

* 



III Boek. XV '. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



Nomen. Latine Ampacus. Malaice & Balaice Am- 

 pac. Amboinice in Hitoe Sico Hajate. In Leytimo- 

 ra Siu Huna, & Suibumate , h. e. foetentes umbilici 

 fordes , ob ingratum corticis odorem, prafertim in 

 Leytimora. In Oma & Uliaflenfibus inlulis vocatur 



Ayajfa , AJJa , & Mattel an 



Manipa Safft 





Locus. In Amboina non frequenter occurrit , ac plu- 

 rimum in Hitoes regione , atque in tribus infulis Uliaf- 

 fenfibus non procul a litore in levibus filvis foli e 

 pofitis, nee vaftas arbores habentibus, nullum eni... 

 emittit gummi, fi per folem non bene exuratur. In Ba- 

 leya majori occurrit quantitate , ubi & plus refinae 

 exfudat, qua? tarde indurefcit, ac melleum gerit co- 

 lorem. 



Ufus. Apud Amboinenfes hasc arbor ejusque reflna 

 hullo in uiii eft , Baleyenfes vero ejus adhibent refinam 

 ad manubria armorum firmanda , quern in finem hasc 

 aptior ab illis judicatur ulla alia refina , licet enim in 

 arbore tarde indurefcat, li femel fuerit ficca, durilTi- 

 ma eft, ac firmiter retinet ilia, qua? ipil funt junfta. 



Hanc autem iterum liquefattam in manubria effun- 

 dunt , ac dein arma inmittunt. 



Cum foliis in quibusdam locis caput & corpus la- 

 vant, quum fudorem & fordes optime detergantj, 

 Cervi hanc amant arrodere arborem, ejusque corti- 

 cem graviterolentemcomedunt.' 



Manipa crefcens odoratum 

 Amboinenfis 5 quem 



linimentum « 



faciem inungunt 



conciliandum purum ac fplendentem* 



ipfi 



- 



to 



Haulawan 



n y?l m \ ln ' Laf y n Ampacus. Naar 1 Maleytfe m 

 Bahjcbe Ampzc. Op Amboins , op Hitoe Sico Hajate. 

 Op Leitmot Siu Hunae, ^Suihumate, dalisftinken- 

 de vmkgbeid des navels , wegens den onlieflyken reuk van 

 defeborffe, inzonderbeid op Leitimor, Op Oma , en de 



Uhajjers AyalTa, Afla, en Mattaelan. Op Manipa Saf- 

 lea. 



Plaats. Men vind bet in Amboina niet veel , en meed 

 op t Land van Hitoe , en in de drie Uliaffers , niet verre 

 van jt rand, in ligte Boffcbagien , die welter Zonne (loan, 

 en geen groote boomen rondom bebben , want by geeft an- 

 ders geen Gom , als by niet ter degen van de Zonne ge- 

 brand werd. Op Baly vind menze in meerder quantiteit 

 alwaarze ook meerder bers geven , bet welk langzaam op- 

 droogt , en booningverwig is. . 



: Gebruik. By de Amboineezen is dezen boom en zyn bers 

 in geen gebruik , maar de Baleyers gebruiken 't bers om ba- 

 re Kritfen in de begten vafi temaken, waartoeze dit 

 bequamer vinden dan eenig ander bers, want boewet 't 

 aan den boom langzaam droogt , zo werd bet nogtans , eeni 

 droog zynde , zeer bard , en bond vafi al 't geene , daar 

 bet aanbaakt. Zy moeten bet eerfi wederom J'melten , in 

 de begten gieten i. en daar na 't geweer infteeken. 



Met de bladeren wajfen zy op zommige plaatszen "t lyf 

 en booft , om datze den fweet en vuuigbeid afneemen. 

 De Herte-beeften knawven ook gaarn aan dezen boom , cri 

 eeten de fterkriekende fcborjfe daar van, 



Het Saflea op Manipa waffebende, beeft eenfcborfft 

 welriekende als de Amboinfcbe , die de Prouwtjes met 

 gebruiken tot papjes op bet aangezigt te fmeeren , om b 

 zelve rein en blinkend te maken. 



e 



Haulawan , dot is nagel-ruikende , en op 



ex genere Ampaci videtur, licet Manipa waffebende, febynt mede uit de maagfebap 



Ampelaes , fed long 



folia funt 



beeft 



bladeren by malkan 



rata 



longis irifidentia petiolis , magnitudine Cubebarum , vi- 

 ridia 3 fine notabili fapore. Hujus arboris corticem 

 contunduntManipenfes in aqua, corpusque illiniunt, 



acbtige ft 



ens ft aan 



fy 



Acbter de bla- 



dep 



merkelyk 



> 



Manipeezen in water, en fmeeren bet lyf daar mede. als 



& 



v 



• - 



# 



■ 



Tabula Sexagefima Prima 



i 





\ 



D 



,* 



-fejlig/le Plaat 



Ramum eihibet Ampaci latifoliae 



Humphio vocatur; 



^ I " 



Yertoont een Tak van de breedbladigc Ampac-boom , zo als- 



I ** 



'Rumphi 



: 



I 





o 



V 



T 



O 







A 



M 



K 



* * 



) 



NG. 



*A 



arbores Rhois vera funt fpecies , vocaturque 



Rhus 



? 







boomen zyn 





rt drie lai 



dragendc 





« 











-; ) 









i 



V 



V 







* * 



.) 



il 



f 







- 



' \ 







. 



Tom. Jt 





CAPUT 



Aa 2 



XVL 



s 



