. 









» 



4 





' 



i68 



HERBARII AMBOINENSIS Liber III cap. Vlll 



turn arma prope conceptacula calefaciunt , quae ma- 

 nubriis intruduntur , wide Dammara haec liquefatta 

 ilia continet, quum fit. admodum tenax, huicque o- 

 peri quam aptiflima. 

 Contra tonfillas tumentes ac inflammatas ufurpan- 



ift 



veer by de fieel warm , en Jloot 't 

 Dammar tot dit werk alder bequaamfi 



gefwolle Amandelen neemt defcbaale 



tur horum Canariorum putamina , cum aceto contrita Canaris , wryftze met Azyn tot eendunpatie m/s 



in pultem cenuem , quas externe. illinitur , cumque 

 pauxillo aquae mixta pro gargarismate infervit. 



Tabula Quinquagejimd Quinta 



gelt 



)p , doet ook wat water daar 



Zte h oyf-en+vyftigfte Float 



Ramum gchibet Canarii Decumam f quod Canary Befaar vo- \ 



catur, UbiLitt. A. ejus fru&um majori forma exprcffum 

 . denotat. 



B. Frutium Jiffefilum fiftit , ut tria ejus ofiicula feminalia ixi ft 

 cellulis trigonis locata confpiciantur* 



«■ » 



ertoont een Tak ran de grootfte Canari , die de Conor* 

 Befaar genaamt wert. alwaar door de Lett. A, een vrucht 

 in grooter gedaante vertoont wert. 



leggen, tertoont 







I 





\ 



rf 





I 



/' 



CAPUT OCTAVUM. 



VIII HOOFTSTUK. 



Dammara Selanica: Dammar Selan, 



a 



■ 



Z)£ Dammar Selan-Boom. 



^Ec vulgatiflimanl aC ufifatiffiniani per totam a- 

 quofam Indiam praebet refinam , atque a noftra 

 natiorie pro Inaica Colophonia habetur , & no- 

 minator, arbor vero ejus noftro populo fere igrtota 

 eft, quum in magnis infulis a mari & litor6 remotis 



D 







„ r y lft e ™ gebruikelykfte bers door gants 

 fVater-lndien , en word by onze Natie voor Indifcb 



Harp 



meejl onbekent, om datztop 



ftrand waffeben ~ 



crefcat; Dividimr autem in marem^feminam , for- Manneken en Wyfken, infdtzoen van ft 

 . : *. ^i: . .»^._ j-ir ^ , f ^ gt j ^ malkander verfcbillende , 



I 



ma trunci & foliorum non mukum differens , fed u- 

 tramque peculiariter defefibemus. 



Ddmmara ieaque Selan feu mas difta , arbor eft Crafla 

 & alta , i>lerumque erefta , aliquando autem incurva , 

 corticem gerit craflum, rufFum, plerumque rugOfum 

 & fifliim , m junioribus vero arboribus aequalem f Ra- 

 mi ejus funt ampli & extend, comam conflituentes 

 levem & irregularem , y paucas enim rachides gerant hi 



bejel >. _ ..... 



Eerftelyk, Dammar Selan bet Manneken, zynboom 

 is dik en boog , meejl regt > en zomtyds wat bocbtig , de 

 fcborjfe dik , ros , doorgaans ruig en gefebeurt s docb aan 

 dejonge boomen effen. De takken wyd, met een ydele 

 onfatzoenlyke ktuitt ; want men ziet weinige ryskens aan 



takken , en daar aan de bladeren ieder of rneeji 



rami , inque iis folia funt rara i plurimumque perforata wreeten , zo ddt bet een lelyke boom van aanzienis 

 ac lacera , ita ut arbor heec confbe&um praebeat in- 

 gratum ac deforrnatuifi. H 



Hie mas folk gerit Canang* , v<!l paulo ftiajorti Ret Manneken beeft bladeren ah die van Cananga , of 



tenuia ," ficca , & tremula / o^bfeure- vif idia , (UpeHus wel r ' ' - v,dnangd , v 



glabra , inferius rugofa , a quingue ad ofto pollices 

 longa , binos , binosve cum dimidio lata , obtufe de- 

 linetitia , cum levi tamen apice , multis coftis parallels 

 ac transverfalibus pertexta. Alternata haec locantur 

 in longis rachidibus , quae lanu^inofae p'arum funt, at- 

 que fex feptemve folia in uno lllarum latere inveniun- 

 tur. RarfTorum cortex ex mgro fufcus eft, plurimis 

 notatus punftulis , funt autem multo graviores & fo- 

 lidiore^ quam in Cananga^ inque genicula quafi dir 

 vifi funt Hi rami. 



glad , en onder ruig , van vyft 



doods 



balf breed , van voorenftomp , met 

 kortefpitze t enveeleevenwydigedwers-ribben. Zyft 

 verwiffelt tegens malkander aan lange ryskens , die i 

 wolacbtig zyn , met zes of zeven bladeren aan eene zy„ 

 De fcborjfe aan de takken is fwart -bruin , met veele punt 



Cananga 



fwaarder en ftyver dan die van 



!n l0 Jv^* »!1 S S2ES5 f v I -'2 rUm . VA** r ™<>' Ut Uoehet komt nit denfeboot der voorfte bladeren; 



rum extremum progermmant in racemis fpithamam 

 longis, inque breves laterales ramulos divifis , qui non 

 funt uniformes, vel asqualis longittfdinis. In his pri- 



mo apparent capitula acuta & flavefcentia ; quas CeCe 

 aperiimt in flofculos ex quinque anguftis & flavefcen- kin 

 tibus petalis ; apieds referentibus , formatos ,- atque [pit 



korte zyde-takj 

 ftand en lengtt 



takken zelfs voort , etnjp 



dewelke niet eenparig van 



lyfjmalle 



deixelke vermderen 



\ 



iw ttuicm ujc cumponicur ex trn 



digitum minorem cifciter longis 

 ;uftis, fuperius latis , inftar fpat 



& 



thae 



hi cahci ihftdentj qui in fuperiore ejus parte ciftam 

 quafi format , cui infiguntur Quinque ftamina inftar 

 anguftorum petalorum , qua? occludunt capitulum 

 quoddam fubrotundum.poft primi.hujus florislapfum 

 ex cifta ifta alter omnino prodit flos , atque ex hoc 

 verus fruftus. Mas autem hie co'mponitur ex tribus 

 anguftis petalis, - ,: ~ : ' -' -t •■ • • - 



latis* inrerius ang 



ChirUrgorUm, ertque primo purpurafcens & # l'anu . 

 nofus , dein autem fufcus marcefcit , per lohgituSr- 

 nem ftriatus , pliirimis autem venis lateralibus rugo- 

 fus: Inter- haec petala bina infuper, raro autem tria 

 alia inveniuntur inftar linguae formata, quae in ipfo- 

 rum centro nu'Cem continent parvam, inftar dimidia? 

 nucis avellana?, ab infeno're parte latam , fuperius ve- 

 ro cito acuminatam cum Oblorigo apice. 



vSub fragili putamine viridis ac pinguis reconditur 

 nucleus amaricans , fapdris adftrihgehtis, plurimae au 

 tern nuces funt corrupts & inutiles cibo. 



ft f pit 



tine bl 



ofveel 

 maken, dragende boven op 



_ e ofpotje , daar in men vyf andere draadjes offmal- 

 le bladeren ziet, verbergende een klein knopje, als een 

 fpelde-boofd. Na bet afvallen van dit eerfte bloeizel komt 

 wt bet voornoemde potje een gebeele andere bloem , en de 

 regte vtucbt voort. Deze bloem is gemaakt van driefmal- 

 le blaadjes, omtfent een pink lank en breed, acbterfmal 



rood, en wolacbti 



_ 



feben fiaan nog 



gelyk een Cbirurgyns fpadel 



mopr befterft vaal , in de lengt 

 dwers-adertjes gerimpelt 



* 



^ 



geformeert, en be ft 



Haiti 



op 



febielyk toegefpitft, met een lankacbtig f pits ken 



/ 







* * 



quafi praecedere 



floribus 



ten. 



junio- 



Onder een breekzame febaal leid een groenacbtige en 

 tte beeft, bitter -acbtig , enfzamentrekkendevanjmaak, 

 de meefte nootjens zyn wrang , en onbequaam te ee~ 



> ftaat ook te merken , dat voor dit regte nog een an> 

 mlfcb bloeizel voorgaat , zo long de boomen j ong zyn, 



want 









• 



• 



\ 





