





Ill Boek. XX VI. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



tifiimis conftans craffis venis , elaboratu difficile , nee 

 per longitudinem fefe lindens, elegantes tamen exhi- 

 bet &amplos aileres, qui m menfis & ciftis, fi po- 

 lkas lint, elegantes repraefentant venarum flexuras, 

 & concolores funt, unde merito rubro praeferuntur , 

 fi vitiura non haberet hoc lignum , quod humorem 

 adtingens , viridem adquirat colorem. 



Nomen. Latine Lingoum Saxatile. Malaice Lingoo 

 Batu, non tantum, quod.faxofis crefcat locis, led 

 quod lignum multo durius ac folidius lit reliquis prio- 

 ribus. Amboinice dicitur Nala Pate, NalaPata, & 

 Nala Hatu. 



Locus. In cundlis crefcit infulis Amboinenfibus & 

 Moluccis, non autem ita circa aedes ac bins priores, 

 fed in lilvis & montibus. 



Ufus. Hsec fpecies optimum prxbet tigrii lignum , 

 ad trabes , poftes , & afleres : Hoc Lingoum fundum 



petit in aqua ob ejus gravitatem, quod in priori bus non 

 ita obfervatur. 



Jplyteniie, maar geeft ecbter feboone 



211 



de leng- 



ifels en kiften , diegepolyft zynde ,jcboone ctraar 



JSaam. In 't Latyn Lingoum Saxatile , in'tMaleyts 

 Lmgoo Batu, met alleen omdatbetopfteenacbtigeplZ. 

 zen waft, maar om dat bet bout veel harder en tmjfyver 



Nala Hatu 



Het waft; 



op 





Moluccos , met zo familiaar by de wooningen der men- 

 Jcbent gelyk de twee voorige, maar in deBoffcben enee- 

 bergten. r 6 \ 



Gebruik. Ditgeftagt geeft bet befte timmerbout toterof 

 werk , balken , Jiylen , enplanken, dit Lingoo zinktin 

 t water wegens zynefwaarte. dat de andere niet en doen. 





* 



♦ 



V 



I 



i 





CAPUT VIGESIMUM 



T U M. 



Bintafigor Maritima. Bintangor Laut* 



Uam pulchra etiam haec arbor eft quoad foliatu- 

 ram ac flores , tarn inordinatus ac fqualidus eft 

 ejus truncus , cortex , & externa facies , quum 

 peculiarem habeat crefcendi modum , ita ut , fi vete- 

 res Poetas hafce frequentaffent infulas, materiam ip- 

 fis fuppeditaflet fingularis Metamorphofeos , videtur 

 enim quafi agricola, qui aliquid qusrit, vel ex mari 

 petere ftudet , id quod amat , Temper enim ejus ra- 

 dices ad filvarum oras tantum excurrunt , nee umquam 

 ultra pafllim extra illas fefe in litus extendunt , trunco 

 autem fuo ita prominet , acfi continuo in mare prola- 



mus 



quum fit fatis 



ere&e 



fub 



:gis 

 ita 



perior tantum trunci pars parum fefe erigit, ita ut 



St 



ftudio 



fefe 



trunco marinam confpicere aquam , acfi illam olfa 



f p 



fuam 





vaftiffima, 

 i iofi fimil< 



tarn craflb conftans trun- 



atque hie, uti didtum eft, nunquam erigitur , fed fem- 

 per inclinat, ejusque cortex eft crafliflimus , rugofus, 

 fcaber , & irregularis , qui tarn fordidus eft , ac cujusvis 

 Lamii dorfum,* eft enim fqualidus, niger,craffus, in- 

 que ejus fiffuris aliquid flavi apparet inftar gummi, fed 

 raro tamen. Paucos gerit majores ramos , fed tantos, 

 ut horum quisque truncurh fere referat, hi autem 

 fefe dividi 



denfam 



funt 



untur , plerumque palmam vel o&o longa pollices, qua- 



XXVI. HOOFTSTUK 





- 



De Zee-Bintangor-Boom 



? 



; 



N 



Ofcboon 



« 



Jtam , feb 



\ffi 



zedamg dat, indien de oude Poeeten in deze Landen war en 

 geweejt , z;v aan bem ftof badden gevonden tot een rare Me- 

 tamorphofis, want zyfcbynt een Landman te zyn, en 

 na tets te zoeken , of te kyken in de Zee , dat by bemint , 

 om dat by altyd met zyne wortel aan de rand van bet Bofcb 

 Jtaat , durvende niet eenftap daar buiten op de blootejirand 

 komen 9 en worts met bet lyf bangt by zodanie over den 

 zelven in de Zee , als of by alle ommezien vatlen wilde 

 daar by ecbter geen noot van beeft. 



Als de ftranden Jleil afgaan , zo float byfebuins en meer 



opgeregt , maar op vlakke ftranden gaat by zodanig leg- 

 gen y dat men qualyk onderbem door kan kruipen, enflegts bet 

 voorfte deel van den flam regt by wat opwaarts , dat by 

 effen zyn jeugdig loof boven't water bout, infomma, 't 

 is plaizierig te zien , met wat voor een iever dezen boom 

 poogt , of met een gebeele , of met een balf nedergebogen , 

 en als knielenden Jtam bet Zeewater te bekyken, als of by 

 daar aan rieken wilde, en ecbter zyn kruin zodanig bewaart* 

 datze van het zehe niet befpat en werd. 



Het is een grooten woeften boom , met een zo dikken 

 jtam , als men eenige andere ziet , als gezegt , nooit regt 

 over eind ftaande , maar altyd voor over bellende , met een 

 zeer grove , ruige, en ontfatzoenlykefcborffe , zo lelyk , als 

 eenig Haymans rugge zyn mag ; vuil , J wart , dik , en 

 bard , en in de febeuren ziet men iets geels , als een gom, 

 docb zeerfebaars. Hy beeft weinig booft-takken , waot. 

 van ie$er een geheelen flam verbeelden kan , maar dezelve 



)eele andere ruige knoeftige takken , all* 





Tnet een digt loof 



De bladeren daar en tegen 





mag , m't gemeen een ftaande band of 



t 



defeboonfte > die men 



tuor vel quinque digitos lata,in junioribus arboribus Ion- men lank , vier a vyf vingers breed , aan 



iora & latiora, laete viridia,feu ex flavoviridia, in- 



erius magis lutea 5 



Nervus 



firm 

 fiffa 



tfgeel-groenj docb van 



rr - . w _ . tnjlyfj als Parcamefit: 



Voor en rond, of een weinig ge kloof t , acbter wat toe* 



feriore protuberat parte, ubi triangularis &acutuseft, 

 non autem in fuperiore folii parte , parallelis porro 

 folia conftant actenuibusobliquisquevenulis pertexta 

 funt adeo mollibus, ut vix tadlu percipiantur, quse 



Jniallende 



J'cberp 



fy 



r , die men qualyk voelen kan > zyjl 

 met bun vieren in 't kruis. 



tun 



ppofk 



f 



rlorlferi in fummis progei 





fid 



7- * 



Be bloenidragende troffen komen aan \t voorjle der tak- 

 ken , als uit den fc boot der bladeren, groot enwyduitge- 



qui primo capitula funt albicantia, longis fuftentata pe- fpreit, daar aan komen de bloemen, zynde eerft witte 

 dunculis albicantibus , referentes Pomorum Europaeo- knoppen op lange fteelen , zeer gelyk bet appel-bloeizel in 

 rum flores, fed majores , quorum pedunculi cruciatira Europa, docb wat grooter, met bun fteelen ookin'tkruis, 



ijuoque fiti funt 

 Tom: II 



hi compofiti funt 



vel 



gemaakt uit negen of tien fpierwitte ronde , balf bolle i 



Dd 2 



en 







• 





\ 



