» 



III Bock. XVIII Hooftji. AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 



103 





CAPUT DECIMUM OCTAVUM. XVIII. 



H O 



T 



TUK. 



Tanionus Litorea, Bonga Tanjong De wildc of flrand-Tanjong-Eoom. 



Laat. 





m 



• 



i Ilveftris feu Litorea Tanionus altiorem , recciorcm, Y\ E ™ ilde offlrand- Tanjong beeft een booger ,regttr, 

 ■ & rotundiorem gcrit truncum , orgyiam in diamc- JL/ en ronder flam, van een vademinderonate . cni^it 



& rotundiorem gerit truncum , orgyiam in diame- 

 tro habentem , cujus cortex e(t fcaber, fiflus, ex 



' - -•— qui — ' — '— c - 



en ronder jiam , van een vademinderonate, enwat 



minder, en zeer ruige, geborften, vuil-graauwe 



of fwartacbtige feborffe ; die gequetjt zynde , ook ten dikke 



• . f] • M d"* M f f * .*« ■ -■_ 



dit fpiflum ac pingue, fed rarum: Folia ejus funt mi- en vette melk uitgeeft, docb mede J'cbaars. Zyne kruin is 

 nora & anguftiora Domefticae , quae nempe in litore digt van takken en ryskens. De bladerenzyn kleinderen 



fmalder dan aan de tamme-; namentlyk de gene die op 

 jirand waft , vier en vyf duimen lank , een en een balve 



crefcit, quatuor vel quinque pollices longa gerit folia, 

 unum cum dimidio lata ; in vetuftis autem arboribus 



_ ^ m V 1 If I 





quatuor tantum pollices longa funt & unum lata , fu- breed , aan de oude boomen zynze maar vier duimen lank, 



erius magis acuminata quam domeftica;, glauca,fca- en ruim een breed, na voren toefpitzer, dan de tamme, 



„ra,& glabra, tenuiflimis pertexta venis, magis quo- boog- en Zee-groen, ftyf,englad, met zeer fyne adertjes 



que intricatis quam in Caryophyllo , a nulla protu- doorregen , mede verwerder als aan de Nagel-bladeren , 



berantibus parte , nervus vero ab utraque extenditur en aan geene zyde uitfteekende , docb de middel-zenuwe 



build te weer zyden uit. 



Sine ordine in ramis fita funt folia, atque ex eo- Zyftaan zonder order aan de takjes, en uit harefeboo- 



rum alis hinc inde minores progerminantramuli,binis 

 tribusve foliis conftantes, ita ut luxuriofa fit arbor. 



ten komen bier en daar andere fcheuten met twee a drie 

 binder en , zo dot bet een weeldrig gewafeb is. Daar en 



E contra flores non ita copiofi funt quam in domefti- tegen komt bet bloeizel zo veel niet uit , als aan de tamme x 

 ca in una tantum alterave arboris parte bina ternave want men ziet bier en daar flegts twee en drie boog-geele 

 apparent crocea capitula, fimilibus infidentia pctiolis, knoppen op diergelyke fteeltjes ftaande , waar uit de 



apparent crocea capitula, fimilibus infidentia pctiolis, 

 quae in flofculos fefe aperiunt Domeftica Taniono /T ~ ; ' 

 limos , fed nunquam tarn ample Me aperientes. 



mo 



bloempjes werden, de tamme Tanjong zeer gelyk , docb 

 bun nooit zo wyd openende. Zy beftaan voor eerjl uit 



m _ ^ vier boog-geele of rojje • blaadjes, van buiten fters-gewys 



eds petalTs , ^fieliatim vel cruciatim extenfis, in qui- geopend, daar in veei andere witte blaadjes, ofjpitsjes 

 bus plurima minora alba petala acuminata loCantur, jlaan, en in de midden een kransje van diergelyke, dog 

 quae in centro iterum minora, fed fimilia continent pe- kleinder J'pitzen gemaakt , die alle aan malkander bangen, 

 tala omnia fibi junfta & nexa, fimulque decidentia 9 in- en t'zamen afvallen , van binnen zynze witter dan d» 

 tus vero magis albicant quam domefticae , gratum iti- tamme , mede wdriekende , docb Jlappelyk. De vrucbt is 

 dem fpirant odorcm, fed debiliorem. Fructus plerum- gemeenelyk de tamme Tanjong gelyk, of wat kleinder, 



.r „. rr.._. — /?„:!.•_ n n ., rf i «^„i^ m \ nn y fl / y em middelbare Olyve, blyft meejl geel, en (laat op 



een fterretje van vier f pit fen : Onder de Imitenjle brojfe 



Taniono 



S 



pio quadripetalo infidct: Sub extcriore fragili cortice buid leid mede een droog vleefcb , en een bard bruin noot- 



ficca quoque reconditur caro, ac dura fufcaque nux je, als in de tamme, aocb gladder enfpitzer, dit nootje 



uti in domeftica, fed glabrior & acutior, qua? aperta geopend zynde, beeft eenfcbaal als een Hafel-noot, docb 



putamen exhibet inftar Nucis avellanae, fed multo veel kleinder , en binnen in een witten, dikken, kleeve- 



minor eft , in qua albus craflus & vifcofus continetur rigen beeft , bitter van fmaak * die zig in tween laat 



nucleus , faporis amari , in bina divifibilis fegmenta. . deelen. 



Intus bina occurrunt albicantia foliola , in quibus Binnen vtnd men twee witte blaadjes, daar aan 



venae & nervi diltinfte apparent, ab inferiore fefe men alle aderen en zenuwen bekennen kan , naaracbteren 



aoerientia parte, fuperiore vero conjuncla, e quibus baar openende, en na voor en aan malkander ban§ende> 



capitulum erigitur , quod per parvum foramen extra met een knopje , V welk door een klcine opening buiten de 



DUtamen excrefcit, & arbufculae novae radicem format, fcbaal uitfteekt , en waar uit de wortel van 'tjong boomp- 



* je geformeert werd. 



Uhus tantum duorum vel trium florum in fruftum Van de twee of drie bloemen werd maar cene tot een 



excrefcit , caeteri decidunt , ita ut finguli fructus vrugt, en de andere vallen of, zo dat ieder vrugt enkelt 



fimplices dependeant. 



Arboris lignum externe pallidum eft, albicans, len- 

 fimque ad internam partem magis rubet, ita ut me- 

 dia ejus fubftantia fit ex rubro fufca , vel fere purpu- 

 rafcens inftar ligni Ccrafini , eftque porro durum , fo- 



bangt. 



net bout is van buiten bleek, witacbtig, en allenks- 

 kens na binnen werd bet rooder , zynde "t binnenftefekoon 

 ligt'bruin , na purper trekkende , als onze kerfje -boomen- 

 bouty bardyfyn; enmajjyf, als een lever of Ebben-hout, 



lidum fed tenuibus conftans fibris , inftar Ebeni ligni, aan de oude boomen is dit bruine bert zo groot , dat bet 



9 ■ •« ■ • rr — ^^^— febier de gebeele dikte van den jtam bemat , tot twee a 



vetuftioribus 



tia adeo late fefe extendit,ut fere totam trunci craffi- drie vingers wit bout, waar mede 't omvangen is, en '* 



tiem occupet, & per trium digitorum fpatium tantum 

 albefcit , quod inutile cenfetur , fufcum vero iftud 

 lignum in radicibus etiam obfervatur. 



Anni tempus. Flores raro in hac confpiciuntur ar- 

 bore , fed progerminant Majo fub initium pluviofo- 

 rum menfium , quo tempore domeftica Tanionus 

 plurimos etiam profert flores , fruftus maturefcunt 

 Oftobri & occidentalibus menfibus. 





Nomen 



Tanjo 

 Jatu, 



Tan) 



Malaice 



onga 



welk men voor /pint baud , welk bruine bert ook in d% 

 wortelen te vinden* is. 



Sayfoen. De bloemen ziet men zelden aan dezen boom, 

 en bloeid in May , zynde "t begin van de regen-MouJfot 

 mn welke tvd de tamme Taniong ook baar meejle Moeize 



ryp in Oftober, endeJVeJl 



>nus Litorea , in V Maleyt 



ffl 



Laut,& Tanjong Laut, di'is dicitur Cwnibang 

 tati , ac forte ita dictum eft , quum flores 



mumdeciaanc; apuu nmwniciiiw f ,u !""" 

 t n^mina iiivm locorum diverfitatem , in H 



ehim dicitur Lolan Key , & circa 0<?; 

 Hoeamohel & Bonoa Ley tin, Leyt 

 Nuffalaut Ruffukey feu Luffukey $ 

 Tronga. 



Bonga Tanjong Laut en Tanjong Laut , by andere 

 Cumbang Jatu en Cumbang Jati, zynde miffebien zo 

 genaamt, om dat de bloemen gaarn afvallen: By deArn* 

 hoineezen beeft bet veele namen , na de yerfebeidenbeid 

 dcr plaatzen, want op Hitoe 



omtrent 



op 



in Boero Balan Lcytir, en Leytil, op Nuffalaut Ruflukcy, of 



Amboi 



Op 



SI l£— 



ift van zelfs op weinige ft 



nae litoribus, nee multum invenitur, nee ufquam ni- 

 fi in fterilibus faxofisque litoribus , qua? ob icopulos 

 vixmeabilia funt, uti praefertim eft totus montium 

 Capahae diftriftus, & promontorium Aflaloclo, e re- 



den van Amboina , en is niet veel te vinden , en dat ner- 



// 



gione 



klippige Jlranden , die wegens 

 yk te bewandelen zyn , gelyk inzonderbeid is't 

 orgebergtc van Capaha % en dm boek xtn AJfc 



Bb 



tegen 







