X 



i86 



HERBARIIAMBOINENSIS Liber III. cap. XV 



Meo 



anno 



ac memora- 



to in itinere detetta fuit, quas La&aria Salubris feu 

 Upas Lacki Lacki vocatur , quas affinis quoque eft 

 Manges Bravce, qus infra in 42 capite defcribitur. 



Myns oordeels heeft dezen boom eenige maagfebap met 

 een ander, dewelke ik 00k eerft in 't jaar 1693. beb lee- 

 ren kennen, en op de voornoemde to£t ontdekt is , genaamt 



of Upas Lacki Lacki , z ynde mede een 



maagfebap van Man 

 gende 42. Kapittel. 



den welken ziet in 't voU 







T 



O 



U 



T 



G G 



N G 



TabnU Sexagcfema , 

 Quae ramum exhibet arboris, cujus friufhis Mufculiforrms 



Rumpbio vocatur. 



A. Ipfum denotat fruftum. 



Van de z>cjtigfte Plaat , 



Dewelke vcrtoont een Tak van een boom , welkers vracht 



Mojfehortmge vrucht van Bumphius genaamt wert^ 



Wyft 





o 



A T 



1 



O 



A 



N M 



Afr 



K 



geflagt van de Ap 



N G 



c 



unde & Apocynum arborefcens fru&u Mufculiformi 

 vocari poffet. 



• *$>- 



«* 



is licht uit de befchryving af tc nemen , waarom ze 00k 

 boomachtige Apocynum met een Moffelformigc verhevene 

 vracht genaamt kan werden. 



• * 



CAPUT DECIMUM QUINTUM. 



XV. 





H O O 



T 



T U K. 



- 



Ampacus latifolius. Ampac. 



c 



De Breedbladige Ampac - Boom. 



* * 



Mpacus dupl 



uftifolius , major Amp 



hoc peculiariter defcribetur capite. 

 Eft autem plerumque frutex ingens , raro arbor, ho- 



D 



- 



E Ampac -boom is tweederlei, de eerfte groote , en 

 breedbladige , de tweede kleine y en fmalbladige. De 

 groote , zynde de eigentlyke Ampac , zullen wy in dit 

 Kapittel befebryven. 

 t>e zelve blyft meeji een groote flruik , zelden werden- 

 minem crafTa~eft, qualis in defer tis crefcit locis,ejus- * de een boom van een mans dikte, te weten, op eenzame, 

 que truncus non re&us , fed incurvus & finuofus eft, at- ' wilde plaatzen , wiens flam 00k niet regt , maar bocbtig, 

 que faepe etiam inclinans. Ejus cortex eft ex cinereo en voor over bellende float. Defcborjfe is ligt-ros y en 



met graauw gemengt, breekzaam, zappig y en laat zig 

 ligt van den boom fcbellen. De bladeren zyn groot , 

 communi petiolo longo, quorum medium longius eft ftaande altyd drie by malkander op een lange jleel, waar 

 binis lateralibus , funt autem oblonga , ab utraque van bet middeljle langer is dan de twee ter zyden , lank- 

 parte anguftata , fuperius fubrotundo-acuminata , pie- werpig, en acbter toefmallende , voor rond met een kort 

 rumque o&o longa pollices, quatuor lata, in juniori- jpitsje, in 9 t gemeen acbt duimen lank, vier dito breed % 

 bus vero duodecim longa funt pollices , feptem & ofto aan de jonge boomen twaalf lank , en zeven a acbt dito 



ruffus , fragilis , fuccofus , ac facile ab arbore fepa- 

 rari poteft. Folia funt magna , tria femper jundla in 



breed , flap , van onderen zagt en wollig , als queeblade- 



ren , gelyk mede de fteelen , dewelke aan de dunne lange 



takken >in 't kruis Jlaan, de ribben zyn digt, en loopen 



transverfales arfte fibi accumbunt & oblique decur- febuins. Uit denfeboot der bladeren komen lange trof» 



pollices lata, flaccida, inferius mollia &lanuginofa, 

 inftar foliorum Cydoniae, quales & funt petioli, aui 

 in tenuibus & longis ramis cruciatim locantut, couse 



runt : Ex foliorum alis longi progerminant racemi , u- ^ fen, gelyk aan de Alcanna of Wyngaart. 



ti in Alcanna vel Vite. 



Flofculi funt copiofi & congefti, atque ex quatuor 

 parvis & fubrotundis conftant petalis , qui in centro 

 plurima gerunt ftamina breviuscula cum antheris fla 



De bloempjes jlaan 

 ndacbtige bloodies 1 



)pjes y daar op 



draatj 



vefcentibus, in quorum medio ftilus excrefcit luteus, den een geel heuveltje , en zonder reuk: aan deze troffen 



funt autem inodori , atque fub hifce racemis bina ple- 

 rumque foliola fupponuntur flaccida , minora reliquis, der dan de andere. Op de bloempj 



ft 



Flofculis fuccrefcunt baccse parvae , bins fibi jun&as 

 Coriandri femini fimiles vel paulo minores , virides , 

 qmx fefe aperientes ofllculum exhibent parvum inftar 

 leminis Sinapios, ex coeruleo nigrum, glabrum & fplen- 

 dens inftar Margaritas. Si baccae iftse in quatuor de- 

 hifcant fegmenta , florefn referunt quadrjpetalum , 

 quae diu in racemo perfiftunt, licet femina nierintde- 

 lapfa^ quae nullum notabilem habent faporem. 



Arboris lignum eft molle , album , ficcum , & inuti- 

 le, ex trunco effluit, fed perpauca & rara refina flava, 

 plerumque pellucida, nunc citrina, nunc crocea in- 



malkander ) den Coriander gelyk , ofwel 



groenacbtig , dewelke op 



rel. 



blaauwen fwart , glad , en glimmende 



Moft 



fertjes , verbeelden zy een vierbladig 

 de nog long aan de tros jlaan , al zyn 



fmaak 



febil 



* » 



Het bout is week, wit, droog, en tot niets gebruike- 



Jlam vloeid, docb zeer febaars , een weinig 



tyk) uit aenjtam vioeia, docb zeer ^ 

 bleek-geele bers , meejl doorfebynend ^ 

 liar Succini, quae dura admodum eft inftar Dammar -ce verwig, zommige boog-geel, als Bernft 



Dammar 



onlieffelyk, maar 



Batu, fique recens fit, nullum peculiarem fpirat odo- 

 rem,immo ingrata fere eft, fed vetufta & crocea , car- 

 bonibus inpofita odorem fpirat Styracis Calamitce vel 



proprie Caju Lacca, refina haec non invenitur nifi cir- eigentlyk no Caju Lacca. Men 



ca hflum corticem prope nodos , qui foli expofiti funt, omtrent de geborftene feborffe by de knoeft 



beeftze geen byzonde 



geel ge 



uyk , maar oua en te aeeg geei ge* 

 op koolen na Styrax Calamita of 



in parvis granulis. 



Arboris cortex gravem fpirat hircinum odorem , in- 

 colis tamen gratum, in una tamen regione jucundio- 

 rem quam in altera, in Hitoe faltem & UliaflTenfibus 

 infulis non ita ingratus eft quaminLeytimora: Flores 



fert Junio, ac brevi poft fru&us conlpiciuntur matu- mor: Het bloeid.in J 



jlaan , en dot 

 Defcborjfe van den boom bee ft 00k een fterken bokacL 

 \en , docb by de Inlanders aangenamen reuk , maar op ' 

 ie Land lieffelyker dan op 't ander : Immers op Hitoe 



Uliaffers isze zo onlieffelyk niet, als op Leyt\ 



ri , qui diu ex racemis dependent in quatuor fiffi feg- 

 menta , qui femina fua emiferunt, 



jfomen. 



rype vrucbten aan de trojft 

 ibangen, te weten, in vie\ 

 ?ft uitgeworpen bebben. 



gefpleeten 





N 



\ 





/ 





