



HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. LIV. 



ri Mechanico utile eft. Contra Gomutu Mengate h. e. 

 Phly&aenas feu ignem filveftrem ficca ejus folia ufur- 

 pantur, fi affedtas partes aqua^ cui hasc folia fuere 



inco&a, lavantur primum,ac dein tenui illorum pul- Meng 



vere adfpergantur , atque porro obvolvantur: Eadem droogd 



hasc folia viridia & ollulae Bocaffam feu Atsjar ita in- water 



pofita , ut illam bene obtegant ; ac dein obturata hifce daar 1 

 fi fuerit, confervat condimentum ejus aputredine, 

 nee vermes admittit, immo fi jam adeflent, indemo- 



werden mede gegeten en tot Sayor gebruikt : Het bout 

 1 de onderjie ftam is vry bard , 00k wat geadert > en 

 iftig tot eenig timmer-werk. Tegens t Gomutu 



werden ool 

 blader eh gebruikt , als men de ferigbeden m 

 daar dezelve in gekookt zyn , voor eerft waft 



poeder daar op ft 



>/ 



)p een potj 



>/ 



e 



rerentur, fi folia efTent ipiis luperinpofita: Juniora bedekken 9 en daar na toegebonden y bebotid dezelve vers > 



folia quoque pro Bocaffan infervire poflunt loco Oe- bewaartze voor 't verrotten, en laat noit wormen daar in 



lang. Si ejus cortex fumo fuerit parum exficcatus, komen, ja al waren de wormen daar in, zo zullenze die 



™«r^™o*.n. moi;.,o »#. „iix« a *&n*m+** t™«**r in- doenfterven, als ze daaropgelegt werden. 9 t Jonge loof 



confervatur melius , ut ufui , fi neceflitas urgeat , in- 

 ferviat , quum tam raro haec arbor occurrat , ac pro- 

 inde receas cortex non femper conquiri poffit. 



be quad 

 Oelangb. Men kan 00k defcborjft 



bewaaren* 



in plaats van 



nig drogen 



nadien men deze 

 de verfebe feborfft 



/ 



\ 







CAPUT QUINQUAGESIMUM 



QUARTUM. 



LIV. HOOFTSTUK. 





s. 



Songium. Ay Macuninu. 



Roos Appel-Boom. 



O 



r 



B fimilitudinem , quam haec arbor cum Limonio 

 gerit, in hoc quoque libro illam locayi , dicam- 

 que altitudinem circiter attingere Durionis, cu- 

 jus truncus ulnam fere craflus eft* qui corticem gerit 

 labrum : Folia in ramorum fummo ponuntur fine or- 



M de gelykenis 9 die dezen wilden boom met de Le 

 boomen heeft , zo beb ik bem mede in dit tweed 

 plaats gegeven, en zal daar van dan zeggen 



ronte omtrent 



ine ar&e fibi juntta, uti in Sayor Catappan, cum qui- 

 bus maxime conveniunt, brevibus autem infident pe- 

 tiolis craflls , ultra binos pollices longis , haec vero folia 

 longiflima funt illorum 9 quae in filvis occurrunt ? 

 quum longitudinem habeant a viginti usque in viginti 

 quatuor pollices , feptem vero vel ofto pollices lata 

 in junionbus. In vetuftioribus enim non ultra fexde- 



vadem 



feborffe. De bladeren ftaan aan 't voor ft 



Durioens 

 bebbende 00k een effene 



malkander 



^f . g * ^—- ^— -^^p- — ■ ^^- — — ■ m — » w ^— ^ ^» 



daarze groote gelykenijje mede bebben , zonder ordre op 

 korte dikke ftelen , ruim 2. duimen lank , zynde deze bla- 

 deren wel van de langfte , die men in J t Wout komt te vin- 

 den , te weten van 20. tot 24. duim , en 7. a 8. duim 

 breet : wel te ver ftaan aan de jonge boomen , want aan 



cim pollices longa funt, & fex lata, quae ab inferio- de oude boomen zynze niet boven 



re parte fenfim anguftantur, in fuperiore autem latif- 

 fima funt, leviterque acuminata: Nervus medius 

 crafliflimus eft , ab utraque protuberans parte, coftas 

 transverfales craflae quoque funt , oppofitae, &paralle- 

 Is, folidrum orae profunde ferrataa funt. 



acbteren allenkskens fmal toe , en aan de' 

 fie belft op *t breetfte zynde, met een korte fpitze, 

 middel-zenuwe is 00k zeer dik , en aan weder zy den 

 builende , de dwars-ribben iyn mede dik , evenwyd 

 ftaan meeft regt tegen malkander en > zynde 00k aan de 





In Ramorum 



feu ex ala fupremi folii ro- 



of gezaa 



tunda & viridis apparet burfa inperialis magnitudinis y 

 quae in bdnas kk aperit lamellas , inter quas folium 

 reconditur tenerum ac novum , quod ad ortum fuum 

 iimilem quoque gerit burfam , talique mpdo folia 

 multiplicantur & excrefcunt, quae peculiaris nota hu- 



ft 



voorfte der takken > of 

 i ziet men een rond en 

 Ryksdaalder 



en daar in vind men 



Jpronk mede een diergelyk beursje beeft 



lappen opent 



bladeren al ver der voort, zynde een merkteeken of 



jus arboris eft charafteriftica : Flores ejus fru&usque gen aart van dezen boom. De 



aliquid etiam particulare habent, quod a ceteris dif- ben 00k wat byzonders, en't geen van andere bomenkomt 

 fert arboribus; Ejus enim flos proprie ex craflb com- J *■*'" — - • • 

 ponitur capite, quod crafiis lamellis fru&um inclu- 

 dit, quaeque arfte prius ipfi accumbunt , hae autem 

 lamellas fefe aperientes formam prabent rotundae cu- 



pellae, quae albicat ac mox decidit, unde incolas di* 



rfcbillen : Want de bloem is eigentlyk een ronde knop^ 

 met dikke fcbilferen de ifigejlotene vrucbt bedekt, of 

 daar aan legt, en welke Jcbilferen bunopenende, de 



witach- 



cunt, putantque hunc fru&um fine prsegreflb flore Inlanders ook> dot de vrucbt 



ftraks afvalt, en daar 



z 



voortkomt 



pi-oven ire 

 Fruftus hie recens poft floris lapfum magnitudinem 



ifvallen 



habet ckciter pruni, fed dein excrefcit ad magnitude veer zo groot als eenpruim, docb groeit daar na zovoort 



nem Mali Aurantii , ex rotundo compreflus , inferius 

 fovea inprefliis , ubi brevi pedunculo fuit ramo nexus, 

 bini tresve autem fimul progerminant : Si fruftus ex- 



plat 



een Qranje-Appel 



dikke voet digt tegens den ft, 



terne confpiciatur , haud male refert occlufum Pceo- en 3. by malkander bamende: De 



nice florem , feptem odlove craffis , rotundis, & con- 

 cavis imbricatis conftans lamellis , harum binas fibi 

 mutuo oppofitae funt extreme , ac fie porro reliqua?, 

 coloris fquallide virentis feu ex cinereo &viridiquafi 

 mixti, ad taftum eft lanuginofus. 



febouwt, gelykt niet qualyk een gejl 



leggende 



dikke ronde en bolle fcbilferen op 



. de buitenfte zyn , er, 

 malkander. vancolem 





of uit den grauwen en groenen onder 

 wolacbtig in *t aantaften. 



en 



yp is , zo openen 



febubben , en blyven zo ftaan 



binnenfte vlees , 9 t welk nog al de grootte beeft 



Si fruftus hie penitus fit maturus, turn hse lamellae 

 fefe aperiunt , formamque alterius floris exhibent , 

 caro autem interna turn confpicitur, quae magnitudi- 

 neiji habct decorticati Mali Aurantii , atque eodem 

 modo in plurimas ac plerumque in viginti cellulas feu 

 fegmenta eft divifa, tenuibus diftinfta incifionibus > 



crocea, fuccofa , & mucofa , fingula vero fegmen- m ^ mw w 



ta in carne fua habent recondita oiflo parva plana &. ne platte en bruinacbtige zaden^de zaden van Sohnum 



gefcbilde Oranje-Appel, en 00k op dezelf 



)f gemeenelyk in 20. fiukken 



met 



dunne keepen onder febeiden y boog-geel, zappig, en fly 



meng , bebbende leder ftukj 



iufca femina feirofficula, feminibus Solani efculenti 



feu 



ifTrong zeer gelyk> defmaak 



n* 









# 



* 







• 





