

( 





'ruipt , zo geneefi bet de doofb 



Uit 



YLBoek. XLIX. Hoofift. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



ejus ligno in Java aliisque locis bourn juga fonnantur, 

 quibuscum aratra trahunt. 



Frutex hie proprie in Baleya BangUan vocatur , qui 

 fflvam exhibet fpinofam & noxiam , dum ejus fpinae; 

 vehementiffime urant , fi quem laedant : ibi duplex 

 quoque invenitur ejus fpecies, una latifoha , altera 

 anguftifolia, fedutraeque filveftres , nee ulhus ufus. 



2 9 



maakt men op Java en andere plaatzen jokken voor de Of 

 fen , waar mede men ploegt* • 



Deze jiruik word eigentlyk op Baly Banghian genaamt. 

 zynde een baggelyken ondeugend doorn-Bofcb^ewylzy- 









. 



T 



O 



«•*» 







TabuU Q**dragefi 



s * 



On* cxhibct ramum arboris , quae Radix Dtiptr* fori* 

 Rumphio vocatur , qu*que , ut mihi apparet , ad nullum 

 hue usque cognitum genus refem poteft. 



folium iwturaU denotat magmtudine. 



Florem fiftit. 



Frutfum 



\ 



men vint 00k aldaar 

 under kleinbladig 

 waffebende. 



fel branden , als men 



wild 





u 



T 



G G 





n 



igfte Plant 







Dewelke vertoont een tak van At Radix Deipar* fpuria van 

 RuMpbm genaamt, dewelke , zo *t my voorkomt f tot geen 

 zeker bekent geflagt van planten gebragt kan worden. 



A. Wyft aan deszelfe bladt in zyn grootte. 



B. Deszclfs bloem. 



C. De vrwht. 





• 



i 



CAPUT QUADRAGESIMUM 



NONUM. 



XLIX. H O O 



T 



T UK, 



•k* 



«. 





' 



Rex j4maroris» Caju Souldmoe. 



De HarUvrucht-Bootn. 



w . 



T^vUm" verfamur in defcriptione plantarum amara- 



I ) rum, qua: contra venena valent, ordine etiam 

 ■ fubfequitur Amboinenfium Rex amarons , qui 

 noftro judicio tarn virtute quam vmbus nulla prsce- 

 dentium minor eft , aliquando autem frutex , afiquan- 

 do arbor , prout uno alterove locetur lopo ; fi enim 



D 



Vwyle nvy nu bezig zyn met de bittere planten , die 

 tegens "t fenyn konnen dienen > zo zullen wy daar 

 omtrent mede in- of opvoeren onzen Amboinfeben Ko- 

 ning der bitterbeit , die onzes oordeels zo in deugt als 



jiruik , en 



gaande beboeft te wyken. Het 



ad litus creicit in locis apertis , plurimum frutefcit, by float, want als by voor aanftrand groeid op een ope 



interne 





inque iis folia locan 



fed ulterius in continent crefcens & fub umbra alia- 

 rum arborum progerminans arborefcit trunco incur- 

 vo & inclinante , cujus cortex eft glaber , vel verru- 

 culis obfitus coloris cinerei feu albicantis , 

 flavefcentis , ficcus & fragile , in ramuhs vero gla- 

 brior eft , & magis albefcit. 



Rami funt pauci & fYagiles 



tur irregular! ordine ingentia & longa , vulgaris for^ 

 mx , dSodecim vel tredecim polhces longa , tres cum 

 dimidio lata, fuperius ampla , in obtufum apicem de, 

 finentia, foliisque Goelong Tsjoetsioe adeo fimilia, ut 

 vix dignofci poflint , excepto lafteo fapore , qui in 

 pofteriore abundat , in ilte vero Soulame non .reperi^ 

 tur: Ha3c quoque folia funt flaccidiora alns , molha, 

 plurimis & fuotus protuberant! bus parallels coftis 

 pertexta , qux prope oras in arcus definunt ; Ex ho^ 

 rum foliorum alis breves progerminant petioh - - 



plaats y zo blyft by meefl een Jiruik , 

 landwaart in en onder de febaduwe van andere boomen 

 voortkomende , dan wort bet een boompje , met een bocb- 

 tige en overbangende flam , welkers icborjfe is effen , of 

 met kleine vratjes bezet, van coleur licbl-graauw of wit- 

 acbtig , naar binnen gee I , droog , en bryzelig , docb aan 

 de takjes is by wat witter , en effender 



De takken zyn weinig en bros, enrondomdezelve fiaan 



I 



ynd 



3 



breet, van voor en met een Jlompe J pits 9 en de bidder en 

 van de bloetnen Goelong Tsjoetsjoe zogelyk, dat men- 

 ze qualyk onderfebeiden kan , bebalven in 't melkacbtiz 

 zap y dat in de laatfie overvloedig, maar 



za 



of van onder uitjl 



aantaft 



lade fen zyn 00k Jlapp 



quibus flores racemofi provemunt 

 Vitis floribus quodammodo fimiles , ex parvis albican- 

 tibus , & vix confpicuis conftantes petalia \, in centro 



J r • ,J ~ quod in fructum excre- 



zamen gejli 



ant petlOll, ex aigl aan.ac turn met uugen vc wrncn gejwtm, en uit ac 



qui parvi funt, feboot dezer bladeren komen korte fteeltjes <0oort 9 en daar 



qui planus eft , ad oras 



fuo gerentes germen viride 



fcit f magnitudinis ftuveri , qui pianus c« , au urdj 



tenuis,& in centro elevatus/ormam cordis referens 5 fed 

 loco fiffurs femi-rotundum exhibet arcum ,cujus apex 

 petiolo nexus eft, colons palhde viridis, frutftus hie 

 ficcus penitus eft , & futura%i bina divifus Tegmenta, 

 in quibus bina locantur alba oflicula, Cucumens fe- 

 mina aemulantia fed minora , graciliora , ac quodvis 

 in peculiari reconditur ce Hula , fenfim vero rugofa 

 funt, & cariofa. Fruftus hi dm ex arbore dependent, 

 fed fenfim nigrefcunt , qui yero m terram prolabun- 

 tur , gilvi funt coloris , & &pe hinc aide arbufculas 

 cmittunt. 



bloempjes , y t wyngaart bloeizel eenigzin 

 ne vntte en pas zienelyke blaadjes gemaak 

 vertonende een groen febubbetje , waar 



trosjes , zynde zeer kleine 



fi 



of wat meer , zynde wyders plat , aan de kanten 



ift 



tpuilende , en bebbende de gedaante 

 i bartje , docb in plaats van 9 t kloof je eenbalfrond 

 vertonende , met de Jpits aan de jleel ftaande of 



gants droog , en met een naad meeji in tween gedeelt 

 waar in men vindt twee ivitte korrels, de zaden pm 

 Komcommers wel gelykende , docb wat kleinder , mager 

 der , en ieder in een byzonder kamertje , dan metter tyi 

 krimpenze in , en vermolfetnen ; de vrucbt blyft lang aan 



en werd ten laaft 



flavefcens 



Un 



%uis Odorati, immom quiousaam uccis w 4^4- 

 obiervatur odor, fi fupra porphvritim nemoe conte- 

 rantur , immo tota arbor ficra admodum eft per om- 

 nes fuas partes, & valde amancat , pracipue vero tru^ 



maar 

 op de aarde vallen , werden vaal , en brengen bier of 

 daar nieuwe boompje s voort. 



De wortelen zyn dik , weinig , en niet lank , by tons 

 zonder vazelingen of vezelen : Van buiten met een geelt 

 en drooge fcborjje bedekt, en van binnen bebbenzewitacb- 

 tig of Meek-geel bout , 't welk droog zynde zeer ligt wert % 

 vers zynde riekt bet wat nade Unguis Odoratus, 

 zommige ftukken doen dat nog al zynze droog, wel te 

 rfiaan als rnenze op een ft een vryft , *( gebeele gewas 

 zeer droog in al zyn deelen p en daar by boven mten 



en 







