( 





• 



/ 





WBoek. XLVIII. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 127 



■ 



gulofa, alia non , Malaccenfis veto folia inferiore par- docb die van y t Malacze zyn van onderen wat zagter ah 



te funt mollia inftar lanuginis, lilveftris vero funt ru- 

 gofiora, magisque venofa. 



wolacbtig, en 

 dert. 



Aan y t Malacze 



In Malaccenfi flores plurirai in racemo proveniunt, 



non fimul , fed unus poft alterum fefe aperiens, om- te gelyk, maar naar malkander opertgaande > enalleswert 



nesque in fru&us excrefcunt, ita ut tot iimul ex ra- tot vrucbten, zo datter zo veele by malkander bangenals 



cemo dependeapt > quot fsepe vitis in uno gerit racemo 5 een tros druiven. Het wilde groeit veel rondom Batavia 



quotque fuerunt flores. Siveftris multum crefcit circa * aldaar Maflaan de Mato , dat is Vidara Utan genaamt, 



Bataviam, ibique MaJJaan de Mato h. e. Vidara Utan en zyn ,gebruik is onbekent 



men 



difta, ejusque ufus eft ignotus; fruftus autem non 



ynde te leelyk van Jmaak 



comeduntur , quum ingrati fint faporis > licet ab wortelen voor Medicinaal 



aliis ejus radices medicate cenfeantur. 



<r 



Tabula Trigejima Nona 



De negen-en-dertigfte Plant 



■ 





Ramum exhibet fpinofae arboris, qux Radix Deipara a Rum- Vertoont ecn Tak van den doornachtige boom Radix Deipa- 

 phio vocatur, videturque effe fpecies Rhamni, ad quod ~ "" ~ %t ' % " 



genus Zizyphus & Jujuba quoquc referuntur a Linnao in 

 Hort. Cliffort.p. 69. 



A. Ej us fruftum Otiv<e-formem denotat. 



B. Ejus ojjiculum feminale* 



ra van Rumphius genaamt * welke my voorkomt te zyn een 

 zoort van de Rhamnus , tot welk geflagt de Zizyphus en de 

 Jujube mede gebragt zyn van Unnaus , zo als blykt uit de 

 Hartus Cliffort.p. 69. 

 A; Wyft aan deszelfs vrucbf na de Olyven gelykende. 



B f Deszelfs zaat-korl. 





* 





CAPUT QUADRAGESIMUM 



OCTAVUM. 



XLVIII. HOOFTSTUK. 



. 





*" V 



Radix Deipara Spuria: Lowarra. 



Bajler St. Mariaas-wortel. 





*r 



Icet apud Javanos 9 Baleienfes > & Celebenfes fru- 

 tex nt fpinofus , qui cum Malaccenfi frutice Ra- 

 dix Deiparce dido • tan tarn habet affinitatem , ut 



H 



4 



Oewel men by de Javanen , Baliers , en op 

 een doorn-ftruik vind , met de Malacze Rac 



j 



/ 



utrique ^ unam eandemque dent denominationem , in de eenderlei benaminge geven, zo beb ik nogtans zulken 

 illis tamen tantam inveni difFerentiam , ut fingulos onderfebeit 



Deculiari defcripferim capite , hancque fecundam ar- 

 Dufculam ad Deipara radicis (peciem reduxerim > 

 licet enim convenientla inter illas fit maxima 5 Ma- 

 laccenfis tamen fola aromaticam poflidet radicem , qus 

 pretiofa eft 3 faporemque habet jucundum* qui in nulla 

 alia obfervatur radice extra Malaccam crefcente,neC' 

 ab ulla alia natione in ufu Medico adhibetur. 



Capittel beb moeten maken> en deze tweede zoor 

 bouden voor een Radix Deiparce, want de gelykeniff eve 

 beide ma? zo groot zyn als ry wil > men bevind ecbte\ 

 dat de Malacze alleen een kojlelyke fpeceryacbtige wort 

 beeft y vol van Medicinale kracbten , en van een aang 

 naamefmaak, 9 twelk niet te vinden is in eenige worti 



Malacca groeit 9 nog 00k datze by eenige IS 



Quidam civis Malaccenfis circa annum 1680 hanc 

 radicem & fruftus ex Tambucco in Celebis parte O- 



Medicy 



Malacca beeft 



y t jaar 1680. deze wortel en vruchten van Tambucco 

 rientali fito adduxit , perfuadere mihi ftudehs , hos (p Celebes Ooft-zyde gelegen , toegebragt, mywysmaken* 



efie Malaccenfis Bulaneam feu radicis Deiparse verae, 

 nee ab hac differre , unde & varios ejus fructus in hor- 

 to meo terra commifi , quorum unicus tantum pro- 

 erminavit * qui fruticem dabat ftipitofum , qui fefe 



Malacze Bulangan of Radix Deip 

 rfcbilde 9 wesbalven ik daar van verfebeide korrels 

 Tbuin plantte , docb waar van maar eene opquam> 



Jlammige jiruik $ dewelke zig na 



urfum explicabat in longos & flagellofos ramos , in- ven met lange en ranke takken wyd enzyduitbreide: En 



que his fpinae & folia plurimum erant oppofita & cm- 



Jlonden 



ciata 



fed fpinas erant breviores, nee ita regulariter malkanderen, en in 't kruis, docb de doornenwarenkor- 



locabantur, & fupremi ramuli nullas gerebant fpinas; 



Jlonden zo ordentelyk niet 9 00k hodden 



folia quoque maxime differebant a Malaccenfi , ac of eerfte ryskens gene docrnen : De bladeren verfebil 



magis referebant folia Oxyacanthas , quam domefticae 

 Vidaras vel filveftris , funt enim binos pollices lata & 



Malac 

 Hagedoorn, dan na tamme ofwilde Vidara 



longa , inque oris obtufam incifionem ab utraque zy zyn twee duimen lank en breet , aan ieder zyde een 



parte habent , unde triangularem gerunt formam , vetu- 



of lap 



ffciora vero non ita incifafunt, vel faltem non pro ita fun- gedaante : Docb de oudjle bebben deze boeken niet, of 



de : Superius glabra funt , obfeure viridia , interius palli- 

 da , fed non lanuginofa , uti in Malaccenfi Vidara , bina 

 oppofita , faporis ingrati , quum Malaccenfis faporera 

 gerat pinguem cum Vidara plurimum convenientem 

 ! m fingula folii ala fpina locatur firma , in qua bina 

 ' ternave minora apparent foliola triangularia , fed non 

 ita regularia; Memorati illi ramuli Ipinis itidem de- 

 llituuntur. 



- ,-- Van ^ , p ,00 - 



van onderen bleek , docb met wit ofwolacbtig , gelyk die 



Malacze 



fmaak 



Malacze fmerig 



zyn 



Vidara meejl overeenkomende 



\ 



feboot ftaat een ftyve doom , en daar aan twee of 



blaadjesy met bet volgende paar febier in 



9 t kruis , of in pi 

 De kleii 



Flores formam habent calceoli vel digitabuli , polli- 

 cem circiter longi, & formati ex petalo concavo in 

 quatuor incifiones divifo , quarum maxima fuprema 

 cit inftar calceoli concavi , florem obtegens , eftque fir- 

 ma , inferius tres minores apparent laciniae , quarum 

 binre funt laterales, tertia inferior, omnes vero lutei 

 funt coloris , fed fine odore , in floris vero centro quin- 

 que apparent fonga & crocea ftamina , Flos ipfe in 

 inferiore anguflatur parte , viridique infidet capitulo, 



quod in fruftum excrefcit, qui rotundus eft , vel pa- 

 rum 



niet 9 en zyn de voorfebreeve ryskens mede febier zonder 



dooms. 



De bloemen, die daar aan voorthmen, zyn als eenfeboent' 

 je of vinger-boed , ongeveer een duim lank , en gemaakt 

 van een bol blad , docb in vier lappen verdeelt : de groot- 

 ke ftaat boven , als een bol feboenken , de bloem bedekken- 

 de , en is ftyf, van onderen ziet men drie mindere lap- 

 kens , waar van twee aan de zyde Jtaan , en de derde 

 beneden, alls geel van coleur, en zonder reuk; in '? mid • 

 delfte bol ziet men vyf lange geele draden. De bloem, 

 loopt acbter fmal toe , enftaat op eengroenknopje, waar 

 van de vrucbten voortkomen , zynderond, of eenweinig 



ovaul 











I 



* 





* 



