

\ 





. 



162 



HERBARII AMBOINENSIS Liber III 



ra incenditur. In re medica ha&enus eft ignota; Quae 

 vero ex Xula-Befli adfertur . multo magis eft depurata 

 Amboinenfi , inftar cornu femi-pellucida, vifcofa ad- 

 mod urn , fenfimque exfucca. 



Ex hac refina arte Sinenfi aqua praeparari poteft a« 



qua Prafervans 



animalium 



5 



cancri 5 & piici 



culi , irrorantur , ac iterum ficcantur > qua? diu dein 

 confervari poflimt. 

 Ex eadem quoque refina feu Dammara tenuis prae- 



paratur Balfamus coloris Balfami Sulpburis , qui bal- 

 famus optimus eft vulnerarius , ufurpaturque eodem 

 modo , ac contra eosdem affedus , ac Spiriius Ten* 



bintbince. 



Tabula Quinquagefima Secunda 



Ramum cxhibct Dammara Nigra , quae Dammar I/am vo- 



catur. 



Tabula Quinquagejima Tertia 



amum exhibet Dammara Nigra teptima , cujus figura 

 ftea a Bumpbio hiiic opeti fuit infcna , wide & hanc i 



infculpi curavimus. 



cap. VI. 



Daar en tegen op Cerams noord-kuft brand men meefi 



deze fwarte Dammar 



onbekent. Die uit Xula - Befli komt 



Amboinfe, half doorfcbynent 



Medicynen ilft 



kleverig 



lankfaam opdroogende 



Uit deze bers kan men door Cbinee/cbe konjl een wa 



ter krygen 



enaamt 



waar mede men bejiryken kan veelderley gedier 

 m Vogeltjes , Krabbetjes , en Visj 



wil, 



Nocb beeft men uit den zelfften Damma ~ w ,» w 



Balzem, van coleur als Balfamus Sulphuris , welk een 

 goeden wond-balzem is , en wert gebruikt op dezelffte m& 



nter en tegen dezelfjle gebreken, als Spiritus Terebin- 



tnina*. 





De twee-en-vyftigfte Plaat 



Vertoont ccn Tak van dc fwarte Dammara oftc dc Dammar 

 Itam. 



De drie-en-vyftigfte Plaat 



Rumphii 



dc opregte fwarte Dammar 



wy die 00k teffens hebben 



% 











A 



U T 



T U M. 



*^ 



Nanarium Minimumjive Oleofum; Na 



nari Minjac. 



H 



■ 



JEc arbor eft ere&a & alta , trunco conftans e 



Mali , & coma denfa , fed non admo- 

 extenfa : Ejus cortex eft aequalis , cinereus 



Obfcuris fiavisque punftis maculatus 



tus 



craflus, acfra 



nodofus 



ad radicem vero vix 



Fdliorum xachides plures fimul junguntur ad ramulo- 

 mm fummum uti in Canariis , fed nullis conftant fqua- 

 mis ad fuum ortum , quales in Canariis obfervantur 



VI. 



HOOFTSTUK. 



*■ * 



■ 



De Olie-acbtige Canaric-boom. 







D 



It is een regten boogen boom met een effenen Jlam 



maft opgeregt s met een digte , docb niet bree 

 n, de JcborJJe is effen , graauw , met danker 



pas een pink dik , en bros zonder mer 



kelyke vlerken omtrent de wortel . docb aldaar wot knoe 



\ 



mque 11s quatuor vel quinque foliorum paria occur- vyfparen bladeren regt 



ftaan veele by malkander aan *t uitterft, 

 der takskens 9 gelyk aan de Canaris , zonder de voorge 

 noemde febubben by bar en oorfpronk , en daar aan vier > 



inpan 



nunc vero nullo. 



'» u^w"v» 'i»"v nipu.11 wutmu, iiuuw vero nuiio 



Folia fruttusque mmimi funt omnium Canarii fpe 



een voor uit alleen , zommige niet. 



zommige met 





cierum , 



Nanario 



De bladeren en vrucbten zyn de kleinfte van alle Co- 



geflagt 



lia nempe ejus funt quinque , fex , vel feptem pollices Nanari , te iveten ; de bladeren vyf 



als de voorgaande 



longa,binos lata, & fere paralelogramma coiiftituunt, 

 fed ab inferiore parte paulo funt latiora j fcabra, ex 



nig 

 Pi 



, ac pierumgue parum 

 Nervus intermedius albicat 



► uti & cofta? transve; 



utraque protubefrans parte 



quae in inferiore folii parte purpurafcunt. 



Rami funt fragiles , atque ex i is prope folionim 

 des alii oriuntur loi 

 que his flores ejusdem fere forma? 



Dammara Nigrce. 





ab 



men lank, twee dito breed, en bykans evenwydig , doa 

 agter wel zo breed , ftyf 9 fwart-groen , glimmende , ge 

 meenelyk een weinig te zamen gebogen of bogtig. De mid 

 del-zenwvoe is witacbtig , en te wederzyden <wat uitfiee 



paars 



aan de onderjl 



Fruftus miriimi funt Omnium Ca 



^ ^A * ^ ^ 



Ni 



De takken zyn breekzaam , daar uit by de ryskens voort- 

 men andere lange fteelen , als druive-trojfen , en aan de- 



meefi gefatzoeneert , als dat van de vooT' 



De vrucbten zyn mede de 



aande Dammara 



urn , vix magnituamem nabentes Dammars Ni- . kleinfte van alle Canaris , qualyk zoo eroot 

 ™ CT lnS»^^ fly"""" N W* . **> A ? lankwefpige 



Olivarum , longitudinem habent unguis aigiti ^ ran 

 fimul in racemisexcrefcunt, atque dependent primo 



als die van 

 wat 



gelyk jonge Olyven , in de lengte van een nagel van een 



virides 



Sub te- 

 magnitu 



vinger 



v „ malkander aan baare trojjen bang^.. 

 r ft groen , daar na blaauw-fwart , als Indigo. On 



bolfterken legt *t Nooteken, bykans in de 



dinis, ab utraque acuminata parte, actrigona, oris*- zelfde grootte , agter en vooren toegefpitjl, en 



reconditur parvus 



Onder'tbarde 



vel exungiae, qUi edulis non eft, ac facile computre- of ongel 



fcbaaltje legt een kleene , voeeke , en vuitte beeft , gelyk fmeer 



infeq 



fcit : In centro hujus nuclei alia quoque obfervatur 

 parva cavitas. 



Ex viilnerato' trunci cortice' exfudat oleum flave 

 fcens & pellucidum , fed rarum 

 nibus 



minis Ovi vel muci , qui intra paucos" dies nigre fcit 

 mftar Dammara? Itam , nunquam penitus ficcus , fed 

 inftar vifcofi gummi , parvis in grumis arbori ihhae- 

 rens, lftudque Oleum itidem exfudat, licet hi grumi 

 tollantur , qui fi parum comprimantur , oleum fimul 

 effluit, & majori in quantitate fi inpurae tales glebae, 



quales ex arbore colliguntur , folis ardori exponantur. 



Hocce 



beeft 



Uit de gequetfte feborffe des flams komt een geehebtige 

 klare oly uitfweeten , docb zeer fpaarzaam , immers in 

 deze^ Landen , en op dezelve volgt een andere flymerigbeit 

 als H <wit van een Ey of fnot,die in weinig dagenfwart 

 befterft , als de Dammar Itam , nooit opdrogende , maar 

 als een kleverige gom t met kleine klontertjes aan den boom 

 blyvende bangen , nog al de voorfebreven oty uitfweeten' 

 de , oo k als men deze klonteren afneemt , en een weinig 

 per ft , zoo vloeid *er de oly uit , en nog overvloediger , als 



men de vuile klonteren , zoo alffe van den boom komtn , in 



d* 





- 





I 







# 







