l92 



H E R B A R 1 1 AMBOINENSIS Liber III. cap.XVll- 



I 



Elengi Cbaratteres nuperrime mecum benigne communl- 

 cavit Clar. Dom. Garcinius fequentem in 



modmrik 



van de Elengi heeft r 

 xleelt de Beroemde H< 

 op de volgendc Wyze. 



Ca 



Hujusce generis Flos monopetalus , tubulo caret ; & in 



plurima acuminata , aequalia , In duos ordines diftributa ( inte- 

 riora fcilicct exterioraque ) fegmenta ad unguem usque divi- 

 ditur. Haec numero fexdecini , bina fimul , fed adeo leviter 

 feparata, ut animadverti diftincftio ifthaec nequeat 5 nifi oculis 

 vald£ admoveantur; in Splis formam, vel.inftar Radiatorum 

 florum didu&a* Bellidis minoris flori ferme fimilia, 8 vel 9. 

 linear urn diametrum habent. 



Interiora autem femper claufa, in acuminati, Conicive^ 

 folliculi formam difpofita , genitalia floris organa, ab aere 



figu 



tegunt 



Dit geflagt draagt een eenbladige bloem zonder pyp y uit 

 xeer veele gelyke, puntige , en in twee reyen verdeelde (uit* 

 wendige en inwendige namentlyk^ blaatjes,tot aan de grond 

 verdeelt zynde ,' beitaande , dewelke zefticn in getal , twee 

 teffens by elkaar ftaan , doch zo licht verdeelt , dat deeze 

 verdeeling naauwlyks te merken is, ten zy men ze tezenshet 

 licht hout,- deze ftaan als een Zon^die zyn ftraalen mtfchiet, 

 verdeelt , of als een geftraalde bloem f gelyk de bloemen zyn 

 van de kleine Maagdelieven, welke een omtrek hebben van 

 acht of negen linien. 



De binnenfte rey der bladen is altyt gefloten , en heeft de 

 gedaante van een puntige en kegelachtige ftomp, welke de 

 teel-deelen van de bloem door de lucht ligtelyk befchadigt 



nimiriim at parum fqualidi ) coloris exiftunt. Unguis autem , 

 qui crafliusculus eft t paululum obfcurior & magis viridefcens 

 color. 



ejusdemque (candidi werderide, bedekken en bewaren, zy zyn twaalf in getal, en 



dikker 



Stamina ihVeniuntur 8» ex feghienti bafeos interna parte 

 nafcuntur lingula; antheris gaudent infra latis, in acutum fi- 

 nem abeunubus fuprk, ftramineo colore prseditis 5 rugofis; 

 quae caudis fuis , in origine pariter craffis , 8c in fuperiori 

 parte gracilibus duplo longiora obfervantur. At > verfus prin- 

 cipium fuum anguftiora , quum fin! monopetali floris fegmen- 

 ta , interna quam in medio , interftitiaque idcirco inter fe re- 

 linquant, per quag nim:us aeri pateret ad interiora floris adi- 



lingul 



accurate 



in grootte en gedaante gelyk aan de buitenfte , en ook van 

 dezelfde coleur , te weten witachtig : doch het onderfte ge- 

 deelte van deze' '" "" ........ 



der van coleur. 



Acht vezels zynder j uit het binnenfte deel van de gront 

 des bloems hun oorfpronk hebbende , welke noppen hebben 

 van onder breed , van boven fpits eindigende , van ftroo co- 

 leur , en ruig , dewelke met hun onderlte deel van onder 

 ook breder zynde en van boven fraalder , tweemaal grooter 

 zyn als de bladen . welke in hun begin fmalder zyn dan in 

 hun midden , wyl het deelen zyn van een eenbladige bloem, 

 en daar door middel-plaatzen open laaten , waar door te 

 groote doortogt is voor het binnenfte gedeelte des bloems , 

 zynde daarom een kJapvlies als een tongetje geplaatft tuflen 

 leder opening aan deszelfc binnenfte deel , het geen het egaal 

 toefluit , 'en de natuur bezorgt. Dit tongetje is bykans van 



tura ptoecavit. Lingula hsec , ejusdem fere ac floris fegmenta - 



coloris, gracilibus pellucidisque pilis hirfuta , extraneis cor- . .. 9 „._«,« «„. w ,»„ 



poribus, quae genitalia floris organa ofFenderent , tanto exa<ftiiis dezelve coleur als de deelen des bloems" S^i^dSdttill* 



, /r. !..._,:-. ^ ^ r tutQ f emper i atent ft am i na# ne en heldere haairtjes, waar door zy aan de uitwendige 



lichaamen , die aan de teeldeelen des bloems nadeelig zouderi 

 zyn ^ den ingang zo veel meer belet, waarom de vezels daar 

 veylig verborgen leggen. 



Quapropt 



«r 



Ovario ( cujus figura & moles pen^ ut in Milii grtno ) in 

 centro Calicis pofito , monopetalo flore undique cindlo > 

 fimplex , albefcens > fui ubique fimilis , tres lineas alta ( licet 

 Ovarii diameter fit tantum lineae unius) Tuba, vel ftylus in- 

 fidet; 



C 



ft 



binos etiam ordines difpofita , quatuor intrinfedis , & totidem 

 extrinfeciis deprehenduntur. Interiora in crucis formam po- 



fita 



gnitudine parumper 



inftruda funt anguftis , ex quibus quxque ex nervulo oritur 

 pet totam fegmenti longitudinem , coftae ad inftar produfto; 



Prae albore fuo, & cum Monopetali floris fegmentis fimi- 

 litudine , pro petalis floris ab incauto facil£ haberi poflent 

 hsec Calicis fegmenta. Verum exteriora in formam crucis 

 fimiliter difpoiitai interioribus majora, amplo orixmtur prin- 

 cipio, & coloris funt fqualidi , obfeuri^quemadmodum in eo- 

 rum pediculo obfervatur , viridefcentis , nee non intrinfeciis 

 lucidi. Omnia haec fegmenta funt acuminata , plus minus 



fe expandit flos , & ad rS ipfyvS 



nimirum 



didudla , 



molem habita ratione: 



fit 



cantur , 8c in ftellae radiis 2. praeditx formam diducuntur. 



fie- 



Pedunculus ejusdem eft aC Calicis pars extrinfeca coloris ; 

 ut floris diameter longus , lineam craflus , in infima tamen 

 parte gracilior quam in fupema : Hujus quippS partis pedun* 

 culi moles cum frudu fenfim augetur, donee duplo craflior 

 evaferit. Ex fbliorum alis bini, vel tcrni, immo plures fi- 

 mul aliquando prodeunt pediculi. 



Frutlum objervare non fotuii 



1 



De Eyerzak ( welkers grootte en figuur is als een korrel van 

 Giertt ; in het midden van de kelk leggende , en van alle 

 kanten door de eenbladige bloem omvat zynde , is eenvou- 

 dig , witachtig , zig zelve in alles gelyk , drie linies hoog , en 

 welkers omtrek maar van een linie is , heeft van boven op 

 een trompet of ftilet. 



De kelk is ook geheel in acht deelen verdeelt , welke ook 

 in twee geleden ftaan , te weten vier uitwaarts , en vier in- 

 waarts. Waar van de binnenfte in *t kruis ftaande , een weiriig 

 kleinder zyn als de buitenfte, en hebben een fmalle gront , 

 waar van elk uit een klein fenuwtje te voorfchyn komt , door 

 de ganfche lengte van het deel des bloems , zig verfpreidende 

 als een ribbetje. • 



Deze deelen des kelkszoudenvanonkundigenligtaangezien 

 werden voor de bladen zelfs des bloems , om derzelver wiite 

 a? a Cn de S cl ykheit der deelen van de eenbladige bloem , 

 doch de uitwendige deeien a!s een kruis ftaande , en grooter 

 als de inwendige, komen met een breed beginzel te voren, 

 en zyn van een donker-rofl'e co eur , zo als die aan de fteel 



An e ^ ft WCrt * te weten groenachtig , en V2n binnen helder, 

 Alle deze deelen zyn puntig , en min of nicer gapende , zo als 

 te weten zig de bloem uitfpreid, na proportie van de grootte 

 des vruchts , dewelke als begint te grocyen en zig uitzet , zo 

 werden die deelen dor , en zetten zig uit in de gedaante van 

 een Iter , met acht ftraalen zig vertoonende. 



Het fteeltje is van dezelfde coleur . als het uitwendig gedeel- 

 te des kelks , en zo lang als de bloem , een linie dik , in zyn 

 onderfte deel fchraalder , en ranker als in het bovenfte. Dog 

 de deelen van dit fteeltje werden van tyd tot tyd grooter met 

 de vrucht , tot datze de helft dikker isgeworden. Uit den oor- 

 fpronk der bladen komen twee, drie , en zomwylen meer 

 fteeltjes voor. 



• 



De vrucht beb ik niet kunnen onderzoeken. 



i 



1 



4 









M • 



• 









« 





CAPUT 





XVIII. 





/ 





