. 





Ill Boek. XXI. Hoof 'tfi. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



putamine 



njgro 



ftfb 



clei , qui plana parte fibi invicem accumbunt , funt- 

 que duri & rugofi , aliquando etiam tres inveniuii- 



nee 



ljuui uiu ihcuiuo pianuo pwuitua ut V-UlIiprCHUS eic. 



tam penetrantem fpirant odorem ac praecedentis. 







x 



A T 



O 



Tahiti* Sexagefh 



Ubi Figura prima 

 five trifolia. 



Altera vero figura 

 feu anguftifolia. 



Canqnga Ghefhis prim t 



> 



\ 



Cananga Jilve[hi$ fecund* 



IOO 



Caftanje-bruine korrels,. met boar pi 



tyds% , waar van de middelfie gantfeb p 



ipelt 



Jlerk 





■ 



U 



T 



G 





G 



Fan de zes-en-^ejligfle Plaat , 



4 



rjie Figuur vertoont cen Tak van de ccril 



tdige Cananga Boom. 



<ur verbeeldt ecn Tak van de tweede 



ofte de fmalbladigc Cananga Boom, 







— * 



J 



CAPUT VIGESIMUM PRIMUM. 



XXI. 



HOOFDSTUK 







Sampacca. Bonga Sjampacca. 



Druyve - boom , ofte Oranje-bloem , en 



■ 



Tsjampacca-boom. 



/ 



Rbor haec florifera duplex quoqueeft, domeftica 

 & filveftris ; domeftica mediocris eft arbor in- 

 ftar Mali , trunco longo , paucisque conftans craf- 

 fioribus extends ramis. Folia plurimum binis in ordi- 

 nibus fibi oppofita funt > fed nullum obfervant ordi- 



D 



Ezenbloemrboomis mede tweederlei, tamme>enwil- 

 de. De tamme werd een middelmatige' boom , als 

 onze appel-boomen , met een laage ft am, en wei- 

 nige dikke uitgebreide takken. De bladeren ftaan meejl 



yenfebuins 



nem, nee ita copiofa funt in ramulis quam in Canan- precyze order, en ft 



a y iimtque plerumque fpithamam vel palmam longa, 

 inos lata pollices , in longum apicem delinentia > 

 paucas habentia obliquas coftas, iiintque fcabra, gla- 

 bra ,& laete viridia^ vetufta autem folia juniores faepc 

 emittunt ramulos : Ex foliorum alis flores progermi- 

 nant plerumque gemini uno in petiolo , qui primo 



febaars een /pan of 



lank, 2. duimen breed, in een lange J pits toeloopende 

 met weinige febuinze ribben, ftyf, glad, enblyde-groe% 

 docb de oude bladeren naaft komende 5 bier en daar jom 



uitftootende. uit den feboot 



meejl twee by malkander op 



funt capitula longa& acuminata, inftar coni 5 ex qui- ft eel, zynde eerft lange en Jpitze knopp 



bus flores formantur Narciflis fimiles , fafciculata re- 

 ferentes foliola , uti in Cananga , fed multo breviores 

 funt, magisaue aperti. 

 Singjjlus flos ex quindecim vel fexdecim crafTiuscu 



s 



de een bosie bladeren ... .. 



docb veel korter , en meer uitgebreidl 



beftaat 



Narcijje me eft gelyk , of me- 



lis & flaccidis conftat petalis , quorum quinque extre- blaadjes, waar van de vyf buitenfte fob 



ma vix femi digitum longa funt & extrorlum inflexa 



quinque alia magis interna eretta funt ac lon- 



giora , quinque reliqua in medio centro pofita funt 



minima , & inftar pyramidis connexa ? fub his recondi- 



tur piftillum undique cin&um plurimis breviusculis & 



craflis ftaminibus y quae antheras gerunt fubrotundas, ex 



flavo virides. Floris vero color intenfe luteus feu 



croceus eft, inftar vitelli ovi. Odor gratus ac dulcis, maar geil, 



fed fortis , ad NarcilTum accedens, fique remotus, 



jucundior eft quam Cananga, nee ita caput gravans. 



Ab omnibus Indis hi flores inter amoeniffimos & dul- 



ftaan meeft 



if 



yf binnenfte zyn de kleinfte , en Jluiten tegens malkan* 

 er, als een piramidje , daar onder ziet men een pilaartje, 

 ondorn met bleek-groene knopjes bezet , en met veele for- 

 te dikke draatjes. De coleur van de bloeme is boog-geel 9 



als een dooir van een Ey. De reuk'is lieflyk 



aangenamer 



NarciJJen trekkende, immers 



booft 



Mt % 



fwarende. Zy werden van alle de Indianen onder de 



ciffimos habentur, noftrse vero nationi magis naufeo- by wat 



tfte en aangenaamfte 





fus videtur, fi diu quis illos fubolfaciat. Jucundicas 



ruikt. 



lieflykheid blyft 



docb onze Natiekomt 

 ierbeid als men bem lange 



haec per longum non durat tempus ? faltem non diutius viers niet langar dan eene nagt, want allenkskens begint 



una no&e, fenilm enim foeni adquirit odorem, qui in by booiacbtig te werden, en in de gedroogde onlieffclyk. 



ficcis ingratus eft,atque hi Macis feu Nucis-mofcha- De ' ' 



ts floribus adeo limiles funt, ut pro iis haberenturab van 



odor autem illos facile diftinguit. rew 



rfMufcbate bloemen 

 coleur* dat menze daar voor aanzien zoude 



elyk 





mpentis , 



' Poft deciduos flores medius ille ftilus feu germen 



excrefcit in longitudinem trium , quatuorve pollicum, 



atque ex fingulis capitulis fruftus provenit forma &. 



magnitudine uvse Mufcadellae feu Apianae, nunc ro- 



tundior , nunc magis finuofus inftar Fabarum vel Re- 



num , qui limul uvarum racemum referunt. Baccae 



hx externe pallide virefcunt, rugofa? funt, & parvis 



%k onder fc beidze terftond. 

 Na 't dfvallen van de bloemen , waft 't middelfte />/- 

 irtje uit tot in de lengte van drie a vier duimen , en 

 t ieder knopje aan 't zelve ftaande word een vrucbt , in 

 ootte en gedaante. van een Mujfchadelle-Druive , zom- 



tyds vcat bogtig, als boonen, of 



Nierkens , en Vzamen 



De 



ruig , en als met Heine 

 <waar van teaer ae zedaante van een Jler- 



cjuafi punttis obfitae, quarum qusevis fteliiformis eft: . punctjes bezet , 



Pellicula harum exterior cultri craflitiem habet,fique retje beeft. De buitenfte fcbelle beeft de dikte van 



maturus fit frudlus, dehifcit ad ejus partem gibbofam 

 feu convexam , ubi interne exhibet fex vel ocio ru- 

 bentia & angulofa oflicula ; Mali granati officulis fi- 

 milia , fed breviora , in his continetur durum , nigri- 

 cans , & fere trigonum granum , quod verum hujus ar- 

 boris femen eft. Trunci cortex glaberrimus eft & 

 cinercus. Lignum molle, fuccofum, & inutile. Sin- 

 gulis plerumque floribus fupponitur parvum ac viride 

 folium, reliquis fimile, fed vix dimidii digiti longitu- 

 dinem habens, quod eleganter ornat hunc florem, li 

 fir . decerpantur. Nullam novi arborem hoc pecu- 

 liare habentem, quod ex uno nempe flore plurimi 



mes 



ryp zynde, berftze aan de bultige zyde open 



de binnen zes en acbt roode . en boekiee korrels 



ippel 

 fteekt een harden , / 



9 



fob 



fteen , bet <welk bet regie zaad van dezen b»om is, De 

 feborffe des ftams is zeer efen, en ligt-graauw. Hetbout 

 week , zappig , en ondeugent : Gemeenelyk by ieder bloe- 

 me ftaat een klein groen blaadje , de andere van den boom 



i docb niet boven een halve vinzer lank . bet voelk 



gelyk 



dezen 



it nveinig verciert , als menze ■fzamen afbreekt. 

 andere boom van die wonderlyke eigenfebap 



ac feparati fruttus excrefcant. 



Anni 



tkander gefc 



Say- 







\ 









I 





* 





