HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. LIL 



Het Ubat Lemon vind men mede op Leitimor omtrent 

 Bojfcben van CajuPuti, engemeenelykopofinhetftyU 



138 



Ubat Lemon in Leytiraora quoque crefcit circa Ca- 

 ju Puti filvas y ac plerumque in fummis montibus. 



* 



Ufus. Hujus arboris radices tantum funt inufu, & 

 plurimum primae fpeciei , feu feminae , licet altera 

 ibecies majori in copia , & locis propinquioribus cre- 

 Icat, TifFadores maximas efFodiunt radices brachium 

 vel cms crafTas tali modo , ut arborem non omnino 

 ipfis orbent, fed hinc inde unam alteramve tantunj 

 caedunt , ne pereat ipfa arbor , illumque locum rubra 

 & pingui terra, quae ibi obvia eft, tegunt , ut novas 

 ibi emittat radices , ultimis vero annis invidia & aya- 

 ritia Tiffadorum hae arbores ita funt emaciate & in- 



minutae, ut raro occurrant, & ex longinquis Capaba 



ft 



gebruik 



Van 



eejl van de eerjie zoorte , of bet Wyf- 

 jen> boewel de tvceede zoorte in meerder quantiteyt, en 

 digter by der band te vinden is. De Tiffadoors graven 



grooijle wortelen van een arm of 



nit * 



er en daar maar een of twee , op 



gaan: dekkende dan de plaats t 



( gelyk men aldaar be eft ) 



kapp 



dm daar 



& Wayce montibus altioribus petendae lint. 



fcbieten , docb in deze laatfte jaa- 

 ^ van de Tiffadoors deze 

 bomen zodanig vermindert en uitgemergelt , dat men 'er 



• 



iveimg 



Supra libro primo de Saguero potumonuimus, hunc 

 ex arbore recenter deflillatum gratum & dulcem efle 

 liquorem , fed fimul infalubrem , fi .quotidie ufurpe- 



aan 



6 o 



te treffen. 



Way lop 



Nu bebben voy bier boven in 't eerfit 

 gueer gezegt, dat die drank, zoo alffe - 

 lieffelyk en aangenaam zoet , niaar 



tur, hinc natura has yidetur produxifTe radices , ho- gezontis, vm dagelyks te drinken : en daaromfchy 



minesque edocuifTe illas ad hunc adhibere potum* 

 per quas grata quoque inprasgnatur amaritie y adftri- 

 ftione ^ & calore , unde & ventriculo multo falubrior 



beeft 



j 



tfcben 



aangename 



eft, meliusque conducit. Quod porro ad illarum u- warmte bekomt, en gevolgelyk voor de maag 



dienfiiger 



gaat , of eigentlyk de maniere van toebereiding, men 

 de wortelen, die injlukken van \. voet of voat Ian 

 kapt zyn, en kloof t dezelve voeder in kleine ftukj 

 de dikte van een vinger, of voel <wat dunder, e 



- - — — — - - — — — • ^ w w v 



fcborffe daar afjp 



op een ft 



pot ( Tampajang genaamt ) 



!f 



funr attinet modumque praeparandi ; hujus arboris ra- 

 dices eliguntur in frufta femi pedis vel paulo longio- 

 ra c&fx, quae in minores finduntur partes ad digiti 

 craflitiem vel paulo tenuiores , quse fupralapidem con? 

 tunduntur parum > quo fit 5 ut plurima corticum pars fe- 

 paretur, quae in fafciculos colliguntur pedem craflbs, 



uorum unus alterve infunditur vail Tampajang difto, 



uod repletum eft dulci Saguero potu , unde hie li- 

 quor mox parum effervefcit , qui craflior inde fit,ma- 

 gisque albicantis coloris, atque inter fex o&ove ho- 

 ras omnem inhibit amaritiem , aufteritatem , modicum- 

 que calorem, tumque hie potus ufui aptus cenfetur, 

 ka ut Saeuerus hie potus, uti fuo dittum fuit loco, 

 omnem luam vim ac virtutem ex hac concipiat radi- 

 ce ; Ubat Lemon radices non eliguntur niu defe&u 

 Ubat Tuni , quia non modo funt duriores ac praepa- 



ratu difficiliores , fed etiam Saguero Limonum ama- _ _ 



ritiemconciliant, ipfumque magis fatuum minusque men niet dan by gebrek van OebaiTbuniZWw^lZ 



eer doet , en daar dien drank jtraks een weinig van begint 



en mati 



of 



dikker 



zen 



men dien drank tot bet gebruik eerfl 



gelyk 00k op zyn plaats gezegt 



. „ verkrygen of be* 



komen moet. De wortelen van Ubat Lemon neemt 



gratum reddunt , quiaue per tres dies confervari , ni 

 acefcat , nequit : Oebat Tuni diu auoque integrae & 

 bona; fervan pofiunt, fi folo recondantur ficco atque 

 umbrofo, immo etiam trans mare in alias transvehi 

 pofTunt rcgioncs, ut arborei potus amari reddantur& 

 conferventur, fi earum extremitates argilla obducan- 

 tur: Quidam etiam has infuderunt cerevifia; vul- 



klopp 



laf 



k 



drie dagen zonder zuurte bewaart iverden : be wortelen 

 van Oebat Tbuni kan men 00k lange goet bouden , als men- 



l ft in een droge grand , en febaduwacbtige plaats, 

 ja 00k over Zee na andere Provincien vervoert , om boom- 



gari faccharatae, loco Ama™ India feu Margofi, qui dranken mede bitter te maken, als men de eindenmetwa't 



\ 



comperti fuerunt inde efle calidiorem flomachoque 

 melius conducentem. 



. Coefcoefenfes , hujus arboris fru&us amatores , illos 

 comedunt, unde & hxc quoque arbor rarior: Sa- 

 guerus autem cum Oebat Lemon praeparatus facilius 

 in acetum degenerat, quam cui Oebat Thuni eft in- 

 fufum. 



Vetuflae & dejeftjE arbores, fed plurimum Oebat 

 Lemon, lignum dant pallidum , tenuibus conftans fi- 

 bris , & durum , Optimo Cofajfu fimile , quodadmodum be ft 

 durabile eft , ac proinde maxime expetitur ad poftes de 1 

 majorum aedium. 



befr 



yf Margofi 



en bevonden dat bet warmer , en voor de magegezonder was. 



De 



de febaarsbeit 



y 



wert den Sagueer die met Oebat Lemon toebereit is , licb- 

 ter tot Azyn gebragt , dan met Oebat Tbuni. 



> • 



De oude en omgevallene bomen , docb wel meeft 



fyn 



t. 



bet 



~j +s %r — j — w ' 



wordende tot fly I 



i 





T 



y 



o 



TabuU Quadragejim* QuarU, 





Quae ramum ckhibct Scfoot-arboris , quae Vhtmacum Sagueri 



a Rumphio vocatur. 



A. EHfo&um Oebat Tuni didi. 



B. Pottum Oebat Lemon. 

 C Truftum denotat. 



D. Ejus Officulum. 



o 



o. 



or haec in Vaient. Jejcrbt. nomine Sefitt Pag. 103, oc 



curru , & Tab. Ho. XXIX» exhibctur* 





T 



G G 



I 



■ 



Van de vicr-cn-vcertigfle Plaat , 



i 



Dewclke vertoont een Tak van de Sefoot-boom , Pbarmacum 

 Sagueri van Rumbhius genaamt. 



A. Wyft aan een bladt van Oebat Tuni genaamt. . 



B . Een bladt van de Oebat Lemm. 



C. Verbeeldt een Vrucbt. 



Kern, 



A 



* 4 



N M 



K 



N G 



fiot~bom 



1 



plaat No 



de 



v 



CAPUT 



lih 









I 



