

x 







/ 



III -Seek. XIV '. Hooftjl. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 



18J 



In Rurnpbii Appendice hoc caput correftum & au&um 



iequenti invenitur modo. 



Ic fru&us , ut certus efTem , ex quanam proveni- 



ret arbore , per triginta me annos occupatum te- 



nuit , nee hue usque refte cognofcere id potui , 



diu enim ejus arborem putavi effe montanam praece- 



dentis Pangii fpeciera , quutn incolae nuntjuam mihi 



iftft 



H 



M 



gevonden op de volgende 

 i 



feben 



komt, beb ikwel 30 jaaren toegebragt , en tot nog 



volkomenekennifft 



rgaande Pangi gebou 



ejus perfectos flores vel folia ollendere potuerunt, 

 qui Temper modo depuratos & per aquam circuma&os 

 invenerunt fruttus in Ceramae ora auftrali prope flu- 

 minum oftia. Donee tandem anno ~" 



den y dewyl niy de Inlanders nooitbladefen,ofvolkome 



ten daar van konden toonen, vindende alleenlykfcboonge 



maakte en door 't water gerolde vrucbten op Cerams Zuid 

 kuft 



Correnorum vifitatione mihi folia fru&usque perfefti 



fuerint adlata ex Ceramae ora, ex quibus cognovi merh 



nullam cum Pangio habere affinitatem , fed potius maar 



montanam efle fpeciem fubfequentis arboris Laftarice, Latt; 



feu Manga Brava, in certo enim ejus ramulo mihi vani 

 apparuit, folia ejus locata eodem fere modo folitaria [ lyke \ 

 circa ramulos , quorum tria quatuorve fimul uno ex 



1693^ in magna by degroote vifite der Cor r en, zyn my bladeren en volkfc 

 rL._ ^xx. ucbten van Cerams kuft gebragt , waar aan ik ge- 



bebbe , dat bet geen gemeenfebap beeft met Pangi V 

 veel meer een berg-zoorte zy van de volgende Arbor 

 ria of Manga Brava, want aan een taksken. daar 



rfpronk Vzamen ft 



takken 



ft aan op 



ortu provemunt, ex quorum centro racemus florifer den bet bloeyende trosje. Docb deze bladeren zyn klein- 

 exoritur. Hujus autem folia funt minora illis Mangcd ' " ** " " 



• 



Bravce , inferiore parte anguftata , fuperiore magis di- breed of 

 latata feu rotunde definentia, inftar illorum Caju-Puti, duimen i 

 fex vel otto pollices longa , tres digitos lata > horum- dwers. 

 que colts transverfales lunt. 



Flores ex fimpliti brevique progefminaht racemo , 

 qui (imiles funt illis Mangs Bravae , fed multo mino- 

 res, inque illo unus alterve modo fruftus perfe&us 

 eft, illosque filveftris Catappae aemulans, tres nempe 

 pollices longus , vix unum latus, ex rotundo com- 



Manga Bra va, acbterjmal 



k die van Caju-Puti , 6, en 

 breed , en baate ribbekens lop 



% Het bheizelkomt aan een enkeld kort trosje, gelykenii 



na dat van Manga Brava , docb veel kleinder. Aan '£ 

 zelve trosje komt maar een a twee vrucbten tot perfeftie, 

 en gelyken na die van de wilde Catappan, te wet en, 3. 

 duimen lank , en febaars een breed , uit den ronden wat 

 preflus, & a6 utraque parte per longitudinem- fulcum plat, ter weder zyde in de lengte een vlakke geut bebben- 

 planum gerens , externe graminei colon's, interne de, buiten gras-groen , en met een bartacbtigvleefcb, de 



duriuscula carne fru&us hie mufculiformis repletur, ' binnenfte Moffel 



caro hasc ladle turget, uti & cun&a folia, eorumque vielk is, gelyk 00k alle de bladeren en fteelen 



vlekfcb 



petioli, in vetuftis vero fru&ibus haec exficcatur in aan de oude droogt bet op tot een taayejubft 



lentam ac tenacem fubftantiam , quae adne&itur oris 

 fruftuum protuberantibus : Siccus vero fruttus , qua- 

 lis plerumque invenitur, prona parte amplam gerit fif- 

 furam, cui tamen nullum operculum fuit junftum, 

 ad dorfum vero & ab inferiore parte usque ad fum- 



ift bangt aan de uitftekendc 

 >ooge vrucbt , gelyk menu gemeenlyk vind, beeft aan 

 wrfte kant, als gezezt , een wyde febetir rondom 9 

 • op ecbter geen dekzet gezeten beeft , en aanderugge 



fte belft 



mum conne&itur, unde conchse apertas fpeciem pras aan malkander, waar door zy de gedaante van een gap 



fe fert : Fruttus hie externe rugofus eft , apicibus pro- 



MoJTel 



tuberantibus ac lineis obduftus , acfi opus topiarium ten en linien , als met graveeriel bezet , waar inze met 



tft 



eflet, qua in re cum Pangio convenit, omnes autem. 

 ejus anguli ac foveas fubftantia tenaci ac ficcareplen- 

 tur, acfi ex fubere eflet confefta,quae externe pelli- 



overeenkomt 



taaye fubj 



zynde alle de boekjes en fault jes 



rft 



en vezelacbtig 



cula obducitur tenui. 



Intus locantur bina triangularia & ficca foliola la- 

 biata , inferiore fua parte latiflima & crafliffima ^ at-, 

 que ex plurimis ficcis filamentis adunatis & intricatis 

 conftant: Si nuclei fubftantia eradicetur, vel aquae ro- 

 tatione abradatur, turn fruftus miram contrahit for- 

 mam, quae eft, acfi arte quadam prominentiis certis 

 eflet exfculpta , ipfique figure quaedam inpreffe , 

 ilsdam autem harum formarum orae funt molles & 

 brofae. 



Hujus quoque fruftus variae ihveniuntur form^^ 

 qus forte totidem ejus funt fpecies,vulgatiflimai au* 



tern funt oblongae inftar vulgaris conchas feu mufcu- 

 li , quaedam funt breviores & rotundiores , fed prGmi- 

 nentiae harum funt majores magisque circinnatae, qua£- 

 dam verb funt Glandibus minores. Putaminis color 

 eft ex cinereo nigricans inftar illorum Pangii. 

 • Nomen. Latine FruEtus Mufculiformis : Malaice Boa- 

 Ajfuffeng. Belgice Moffel-vrucbt . Omenfes ilium vo- 

 cant Ay-bua-ette feu Ay-bua-mette , h; e. fruttum ni- 

 grum,. Cam arienfes vero ilium nominant montanum 

 Wabo feu Obupae terreftrem,h.e. Mangam Bravarri mon- 

 tanam. 



Locus. Hi fruftiis plurimum inveniuntur in littori- 

 bus Camarienfibus , & in auftrali Omae plaga circa Camarien , en op 

 majorum fluminum oftia , eorum vero arbores inColis nitsank van groott 



velletj 



en 



e * 



1 





gedroogdi 



lippen , die benedkn op Y dikfte zyn , en 



ogele draatjes in malkander verwert be ft aan. Als men 



fubftantie uitpeutert , of 



ofze door konft met verbeve fguurtjes gi 

 ' zommige kanten van dit graveerzel 



t ■ 



* * 



• Zdo beeft men 60k verfebeide gedaanten vc 

 bet welk miffebien zo veele zoorten zyn , is 

 fte zyn lankwerpig als een ordinaris Moffel 

 korter en ronder * docb bet graveerzel is zc 

 kelen. De coleur van de icbaal i 



graauvo , gelyk die vim Pangi 



fwartacbtig 



' • 



Latyn Fruftus Mufculiformis. Op Mi 



Aflufleng , in 't Duits Moffel 

 noemenie Ay-hua - ette , of 



Die 



Brava: 



pw 

 Wabo, of 



noemerl 



Berg Mang 



De vrucbten vind men veel op de ft 



boomen 



fere ignots funt, credentes in montibus remotis lo- 

 cari , memorata autem Correorum vifitatione com- 

 pertum eft , arbores hafce haud ita remotas a litore 

 crefcere. 



lers meeft onbekend , gelovende datze diep 

 ft aan ± maar by de voornoemde Corre-togt 



>tge- 



boomen zo beel v c < re van ftrand met eh ft 



Ufus. Incolae de ejus ufu nil nobifcum communi- Gebruik. De Inlanders weten ons van zyn gebruik 



candum habent, excepto quod Omenfes praedicent, 

 hofce fefe quaerere frudlus, ut medullam internam 



niets te zeggen , bebalven dat die van Oma voorgeven , 

 datze deze vrucbten zoeken ofn bet binnenfte merg daar uit 



extrahant, quam clavis pedum inveteratisque exulce- te krygen, en op krabben der voeten, en verouderde zee- 

 rationibus inponunt, quas curat, alioquin ficci & de- ten der beenen t? leggen, om die tegeneezen, anderszyn 



purati hi fruftus inter res curiofas adfervantur. 

 Tom. II. 



de drooge en feboongemdakte 'vrucbten imard, dat menze 



Meo 



under rariteiten bewaart. 



Myn 







