dat het een 



Nuces 



Timoreefi boom 5 welkers vruchtcn zyn 



boom 



tas de hifce arboribus conjedturas fuiffe prolatas & motas , uti onzen Schryver befchreven wyl die op Timora 00k 'tmeeftc 



tjp. Baub. Pinac. lib. u. Jefit 

 Job. Baub Tom. 1. libr. -$. p. 179. Lign 



Unfchoteni itinerario pag. 9 5 quoque defcrj 







CAPUT QUADRAGESIMUM 



SEPTIMUM. 



gevonden wert ; in het derde deel van Ray in de Dendrol. p. 

 1*9. wert ecn Slangenhout , Marungal genaamt , befchreven, 

 waar aan vecle voortreffelyke Medicinalc krachten werden 

 toegeeigent, en in deszelfs Appendix op p. 88. werden onder 



boomen twee 



verwon 



leren is , dat in voorige 

 dagen veel giffingen over deze boomen en dit hout al byge- 

 bragt en te voorfchyn zyn gekomen ; gelyk te zien is voor- 

 namentlyl 



Joh.B 



het Slangenhoi 



95 befchreven. 



feft 



Linfchotens Scheep 



**■ 





XLVII. HOOFTSTUK. 



• 





• 







Radix Deipara. RaisMadrede Deos. 





Vldartz fpeciebus & haec quoque adnumeranda eft; 

 arbufcula , quae in multis India? locis crefcit, 

 fed, quantum novi, in arte Medica non ad- 

 hibetur nifi circa Malaccam , ubi ab antiquioribus 

 temporibus a Portugallis celebrata eft, ej usque radix 

 pro pretiofo medicamento per Indiam divendita. In 

 nullis hadtenus fcriptis ejus inveni mentionem , fed 



annum 



Arnoldi de Vlaming 



turn temporis 



noftri inperatoris & ArchithalafTae, qui antea guber- 

 nator fuerat Malaccas , unde viginti quatuor annis 

 poft illam quoque accepi, atque ex ejus forma comperi, 

 hujus fpuriam quoque fpeciem crefcere in vicina Ce- 

 lebe , unde ejus defcriptionem hie fimul inferere at- 

 que fubjungere decrevi. 



Arbor itaque altitudinem & craflitiem habet Limo- 



St. Mariaas worteh 



O 



Ndcr de ge/lagten van Vidara geboort mede dit boomp- 

 je 5 y t welk op veele plaatzen van Ooft-Indien waft, 

 maar ecbter, myns wetens, niet tot de Medicyne 

 dkt werd dan omtrent Malacca > alwaar 9 t van oude 

 t by de Portugeezen is vermaard , en voor ten kofte- 

 wortel door geheel Indien vervoert geworden. Ik 

 ot nog toe in gene febrif ten nientie daar van gevon- 



maar ontrent bet jaar 



Heer 



Arnold de Vlaming van Outshoorn , onze doenmalige 

 Veltoverfteen Admiraal, dietevorengeweeft isGouver- 

 neur op Malacca , van waar ikze voel 24. jaar daar na 



bemerkende , dat 00k een baftaart 



deszelfs gedaante 



Den 



°f 



befebry 



Vidara 



boompie gelykt , alle de takken 



nis Nipis vel Vidara , uti a Portugallis pro filveftri Nipis boom, of Vidara, gelyk by 00k van de P 



quelle Vidara lpecie habetur, itaque denominator, 



plurimum tamhumilis & incurva eft, ucmagisfru- 



ticem quam arbufculam referat , omnes autem ejus 



rami undique obfefiifunt horrendis longis, ac firmis 



fpinis , binis oppolitis , binaque paria crucem effor- 



mant, uti in Rhamno, ad cujus genus haec quoque 



pertinet,quas fpins inprudentes dolorifice l«dunt,ita 



ut pars tefa intumefcat: Ex fpinarum alis folia pro- 



over 



kruis ftaande 



een beefte\ 



)ezet met y- 

 malkanderen 



boort , 

 quetzen , 



germinant crucjatim quoque oppofita, fed in ramo- doornenft 



rum parte inferiore folitaria, in fupenore vero unum 

 alterumve foliolum ex majorum alis propullulat , quam 

 maxime accedentia ad Vidara Littorece folia , paulo 

 vero minora; Horum^majora binos transverfales di- 

 itos funt longa, pollicem lata, firma, ad oras non 

 entata , inferius cinerea , & lanuginofa , faporis 

 pinguis : In ipfis quoque fpinis talia apparent foliola, 



fed 



of Kruis dorm y onder wiens gejlagte dit ookge- 

 welke doorhen de onvoorzigtige zeer pyneiyk 

 n bet geftookene lid doen opjwetlen : Acbter de 



an de bladeren nnk in y t kriiic tanm mnlkan- 



acbterft 



fte bebbenze een of twee blaadjes uit barefeboten 



overeenkomende 



of wel zo klein , de grootft 

 ten duim breet , Jiyf aan d 



wat 



fmcer- y Aandedoornen zelfi 



jes, 





•* 







• 



