Ill Seek. IX. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 



Frudtus in brevibus producit raccmis arfte conjun- 

 ftis y ex ramis immo ex foliorum rachidibus ortum du- 

 centibus ; Hi autem parvos referunt Canarios , fed 

 non conftant putamine duro , fed fub molli cortice 

 dura reconditur ac llcca medulla , in bina utcunque 

 fegmenta divifibilis , quidam autem fruftus in quatuor 



173 



De vrucbten komen voort aan korte troffen digt acbter 

 niakander , uit de takken zelfs tuff en de ryskemder bla- 

 deren. Zy gelyken Heine Canaris , docb bebben geen bar- 

 de Jcbaal , maar under een weeke fcbelle legt een bard 

 droog merg^ , meerendeels in tween deelbaar , docb zommi- 



lankwerpige fiukken gedeelt , bitter- 



oblongas partes dividi poflunt , funcque amari, au- acbtig, avrang, en onlieflyk 



fieri , & faporis ingrati. 



Ex trunco exftillat flavefcens ac molle gumrtli, 

 quod nunquam ficcum exficcatur : Raro occurrit , fed 

 plurimum invenitur in Oma , vocaturque ab incolis 

 Kamal Metten Polti, h. e. ex albo nigricans Damma- 

 ra, atque inde mihi denominatut Dammara Leucome- 

 Icena. Ejus lignum adhibetur ad aedes exftruendas. 



Uit den flam loopt 1 

 rd opdroogende: Men 





dat is 9 wit-fwarte Dan L 

 ra Leucomelaena. Het 



Iden, en meejl c 

 genaamt Kama! Metten 



bowuo. 





Tabula Quinqmgefima Sexta 



De zes-en-vyftigfte Plaat 



Ramum exhibet Dammar* Selamc* , quae Dammar Selan ; Vertoont een Tak van de Dammara Selanica , ofte de Dan* 



1 



incolis dicitur. 



Selan 



• 



o 



VAT 



O 



A A 



M 



K 



Dammara haec Selanica a Violent* in Amhoina defcrift. $. 

 an. exaratur* & in Tabula fub No. XXX VIII. dclincatur. 



V 



Boom wert bv Valent. p. i 

 Plaat ondcr No. XXXVIII 



# 









CAPUT NONUM. 



IX. 





Rejina Carneola : Ramack 



tf Mor. 



HOOFDSTUK, 



flees-verwige Harji, 



.-< 



H 



iEc reiina adeo fimilis eft: Dammara 



externa 



s fruflis habuerii 

 human am praepa 



1 



D 



£ A. >-^ 



t bers gelykt de Dammar Selan zo wel, dat ik 

 langen tyd voor de be fie fiukken daar van geboud, 

 bebbe , of immers door menfcben banden daar uitz 

 tnaakt ; want uit de uiterhke gedaante der fiukken 



vas aliquod has fuifie infufas. Plurimum vero funt de men oordeelen , datze in eenig vat gegooten voaren. 

 fegmenta plana , parum finuofa , digitum crafla , bi- Het zyn meefi platte fiukken of <wat bocbtig , een vinger 



bos longa pollices , ejusdem utcunque craffitiei , ex- 

 terne albicantia, acfi mucaginofa eflent, plurimis di- 

 ftinfta ftriis , ac rugis , intus clara , pura , & fere pel- 

 lucida, inflar fuccini flavi^ vel lapidis Carneool, 

 quern vulgus rubram v 

 Odor, quem carbon 

 Dammara Selanica *fed 

 culiare pre fe fer 



# ".• mm mm m 



pen 



en een paar duimen 



> 



>Jl vaneenparig 



befcbimmelt , en vbljireepen 



fimilis eft 



1 



produttam 



Dammaram 



ens. Ulteriore autem indagine com- 

 efle , nifi vetuftam & per naturam 



ofte plooyen , van binnen klaar y zuiver , en bykans door- 

 J'cbynend als roffen Bern T fleen, of denjieen Carneool, 

 die den gemeenen Man roode Agaat noemd. 



De reuk op koolen is als van Dammar Selan _ /fnrh 

 flapper en lieflyker , ook wat byzonders bebbende 

 nader onderzoek beb ik verftaan , dat bet anders 



Nu 



inflar Colophonice mineralis^ unde & planam dicunt ad- Colophonia Mineralis 



of uit deszelfs boomen 



Jcbeu 



gerafineerd Dammar Selan 



quifivifle formam, quum inter faxa tali modo fit fi- 



* K ■ a _ _u_ A m^r ■ 



Raro 



ac plurimi Maleyenfes mercatores ipfius ignorant 

 turn 5 ita ut plurimos locutus fuerim , qui mecum pu- 



platte figu w w ^ 



geformeerd. Men vind bet zeer ioeinig / ' die\ 



de meefle Maleytfe Kooplieden 

 zo dat ik Vr veete 



ji 



fpronk 



tabant , artificialem efle Dammaram Selanicam , ex pin- met mymeenden , dat bet een Artificiele Damm 



evQnden bebbe , die 



mam. * 



« 



guiflimis ejus fruftis liquefaftione ac depuratione ita 

 praeparatam, uti apud nos Colophonia conficitur. 



. Nomen. Latine Rejina Carneola. Malaice Ramak 

 D aging & Der mack, feu Dormack paging, ex carneo 

 ejus colore, quibusdam etiam dicitur jLenvmack Da- 



Locus. Non novi alio occurrere in loco > nifi in 

 infula Crimata, quae fcopulofa admodum eft, ubifaxa 

 fibi invicem funt inpofita inflar magnarum ciftarum , 

 ubi plurimae etiam crefcunt arbores Dammaram Sela- 

 nicam fundentes , uti & in declivibus collibus juxta 

 litus plurimae ferratae lapides: Maleyenfes perhibent; 

 ubique in fua terra reperiri , ubi Dammara Selanica 



Ife vetfle fiukken door fmelten en rafi 



reerd. 



Colophonia prep 



Naam. In 't Latyn Refina Carneola. Op Maleyts 

 Ramak Daging en Dermack. o/Dormack Daging/a/- 



m ack Daging. 



cbverwige coleuren y by zommigi 



My is niet bekend , dat bet elders valt dan op 

 9 t Eiland Crimata , bet voelk zeer klippig is. en daar de 

 fieenen op malkander leggen 9 als groote kijten , alwaar 

 ook veel Dammar Selan boomen wqffcben. als mede in de 

 lage heuveltjes longs de fir and veel yfer-fleenen , De Ma- 

 levers zeggen . dat bet over al in bare Landen valle ~ 



arbores occurrunt, ad illarum radices inter fcopulos. len in de klippen 



Dammar Sehn-beomen ft< 



by derzelver 



Ufus. Refina hasc ad flammas vel fuffimigia non ad- 

 hibetur , fed ad artem tantum Medicam a muliercu- 

 lis , quae cum aliis fimplicibus celebrem ipfarum potum 

 Djudjambu ingreditur, aui propinatur puellis & puerpe- 

 ris reconvalefcentibus : Portugalli ilia utuntur tamquam 

 thure in templis fuis ad fuffimigium , ut & ad infan- 

 tum fafcias & incunabula contra inpurum aerem ejus 



fuffitu depuranda. 

 In eadem quoque infula Crimata ex declinantibu.^ 



fcopulis in litore exfudans invenitur molle gummi 



forma 



Gebruk. Deze Refina werd tot branden of nmerooken 

 niet gebruikt, maar alleen tot de Medicyne by devrouwt- 

 jes . dieze met andere droogeryen onder bare vermaardcn 

 drank Djudjambu memen, devoelke zy de jonge docbters 

 en Vrowwen , die uit bet kraam-bedde vcederom. opfiaan > 

 ingeven. De Portugeezen gebruiken bet tot wierook inde 

 Kerken , tot reukwerk , en oni de luiren der kinder en te 

 berooken tegens de quade-lugt. 



Nog vim men op 't zelfae Eiland Crimata uit de over- 

 bangende klippen op fir and uitpweeten een weeke Gom 



Y 3 



m 



in 













