

2o6 HERB All II AMBOINENSIS 



una parte lata funt & umbilicata inftar fabarura , in 

 his viridis reconditur fubftantia in bina Tegmenta di- 

 vifibilis. 



Liber IIL cap.XXlV 





len kan. 



groenachtig beejlj 





fub 



fubftantiam & 



ft 



Het bout is zeer ongelyk van fubflantk en coleur ,wamt 

 voor eerft onder de zappige fcborjfe be eft men een wit bout, 

 twee en drie vingers dik 



want 



op zommige plekken vind men Jlraks onder de fcborjfe zon 



mox fub cortice, ac prafertim in alis & radicibus ru- derlyk aan de vlerken en wortelen, een rood boutj mder 

 brum apparet lignum, fub tenui reconditum alba fub- 7 "^ '^ ^' * 



ftantia ~, " atque magis introrfum fubftantia fanguinei 

 colons, Sandalo rubro adeo fimilis, ut vix diftingui 



Eoflit , excepto quod Lingoum craflioribus conftet fi- 

 ris. Lignum hoc difficulter per medium finditur, 

 quum intricatum admodum fit , variis contortum fi- 

 # bris ac nodis , unde potiflimum ferra elaborandum at- 

 que oblique perdolandum eft, fi vero ex vetuftis fit 

 arboribus , tandem lasvigari ac poliri poteft , peflimum 

 vero eft, quod hoc lignum frufta non exhibeat ma- 



wittefpint, wat innewaars vind men .... . ww 



bout j bet roode Zandel zo gelyk, dat menze qualyk "on- 



derfcbeiden 



bebalven 



tgrofdradig 



is. Bit boutfplyt zeer moeylyk in de lengte , want 

 is verwert, dradig ofwindi?, en quaflig, daarom men 

 't meefl met de zaage bearbeiden , en over dwers fcbaven 



polyflen ; maar 9 tflimjl 



na concoloria 

 urn iterum a 



ft 



jlukken 



i 



fum 



nemaal bol. 

 De reuk 



gebakken fteen , zynde vooi 

 week , en vermolzemt , of 



Odor recens elaborati Jigni eft aromaticus ac gra- 

 tus,proxime accedens ad SandalumCitrinum,vel ma- 

 gis ad lignum Caju Lacca diftum, quod licet fit fla- ^ 



gellofum , cum hoc tamen Lingoo magnam habet affi- gewas zynde , 



nitatem. Optima hujus ligni frufta colli^untur ex a- 

 lis prope radicem c^fis, atque ex mediocri arbore 

 firms iatis poftes ac trabes formari poffunt , quum 

 ejus cor fubftantiam gerat folidam. 



In vetuftis arboribus hujus ligni frufta occurrunt 

 laste rubentis coloris , eleganter ftriata ac folida , adeo- 

 que pinguia, ut igni oppofita oleum exfudent, quod 

 & Agallochum itidem praeftat, ejusque odor multo 

 magis gratus eft quam in reliquo arboris ligno,quod, 

 ii comburatur, nullum vel paucum admodum exhibet 

 oleum, ac fundit odorem, copiofum vero acriterque 

 vellicantem fumum. 



fpeceryacbtig 

 lieffelyk x zeer na, als witte Zandel , of nog nader 



welk boewel een touW' 



ifcbap beeft 



Frufta h«ec ita 



eleganter faepe funt varie 

 m Fumo fuo repraefentent 



Malayenfes & MacalTarenfes 



qualia 



armorum vaginas 



liri poiTunt , fe 



t. Hsec fads bene 

 rubentem ac corallinum non 



diu 



— ? T - 



ndant 



obfcu 





ta circa corticem, ubi truncus fiflus eft, ac continuo 

 per folis radios agitatur , obfervantur , qui pinguedi- 

 nem ad has adtranunt partes , hasque externe nigri- 

 cantes &-quafi exuftas reddunt , Tub quibus fufcum 

 ac dein laete rubens reconditur lignum , ubique ita 

 pingue , ut iftud oleum ad ignem exfudet ex illo, 

 1'ales faepe arbores in faxofis ac prseruptis inveni li- 

 toribus , quarum anteriores radices ab aqua marina 

 confperfae ac viciflim radiis folaribus exufbe erant, 

 pofteriores vero feu quae ad terram fitae erant , neuti- 

 quam, quum hx aliis obtegebantur herbis, in quibus 

 obfervabam , priores iftas radices cfleeleganterruben- 

 tes , pingues , & odoratas , unde concludebam , Solis 

 ardorem hujus arboris pinguedinem in illas adtrahere, 

 atque ibi quafi concentrare. In aliis enim arboribus, 

 cxcavatas itidem in litore radices gerentibus , ab aqua 

 marina itidem & copiofe confperfas , fed parum a fo- 

 laribus exagitatas radiis , nullum fere vel paucum ad- 

 modum reperiebatur rubrum ac pingue iftud lignum. 

 Alterum album feu molle Lingoum , quod vulgatifli- 

 mum , priori fimile eft modo crefcendi ac forma, 

 ejus autem folia funt magis oblonga & majora , ad 

 Cannce. Fijlulee folia magis accedentia ^ ultra quatuor 

 & quinque pollices longa , binos & binos cum dimi- 

 dio lata. Flores vero ejus , fruftus , ac femina priori 

 fimillima funt , excepto quod fruttus fint majores 

 inperiali, gilvi, illorumque angulus eminens latior, 

 & major, ac femina medullam nabent viridem , 

 terna autem fpecie haec arbor vix a priori diftingi 



ex- 





eft, maximaque differentia in lign 

 in hac fpecie duplex eft. Primum itaque eft citrinum 

 feu flavum , atque ad ejus extremam partem & circa 

 nodos quasdam gerit maculas rubras , qua; ftepe tan- 

 taefunt , ut pro prima haberetur fpecie , lignum autem 

 hoc multo magis fungofum eft, ac craflioribus con- 

 ftat fibris , vix vel nunquam per longitudinem fin- 

 dendum , quum ejus vena; obliquse ac fibi intricatae 

 decurrant, quod difficile eft fern's aliisque inftrumen- 

 tis elaborandum , nunquam vero poliri poteft. Alte- 

 rum ex flavo-cinereum eft pauca rubedine mixtum , 



priori 



befte Jlukken beeft men uit de vlerken naafi 

 gebounxen , en uit de middelbare boomen. kan men 

 jive Jlylen en balken bebben , want aan dezelve 't 

 vafi van fubjlantie is. 

 Aan de regt-oude boomen vind men ook Jlukken 



maf. 





bout , 



feboon j>eadert , maffyf 



tjweeten 



Agel-bout doety zynde den reuk daar by veel aangena- 

 ?r dan aan *t ander bout van den boom , 't welk in 't 



feberp 



)f weinig Oly en reuk van zig geeft , maar 



Deze flukken zyn zomtyds zo feboon geadert 

 eengrooten brand, met een draayenden rook* 



om kris-f( 



Maleyers en Macafft 



i/P 



Zy laten zig re 



>ft 



polyjlen, maar houden bare coraal 



, en bejlerven bruin-rood , zulke Jlukken vind 



mtrent de^ fcborjfe, daar de flam zefebeurt is , 



dewetke devettig* 

 heid na deze plekken trekt , dezelve van buiten fwart en 

 verbrand maakt , waar onder 't bruine , en daar na y i Up- 

 roode-bout leid y docb over al zo vet , dat voornoemde Oly 

 aan 't vuur uitfweet. Ik beb diergelyke boomen opfleeni- 

 ge en fleile jlranden gevonden , wiens voorfle wortelen 



• r 



befp 



j ,-_ _ vvv .. v% ,,„ v*wr ww #www 



maar de acbterfle of Landelykfl 



riekende war en y 



rfle wortelen ft 



bejli 



aan 



j y 



dat de Zonne-bitte 



de vettigbeid in m dezen boom by malkander vergaderde. 

 Want aan andere boomen , die ook met bolle wortelen op 

 fir and Jlonden, van 't Zee-water rykelyk befpat , docb 



~ yi wierden , was geen of 



*f 



getrofft 



% 



De tweede. Het witte of iveeke Lingoo zynde t ge- 

 meenjle , is de voorige aan wasdom en gedaante meejl ge- 

 lyk , de bladeren zyn ivat lankwerpiger en grooter , die 

 van Canna Fiftula nader komende , ruim vier en vyj 'dux- 

 men lank , twee , en twee en een halve breed. Bloemen, 

 vrucbten , en zaaden zyn als aan 't voorige , bebalven dat 

 de vrucbten grooter zyn dan een Ryxdaalder , ligt-vaal , 

 en de uitjleekende boek is wat breeder , en grooter , en de 

 zaden bebben van binnen een groen merg , docb aan 't ui- 

 terlyk aanzien kan men dezen boomen qualyk onderfebeiden, 

 zynde '* merkelykjle verfebil in 't bout gelegen , y t welk 

 in deze zoorte tweederlei is. Het eerjle is bleek-geel , en 

 beeft aan de kanten 9 en by de knoefien zommige roode 

 plekken , zomtyds zo groot , dat men y t voor 't eerjle ge- 

 Jlagt aanziet , docb dit bout is veel voojfer en grofdradi- 

 ger , qualyk of nooit regt fplytende , om dat de aderen 

 Jcbuins door malkander en loopen , moeyelyk voor de zaagen 

 en fcbaven , en laat zig nooit glad werken. Het tweede 

 is uit den geelen graauwacbtig , met weinig of geen 

 rood gemengt , ander s 't voorige gelyk , beide van een re- 

 delyk en maffyf bert , buiten met een wit fpint omgeven , 





crt 



■ 



I 



