

1115^. XX. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



T 





O 



Tabula Sixagefii 





> 



Quae ramum cxhibet Cananga vulgaris f ubi Litt* A. florem 

 naturali forma 8c magnitudine denotat. 



E]usfru£hm. 

 Fruitum diffeftum 

 Ojjicuta fcminalia* 











o 



AT 



O. 



. 



Nomine Canangae arboris a Valent. p. in, defcribitur , & 

 in Tabula fob No. XLH. cxhibctur. 



m 



UYTLEGGING 



*. 





Van de vyf- en -fiftigftc Plaat 



* 



Dewelke vertoont een Tak van de tamme Cananga-boom 



gedaante. 



eszelfc vrucbt. 

 czelve geopent. 



e zaat-kvrrels 



bloem in zyn natuurlyh grooste 



A 



M 



• 





G. 



Onder de naam van Cananga-botrm wertze by Valent p. u$; 

 befchrevcn, en op de Plaat onder .Nb.XLII. vcrbeclt. 









- 



c .; 



CAPUT VIGESIMUM. 





XX. HOOFTSTUK. 





Cananga Jiheftres, ^Cananga Oetan. 





i 



Z)e wi/dk Cananga- Bo omen. 



a * 







Ilveftris Cananga domefticae fimilis eft , exceptor 



quod folia ejus fint majora & latiora , nee ejus 



truncus ita craflus vel altus eft quam domefticae , 



D 



E wilde Cananga is de tamme meeft gelyk , bebal- 

 ven dat de bladeren grooter en breeder zyn , den 

 ft 



Szs s r * ce rJL' stfipffsiss 1 ^ ft * c ° n - *■■» • * biKmm *•*»». ■*» *» w« w-ftt-*r , 



ftructi funt ex tribus amplis & finuofis petalis , quae 

 putarentur parva efle ipfius arboris folia , fi coflas 

 haberent, funtque pallida , citrini coloris, in medio 

 autem breve & trigonum apparet piftillum, majus quara 

 Dammara Selanica, quod apertum intus exhibet flava 

 filamenta feu ftamina. Recentes hujus arboris flores 

 debilem fpirant odorem , ficci vero ita penetrantem ac 

 domefticae : Sponte crefcit in filvis juxta litus & in 

 montibus ac potiffimum in regione Hitoenfi. 



Nomen. . Latine Cananga filveftris. Malaice Cananga 



Oetan. Amboinice Coppanabbat. 



Ufus. Parum hsec arbor praebet ufus , excepto 

 quod tenuiores ejus ac retti trunci adhibeantur ad ti- 

 gilla te&orum & aedium fupremam partem, non diu 

 autem durant , quum non modo cito exficcentur 9 fed 

 fubito etiam pereant. 



In Rumphii Appndice Caput hoc fequenti amplia- 



maar ^ 

 bladeren 





aanzien 



de midden ziet men een kort en wat drieboekig keeeltie 

 <wat grooter dan in de Dammar Selan , 't welk geopend 



zynde 



draatje 



De 



<jcbe bloemen bebben een Jlappen reuk , maar gedroogt 

 ~jnde , al zo Jlerk als de tamme. Ret waft van zelfs\ 

 de Boffcben , zo langs de ftrand , als op 't gebergte t 

 meeft op 't Hitoeefcbe Land. 



Naam. In y t Latyn Cananga Silveftris , op Maley 

 Cananga Oetan. Op Amboins Co 



Men beeft weinig gebruik 



IP 



ft 



om 



opdroogt , maar ook baafl bederft 



> 



turn eft modo* 



de Apendix van Rumphius // dit HooftJluk\ 



op de volgende wj^ verbetert. 



Sub Jiheftris Ca 

 runt arbores 



** 



dum parvi funt ufus ac momenti. 



nomine tres mihi obvene- 



capite defcribam, 



. i 



Onder den naam van wilde Cananga , . zyn my drieder- 

 lei boomen voorgekomen , dewelke ik alle drie in dit Ka- 

 pittel befibryven zal , dewylze docb van klein gebruik 



Primo , Cananga /ilve/iris prima, Jive trifolia 

 tarn habet Cbampacca & Canan 

 arbor optime Champaccam revert 5 truncum 

 mediocrem , ex quo rari & breves progerminant ra- 

 mi rotundi , glabroque obdutti cortice , qui in pau- 

 cos divifi funt ramulos y horum fummo magna infident 

 folia breviflimis innixa pedunculis fine ordine, Ca- 



zyn 



Canang 



emengt fatzoen van Tsjampacca en Cananga 



befi na een Tsjamp 



beeft 



ftam, daar aan weinige en korte takkenfiaan 



fcborjje bckleet, en in <wt 

 an *l einde derzelver ft aan 



vem longa pollices 



fed 



te bladeren, op zeer korte voetjens zonder 

 Canary eeenigzints gelyk , docbfnialder 



led parum 



orum febaars 3. breed, aan de boven zyde fteekt nietmet 



nervus 



protuberat dorfo acuto , laterales vero coftas funt ra- 



puilt 



korrelig febyntn , aan 



eft 



pe rugze , maar de zyde-ribben zy 

 ook isbet bladt aldaar zaet . en ah 



& 



progerminant 



ivelacbtig in 't aan- 



Tujjcben en acbter de bladeren komt de bloem voort en* 

 tes petiolo , magnitudine flbrum Champaccas , conftru- kelt> op een lankacbtig fteeltje , in de grootte van een 

 fti ex tribus magnis & finuofis petalis virentibus, qui Tsjampacca-bloem , gemaakt van 3. breede en bogtigebla* 

 caliculo infident tripetalo, acuto, inftar floris Canangae, deren , van coleur groen , op een 3fpitzig voetjeruftende 

 ex ejus centro capitulum elevatur trigonum, quod in als de Cananga-bloem 9 in de midden met een verbeven drie- 



grate zydige knop , waar uit de vrucbt wert. D 



quodammodo fpirantia , alioquin pro junioribus ipfius 

 arboris foliis haberentur, capitulum autem ifhT ' 



gonum & 



ders zoude 

 zien, den 



geftreept ,• en eenigzins welriekende 



plurima exhibet brevia ftamina, quae aliudambiunt 3. barde fcbillen openende 



ge bladeren van den boom aan 

 iezydige en fpitze knop , zig i? 



ge poft 

 perfedli 



eft 



limiil faep 



& 



fpitsknopje, bet welk 't regt 



cemofi excrefcunr lino ex pedunculo in 



* • 



is, qui 



magni- 



■inzel van de vrucbt is. Verre acbter de bladeren komen 

 eze vrucbten tot perfeftie 3. en 4. en 9. uit eenen boom 



m 



Bb'3 



op eenen jl 



in 







\ 







