









142 HERBARII AMBOINENSIS Liber II. cap. LIV. 



> 



Ad Songium pertinet Smgim , quern ex A*Ruarii Tot het Songium behwrt mede de Sangius , ivelkt 



capite vigefirao nono huic fubjungimusi 



. % 



* 



SAngiust eft valla & ample extenfa arbor (ilveftris * 

 ramos fuos latiflime fpargens inftar Mang 



*>i 



dividitur in marem & feminam foliatura conve 



entes. 



cum 



rugofo 



Mas feu Sang 



wy nit het 19. Cap. van het Au&uarium bier 



byvoegert. 



Angius is een groote en wyduitgehryde Woud-boom 



zyne takken wyd uitjpruitende zelyk een Mcvngas- 

 boom , verdeelt in Manneken en Wyfken aan bladeren 

 malkander gelyk. 



1. Sangius Mas of Sangi, bet Mannetje wert wat 



cortice obduttum exterius albicante booger van ftam 3 bekleed met een ruige fcborjje , vanbui- 



quibus folia ten wit of na den graauwen trekkende , en de takken zyn 



funt 



infident folitaria 5 fed arfte juntta, quae a 9 ad 14 pol- krom, daar aanfiaan de bladeren enkeld, docb kortacb- 



licum longitudinem extenduntur, & quinque pollices ter malkander, dezelve zyn van 9. tot 14. duimen lank y 



lata funt in vetuftioribus arboribus, in junioribus ve- en 5. breed, aan de oude, docb aan de jongeboomenzyn- 



ro 18 pollices longa 5 & 9 lata, quae brevibus & ze 18. lank, 9. breed, ftaande op korte dikke fteelen , aan 



crafllusculis fuftinentur petiolis, ad oras acute denta- de kantenfeberp getandt als Jieekelig , doebniet diep, en 



profuriti 

 tem protuberant multis obliquis ac turgidis 



coftis , 



van onderen bezet met veele febuinze enfeberp uitbailen- 

 de ribbe , voortsftyf , rammelend en zuuracbtig vanfmaak. 



fonora porro funt , acidulumque habent faporem. Het uitterfie der ryskens eindigt in een plat beursje als 



Ramulorum extremum terminatur in planam burfam een dubbeltje , docb lankwerpig , en beeft ter zyden een 



inftar nummi fed magis oblongajn , & a latere fuo jong bladt, 't welk zig openende voortbrengtj een ander 



foliolum excrefcit , quod, quumfefeaperit, aliudno- jonk bladt daar al wederom een beursje aanzit. 



vum emittit folium, cui fimilis jungitur burfula. 



Ex alis fuperiorum foliorum rotundus progerminac 

 pedunculus minorem longus digitum , qui in binos a- ft 

 lios dividitur, quorum finguli peculiareserunt caput, dt 

 & ex horum ortu tertius propullulat pedunculus , qui 



Uit den feboot der voorjle bladeren komt een ronden 



fimile producit caput: Capitulahaec funt rotunda, pa- een enkelde bol draagt. 

 rum compreffa , magnitudine Limonis Nipis , quas de grootte van een Lei 

 externe obducuntur quinque concavis & craflis fqua- 



j „ 



fpronk komt den derden 



baairig 



ol draagt 

 , dewelk 



tfptot, i'i 

 ] eed met 5 



mis rugofis & pilofis , quae poftea latius in femina breeder in *t Wyfke vo/gt. Veze baar openende vertonen 



defcribentur,quasquc fefo aperientes intus exhibentgle- 



conftru&am 



ft 



klomp van dikke geele draaden 



locantur , atque hasc fimul rofae formam pras gedaante van een rofe , docb bet middeljl 



ftum non excrefcit , 

 nudum relinquens pe 



decidit 



fru 



prio 



convenit , florumque capitula fimili progerminant 



modo, 



fex 



im diametrum habent , quae exterius quinque 



kidem fubrotundis & craflillimis petalis inftar co- 



tot geen vrucbt , en de gebeele bloem valt voor niet met al 

 af , nalatende de bloote jleel. 



2. Sangius Foemina of bet Wyfke is aan flam en bla- 

 deren bet vorige gelyk , en de bloem-bollen komen op dier* 

 gelyke manier voort , docb werden grooter , tenveten, de 

 geopende 6. vinger breed , bebbende van buiten vyf rondr 

 acbtige en zeer dikke bladeren , bol als lepels , van buiten 



flavi inftar pomorum , ad oras autem tenuiora , ho- 

 rumque bina pxtrema minora funt reliquis , quae to- 

 tum ambierunt fruftum; Alia autem tria media maxi- 

 ma funt, & in triangulo pofita, fimul Rofae feu floris 



funt Appel-geel , en aan de kanten 



ft 



$oten gebouden 



dewelke de gebeele vrugt 



Be drie binnenfte zyn 



epraefen 



fe 



rotundum 



rfroft 



fi 



Appel , iji gedaante van een gefcbilde Sineze zoete Appel 



cati Aurantii Sinenfis etf multis fquamis compofitum, 

 in quavis autem fquama feu plica mollius reconditur 

 filum, feu ftamen, quae omnia lurfum concurrunt & con- 

 neftuntur: Poma haecmaturadecidunt, faporem prae- 

 bentiaex dulci acidulum, quam diuvero arboriadhae- 

 rent, plerumque acidula funt, odoremque habent inftar 



jVurantionum. 



In Amboina binae huius reperiuntur fpecies , in Ce-' 



pi 



rype vallen gebeel af, vanfmaak 

 zen zemengt , docb t 

 als Oranje-Appels. 



plooy 

 zamen Jluiten aan 9 jt bovenft 



De 



?Jl zuur , van reuk 













Hier in AmboinA bebben <wy maar twee zootten > maax 



lebe autem quatuor , quarum prima Mas eft fupra op Celebes vind men vier zoorten, waar van deeerfiebet 

 defcriptus: Feminae vero tresobfervantur varietates, Mannetje is, bier boven befebreven. Van bet Wyfken 



n r flavefc 



rem gerit, quae vulgatiftima eft: Secunda exterrie al- 

 befcit, quae dulciffima eft: Tertia externe rubet in- 

 ^lar colons Cafomb 



beeft men 3. veranderingen : De eerfte is van buiten geeU 

 acbtig of Appel coleuf, <welk de gemeevfte is. De twee- 

 de zyn van buiten witacbtig , dewelke men voor de zoet~> 

 fte acht. De derde van buiten roodacbtig of Cafomba do- 



puda editur , & copiofiflima ex arbore dependet, leur , werden van voeinig raauw gegeeten <wegens baare 

 ita ut tota ejils coma faepe rubra videatur. * zuurte , en bangen zo veel aan den boom 3 dat by rood 





Nomeni La tine Sanzius arbor • & Sanzium ejus fru 



zuurte , 

 febynt. 



***-. 



Naam. In 't Latyn Sangius den boom, en Sangium 



Malaice 



ken h. c; 



^nim Coffum de- 



, n _ ^ eft , & a Coflis 



plunmum exeditur: Ad borealem magis partem & ad 

 montes circa Toletam Dengen vocatur , in Java Co- 

 paali in regione Lochocnenfi Ay Macianinu & Ay 



limbing. 



In Amboina eft exotica , fed in Loehoe 



cione occurrit at non copiofe , frequentior eft in Ce- 

 kbe tarn in Orientali ejus plaga circa Tambocco, 

 quam in Occidental! circa MacafTaram , & in monti- 

 Toletre. In lava etiam reperitur % fed cius fru 



Sangia Songi^ Ma- de vrucbt. Op Celebes omtrent Tambocco Sarigi enScm- 



gi 5 op Macajfaar i bet we Ik men 00k voor Maleyts kan nee- 

 men Boeboeken, dat is worm-bout, want Beeboe is een 

 bout-worm, dewyl zyn bout ligtwormfteekigwert. Wat 

 noordlyker, en in 9 t gebergte omtrent Toleta noemd men 

 hem Dengen, op Java Copaal, op bet Loboeneze Land 

 Ay Macianinu en Ay Maitaninu, bet welk wil zeggSn 

 een vrucbt , die zo zuur is als Bilimbing. 



^Plaats. Hier in Amboina is by uitlands , maar men 

 vind hem op bet Landt van Loeboe , en dat maar weinig, 

 meerder void by op Celebes , zo wel in *t Oojlen omtrent 

 Tambocco , als in f t Wejle omtrent Macajfar , en f l ge- 

 bergte Toleta. Op Java vind men bem 00k , docb werd 



ftus ibi non editur, licet binarum palmarum latitudi- aldaar niet gegeeten. Hoewel zyne vrucbten twee bande 



ncm adaeauet, ibiaue apris relinauitur. f breed zyn. en mitrd aldaar vaQrdeimUrls'prheTirirela.ten. 



Ufi 



breed zyn, en wtrd aldaar vqqt dewilde Verkens gelaten 



Ge. 





-/" 



( 





I 







