







V 





178 



HERBARII AMBOINENSIS Liber III. cap. X. 



- 



menfem % quum demun 



feu 



fcbryv 



'St 



Dammara 



Col 



dem hsec Dammara eft, fed ejus tantum maxima &. 

 optime tranfparentia frufta 5 quae in fuperiore trunci 

 parte dependent, nullis commaculata fordibus; Quae 

 autem inBatsjana & Hallemahera occurrit, nunquam 



it 3 is dezelfjte Dammar 3 docb alleenlyk degrootft 

 rfte Jiukken , die boven aan deftam bangen , mete 



vuiligbeid vermengt 



ita flavefcit ac Amboinenfis, fed plerumque alba eft fcbe, maar blyft doorgaans <wit, of 



Z& op Batsjan en Hallemabe 

 geel befterft , ah de Amboin 



vel fenfim parum flavefcit ? casterum fapore & odo- 

 re Amboinenfi (imilis eft, inque fimilibus reperitur & lyk 

 colhgitur arboribus. Uxc fola a Moluccorum regi- teet 

 bus ad fuffimigia adhibetur , unde & Dammara regia 

 vocatur , nee plebi licet illam comburere. 



Jucundum praebent fpe&aculum & exhibent hifto 

 riam novitiani , fi forum frequentent , qui recentem 

 hanc Dammaram habent pro faccharo cantho, quod 



magze niet branden. 



fmaak en reuk de Amboinfch 



\lt ook aan diergelyke boomen. Deze nxerd 



Molucze Koningen tot branden gebruikt , dt 



Konings- Dammar noemt, en de gemeene 1 



aan 



op de Amboinfcbe markt komen , en deze verfft 



aanzten 



angulu 



<jf< 



l petunt, 

 mperiunt 



quam vili vendunt pretio , ac laeti 



magnam Maftich 



atoriis 



esco- 



Mafti 



piam in hifce reperiri infulis , per quam haec Damma- 

 ra Batu intelligenda 

 ches fpirat odorem. 



dieze dan voor een gering gelt opkoopen , en al blyde daar 

 mede am een hoekje loopen , om op te knappen , maar be* 

 linden baar flraks bedroogen. 



Gelyk boven gezegt, vind men in zommige Scbeeps* 

 Journalen aangeteekent > dot y er veel Majlyk in deze Eu 

 landen zoade vallen , waar door men deze Dammar Batu 

 verftaan moet y die in y t branden zeer na de reuk van 

 Maftixfweeft. 



noremque repraefentant Cedrum , erettum enim gent 

 truncum , qui non longe fupra radicem foliola & ra- 

 mulos emittit laterales, in quibus hoc peculiare ob- 

 fervatur 9 ramulos hofce transverfales ab inferiore 

 trunci parte binos , tres quatuorve in uno circulo efle 



acq 



-boompje ftaat 

 boompje, want bet zet een regtenft 



beginnende niet ver boven de ivortel bladeren 3 en zyde* 

 takjes uit te geven, daar aan men dit byzondersziet y dat 

 de dwers-takjes van onderen op met twee , drie y en vier 

 in een kring ft aan , en telkens tujjcben deze vergaderinge 



aan den ft am zelf: 



edium ex ipfo trunco folia per paria excrefcunt: Si paren ftaan, als men iets afbreekt, loopt 



fuccus 



decerp 



zap uit 9 ft 



IviApp 



\ t 



m 



In bet Aanhangzel werd dit 'er bygedaan. 



_ 



Anno iGoi. ex Ternata mihi transmifTa fuit Dam- 

 mara alba regia , Salo Colano ibi difta , tarn fruftula ip- 

 fius refinae quam juniorum arbufcularum ficcatarum , 

 ex quibus liquido conftabat , eandem arborum ac re- 

 finie effe fpeciem, cum Amboinenfl alba Dammara, 

 fed magis pellucida erat ac purior, qusdam enim 



JD 



Anno 1 69 1. 



Ken 



ammar , aldaar Salo Colano genaamt , toegezonden , zo 

 ftukjes van ''then als jonge docb drooge boompjes, aan 

 Hke genoegzaam bleek , dat bet eenderley flag van boo- 

 m en hers is met de Amboinfcbe ivitte Dammar , docb 

 *wel zo klaar en zuiver , want eenige ft 





ejus frufta erant penitus pellucida, & inftar Cryftal- doorfebynent , wit alsKriftal, eenige vuil , en trokkenna 



li alba > quaedam autem erant inpura & quafi cornea, 



omnia vero fragilia, nee fub dentibus trita in maflam 



cogi poterant, uti in mafticata Maftiche fit, cum qua 



odore quam proxime convenicbant: Folia illis Am- 



boinenlis arboris fimilia erant, fed paulo longiora, 



tenuiora, acflaccidiora, quse ficca flavefcebant , quin- 5! duim lank/ruim et 



que pollices cum dimidio longa , & ultra pollicem gedroogt, groen blyven 



. boornverwige , alle gantfeb u, j~*>q — w w *»»«*» % 

 en in geen MaJJa te brengen , gelyk men aan den geknau- 

 den Maftix doen kan 5 voiens reuk zy zeer na kwamen. 

 De bladeren war en als aan de onze Amboinfcbe Dammar 



lata, quum ilia Amboinenfis arboris viridia perfiftant, 

 cceterumeodemlocata erant modo in rachidibus oppo- 

 fita. Bataviae, ut audivi > hxc refina Dammar Refi 

 vocatur. 



Op Batavia, zo ik verfta, wert 



Jlapper , geelacbtig opgedroogt, 



reet, daar de Amboinfcbe ook 



vders ftonden zy op dezelffte 



gefebikt tegens malkander. 



enaamt 







<- 



*■. 



o 



u 



T 



G G 



N G 





■ 



Tabula OHinc^H^gefim<z Sep 



. 1 



Van de z,even-en-vyftigft 



Damar 



Qu.t ramtim cxhihet Dammara alba * quae Mas feu 



Poeti Lacki Lacki vocatur. 



A. Frufium majori forma denotat. 



B. Vero folium. 



C. Junioris arboris r omnium % feu maris feu feminae demon* 

 ftrar. 



D. Verpramulum Dammara femina , cum ejus frudtu natu- 

 ral!*. ' 



Dewelke een Tak verbeeldt van de witte Dammar-Boom > 

 ditfhet Mannetjc ofte de Dammar Poeti Lacki Lacki 'genaamt 



wert. 



Alwaar Lett* A. ten vrucht in grooter gcdaante vertoont. 



B. Deszelfs bladt. 



C. Een Takje van een jong boompje , het zy mannetjc f het 

 - zy wyfje. 



D. Is een Takje van de Dammar-Boom het wyfje > met des* 



zelfs natuurlyke viucht 





o 



A T 



O. 



* • 



t 



Arbercs hx fub nomine Dammarx Batu arboris a Valent. 

 xix. defcribuntur. 



-^ 





r . * 



• 



A A 



M 



R K 



G 





Deze boomen werden onder de naam van Dammar-Batoe 



f 



Boom by VaUnt 



x 



ix. voorgeftelt. 







* 





CAPUT 



« 



XI. 



• 



1 



/ 



