JI Boek. LIV. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



feu Tron 



eft juxta diverfam & dupiicem fpeciem. Prima iapo- 

 rem habet primo fatuum acidulum * fed per maturica- 

 tem vinofa eft ac dulcefcic. In altera vero femper 



fet 



odore percipere 



} ~ — — — — — — — — m ■— — — —m — ■ w ^ *-»*.** WAX ^ A »-» 



& muria conditus editur atque ufurpatur, & Ce- 

 lebes incolas hos vehementer expetunt Fru&us : Aper- 

 tum vero tale pomum cum denudata fua carne ac cir- 

 cumje&is lamellis diu ex arbore depended fed denuo 

 limul omnia decidunt, decerpuntur ve 

 quamprimum lamellae hx fefe aperiunt. 



hi 



• 



Si trunci cortex incidatur, copiofus effluit fuccus, 

 uti ex Manga arbore , fed in Gummi non exficcatur ; 

 Ejus Lignum craflis conftat fibrisj quod molle 3 & inu- 

 tile eft. 



Hujus arboris altera fpecies in Celebe occurrit,mas 



ex capiti- 

 bus enim, quasglobuli luforii puerorunT magnitude 

 nem habent, nilaliud nifi flores fquamofi proger- 



ia ma, «. vivivtuui niu 



producit hsec arbor fruft 



ufus funt. 

 Nomen. 



& 



Aylaffalinu & Ay Macuninu 



Hoea 



habentem 



Lanfiis & Blimbinghis ? alterum vero ii 



acidum. In Celebe circa Tambocco vocatur Songi & 



Menampa. Boegenfibus Songm, Maccaflarenfibus &; 



Milabaris Songo, J 



fed 



(ilvis ad Borealem Hoeamohel partem f circa craftum 

 Naffavicum prope Nanat, & poft Ladle in montibus. 

 Copiofius occurrit in ora Celebes Orientali circa Tarn* 

 bocco , ubi tres ejus inveniuntur fpecies 9 dulcis nem- 

 pe, acida, & fterilis, feu Mas. Reperitur parro in 

 tractu Bocgenfi <St Macaflarenli tarn in ill vis 3 quam cir- 

 ca asdes plantata. , 



Ufus. Apud illos populos, ubi hie fru&us copiofe 

 crefcit, loco Limonum acWorum adhibetur , crudus 

 quoque editor 3 fi penitus fuerit maturus , vel folus , vel 

 cum pauxillo Salis, Plurimum vero cum pifcibus adco- 

 quitur pro condimento acido. Fruttus aperti muria 

 condiufttuf , inftar Atsjar & cum cibis ufurpantur. 

 In Celebe multum expetuntur a febri laborantibus, 

 ad firim illnriinv evftinguendam . ut & a muiieribus 



ravidis, quas illos appetunt 



frud: 



14 x 



na de twee zoorten , die men daar van vind : In de eene U 



rjl laf-zuur , maar in de rypbeit 



en 



en zoetacmig ; nocb in de andere is en blyft 



men zou uit den reuk niet kunnen afnemen of gewaar 

 wwrden , dat deze vrucbt zuur u« Evenwel werdenze 

 bade , zo raauw ah ingepeekeld , gebruikt engegeten : En 

 de Inwoonders van Celebes maken daar veel werks van* 

 De geopende Appel blyft met zyn blaot vlees en de om- 

 Jtaande febubben nog langen tyd aan den boom bangen , 

 docbvallen ten laajien fzamen af x mqar men pluktze ~ za 

 dra menze geopent ziet % 



J m 



i l 



Als men in defchorjfe des flams bakt ofkapt, zo loopt 

 daar ryketyk of vryveel zap uit, gelyk uit de Mangas- 

 boom ? dock bet en Jlolt tot geen Goto: % t Hout is grof* 

 dradig , 00k week , en Venemaai ondeugend* 



Daar 



manneken noemt, aan wasdo 

 zynde, docb daar komen 



eetbare vrucbten aan % want uit de knopp 

 grootte van een knikker zyn > komen 

 febubachtige bloemen y die geen regt 



onbruikelyk 



geven > en 



Naam. In x t Latyn Songium , in *t Amboins , op H 



Macun 



De eerfle naam 



maar waft 



wilbedutden, een vrucbt, die een gemengt fatzoen heeft 

 van Lanjfen en Blimbing , en de andere is te zeggen zuu~ 

 re vrucbt: Op Celebes, omtrent Tambocco , Met by 

 Songi en Menampa, by de Boegis Songin, oP Macqf- 

 far en Maleyts Songo , op Javaans Sar 

 " Plaats. Op Amboina is by onbekent , 

 wild op de noord-zyde van Hoeamohel , omtrent bet Naf- 

 fauwfe^a? 5 ^yNanat, en acbter La£Ie in 'tgebergte 

 Overvloedigervint men bem opdeOoft-kuft van Celebes 

 mntrent Tambocco, daar men Vr drie zoorten van beef t 

 als zoete , zuure , en onvrucbtbar 'e , of bet Manneken 

 Voorts is by mede te vinden in *t Boegife en Mwcajfaar 

 fe diflrift; , zo in y t wild als by de buizen geplant, 

 Gebruik. By die Natie , daar by overvloedig volt 

 de vrucbt in plaats van zuure Lemoenen gebruik 

 z;y werden 00k raauw gegetenV* alsze gebeef ryp 7/ 



• 1 



t * 



op zuur te maaken 



iffehen 



\epeekeldt , als Atsjar , en by de koft gegeten : Op 



werdenze veel gezogt voor koortzige menfeben , om 



r ft te verjlaan , en voor bevrucbte Vrouwen , die 



ft zyn : De geopende vrucbten kan men niet lang 



iu conferVari pofTunt , quia facile putrefcunt , fa- war en > om datze ficbt verrotten , en ten laffenjmaak 



poremque conquirunt 

 cidui fruftus a terreftribus teftudinibus comedun- 

 tur, quas fepius fub his arboribus inveniuntur ; Ar- 

 boris lignum, fi ficcum fit, indurefcit, unde aptum 



even als verftagen Azyn. Deafgevall 

 w?rdcn_ van de Land Scbild-padden opgegeten , die men 



bout droogt bart op 9 



inde 



en is bequaam om Pangayen daar van te maaken 



a • 





Tabula Qiiack agejima Quinta 



Dc vyf-en-vcertigfte Tlaat 



Dilleniam exhibet , quae Songium Rttmpb, 



• 



Vtrtoont dc Dittema % wcfkc Swgium 



At 







wert. 



o 



VAT 



« 



O. 



i - 





rebiles fane 



>■»- * Mm m ■ W m tm* ** * * * ' • ^— m -* T • • ^ mmW — w— — -mw j 



ftudusque ab audore noftro ob'peculiarem forte formamnon 

 plcnarie fint exprefS, ex audoris tamen defcriptione mihi 

 conHat , fi non eandem , faltem fpeciem effe adrairandse ar- 

 boris Syalits didae , quo nomine defcribitur in H. Malab. 

 torn. %. 8c Tab. 38 & 39 eleganter exhibetur . quae omnino 

 examinandas funt, vocaturque haecarbor Dilienia ilJmueo 

 in H. Cbftort.pag ixi. & in Plukn. Mantif fag. 114. Malus 

 ro:ea Malabarica Syalita dida. & a Baj/o in hifi.pl p. 1707, 

 ArK^r in^iVa flnre maximo. cui multsc innafcuntur iiliquae. 



\ 





V 



* 



A 



M 



K 



G 



Schoon de wonderlyke bloemen en vrucbten van dezen 

 boom , mogelyk om derzelver byzondere gedaante met han- 

 ne deelen door onzen Schryver niet uitvocr g verbeclt zyn , 

 zo blykt my egtcr uit de befchryving , dat zo dit niet de- 

 zelfde ^ ten minfts een zoort is van de Syalita , zo als die 

 genaamt wert in het derde Jeel Tab. 38 en yj van de Her* 

 t us Malabo* 'ten f welkeisde Dillenia van Umiaus in dc H* 



differ 



Mantiff.p. 1x4. Ma 



yjea Malabarica Syalita difta > genaamt wert % ~ en van Raj 

 in zyn hifl.pL pag. 1707. Arbor Jndica, flort ma*imo 9 (% 

 mult* innafctmtvt fityua. 







Ad 



tl 



Tot 







■ • 



