



f 









i 





212 



HERBARII AMBOINENSIS Liber III. cab. XXVI. 



en heele blaadjes , in gedaante van een klein roosje ± 

 waar van de twee buitenjle de grootjle zyn , by de bloem 

 Jlaan twee andere blaadjes met de voorige in *t kruis , en 



fubrotundis • femi 



rrris petalis formam minoris Rofae referentibus , ho- 



cruciata 



que vel fex alia minora petala extrorfum flexa , quo- 



centrum 



rum cavitas iterum engitur 



eft breviffimis ftaminibus antheras croceas gerentibus, 



quales in Rofis Antheras vocantur, quae adeo arfte 



vyf a zes kleindere blaadjes uitwaartsg 

 n, en dan met de bolligbeid weder opwaarts 

 Hfte is uitgevult met korte draatjes , die Saff\ 

 noppen dragen, diergelyke men in de rooft 



datze 



compa&s & replete funt, ut petala videantur ex- blaadjes fcbynen uitwaarts te per jfen. Deze 



trorlum flettere , ftaminula 



dum ac ruffum abfcondunt capitulum , cui piftillum 

 inponitur albicans, quod in fruftum excrefcit. Flo- 

 rum odor eft gratiflimus , ad Lilia alba accedens , quem 

 per 24 horas iervant. 



Fru&us funt perfette fpha*rici, forma & magiiitudi- 

 ne rotundi Pnini minorifc , vel globuli fclope ti \ gla- 

 berrimi & asquales, fuperius parum acuminati, glau- 

 Hl nnamHiu ex arbore dependent* maturi vero & 



witte draadje op ft, 



knopje , daar een 



liefiyk 



etmaal 





De vruchten zyn regt kogelrond , in de groott&van een 

 ronde Pruime 9 of een kleine Bus-kogel, heel glad en ejf en y 

 met een klein fpitsje voor op , Spaanfcb-groen , zo lange 

 zy aan den boom hangen, maar de type en afgevallene 

 decidui funt flavi vel ligilef coloris \ horiim exterior zyn geelacbtig , of bontverwig , de buitenjle J cbel werd 

 pellicula fenfim rugofa eft, finditur, ac decidit, fub metter tyd rimpelig, fcbeurt en valt af \ daar onder vi?id 

 hac occurrit capitulum perfe&e fphasricum, pallidi men dan een regt rond bolleken ^bleek van coleUr , beftaan- 

 coloris, quod conftat ex ficco & fungofo putamine de in een drooge en vooze bolfter als kork, in de midden 



leid de regte korrel, nit den ronden wat Jpits , van fub- 

 ftantie als een Caftanje, van buiten witachtig^ van bin- 



inftar fuberis, in huj 



clens.ex rotundo acuminatus « fubftantise 



extern e albicans* interne craflus, luteus, vifcofum nendik, geel, enkleverig, Oly uitfweetende , bet welk 

 exfudans Oleum, quod in vetuftis etiam nucleis es^ men in de oude beeflen nog uitperzen kan, en zodikword 

 primi poteft , & inftar Terebinthinas cum exungia als Terpentyn met ongel gemengt. 



mixtae fpiflum eft. 



In tota arbore continetur vifcofus, ft 

 qui in abruptis foliis crafllis apparet ii 

 denfati, qui in cortice gummi flavel v 



fru&ibus vero oleum flavum. Si folia trattentur, odo- 



m 



witte melk •> in de fcborfft 



fieekt een kleverig , dochfchaars zap 

 ifgeb 



n 



rem fpirant fquillarum toftarum , qui odor penetran- rieken, als gebraden garnalen , welkefeukmenjterkerge- 



j)lerumque gummofiis e: 

 Quercino fimile videtur 

 q iod a caeteris difFert lignis , 

 liium, craflis conftans 



prs 



gnum primo intuitu 

 fed peculiaris eft formse, 



qftenim g 

 pilurimisaue raris & 



de fcborfft 



tiieefl gdmmeus is , bet bout Is in % t eerfle aanzien bet Ei- 

 kenbout gelyk > docb van een byxondere gedaante , en van 

 L J — f ^ rfcbillende, want bet is fwaar , maffyf, 



nun 



quam per longitudinem , 



venarum in parva fegmenta rimas agit. 



poffit^ & 

 fed femper juxta decurfum 



g rofdradig , 

 zodanig verwerd 



lykfplyten wil^fcbier 



* 



inftar Quercini 



flavis dutin&um 



rufFurti inftar lateris femi co&i , 



eft 



aliquando 



Iterum eft 

 habens fi 



tlgy 



fplytende, maar alleen na den loop der draay- 



g met korte jlukken. ^ 

 Het is tweedetlei van coleur , bet eerfte isgraauwacb- 



ingen 



tyds met bleeke of 



bras , quarum decurfus plerumque funt longitudinales* 



r ekken 9 en grofdradig; Het 



ilf gebakken fteen , fynder van aderen > en wiens draay 



eft in de lengte loop 



& naturam : Ruffum 



eandem ftreepen , anderzints beide van eenderlei fubft 



eenige 



ficjue politum fit,fplendet,& radios feu reflexuni 

 tit inftar Serici , hxc vero licna difficulter ooliri 



f . « , 



pofTunt, uti infra ulterius indicabitur.' . 



Hxc arbor, uti diftum eft, femper in litore crefcit t 

 radicibus infixa oras filvarum , caeteracjue coma ad li- 

 tus & mare inclinat. Ad diftantiam vibrationis arcus 

 frep 



het roffe is wel bet gemeenfte, en als bet gepolyft werd* 



ft een weerfchyn , als zyde , docb deze 



lyk polyften , gelyk bier onder 



zal gezegt werden. 

 Het waft i • als £ 



refterende lyf 



>gt, altyd op hetftrdnd, en met 

 mnde na de Zee. Men vindze « 



g-fchoot daar van af in vlakke Boffcben , maar als 

 plaatzen ter degen aanziet^ zal men befpeuren 



rate examinentur , apparebit traftum ilium fuifle a dot bet voor-Land aldaar aangegroeit xy. Ofte dot de 



mari auttum & adcretum , atque ibidem nucleos ab 



man auLtum oc auerccuiu , acquc luiacm nucieos au norms floor menjcoen ojte vogels aldaai 



hominibus vel avibus fuifle projeftos. . In media enim Want men kanze wel landwaarts in pi 

 terra has arbores Dlantari fatis bene noflunt." ubi & <?mnr eerft fchnnn rpp-t nDrrhtW^ ^ trpi^i 



gebragt zyn. 

 iten « daarze 



+ft fcboon regt opfcbieten , engelyken, als of 



erette fatis crefcunt in initio , fed fenfim increfcen- wakkere boom wilden worden + maar 



fefi 

 inant* noil autem*ita acfi in litore 



• 



locate eflent* 



In ifthmo, quo mons vetus Soya cl 

 1cm plagam alteri jungitur moriti, qui locus permit 

 Hare in ipfa regione ntus eft, ab antiquis jam tempo- 

 ribus vaftiflima ac filveftris penitus ftetit Arbor Bin- 

 tangor, nee ulli notum eft, qua ratione ibi excreve- 

 rit, hac radicibus fuis totum occupabat iftum Ifth- 

 mum, ita ut vix aliquis tranfire ibi poflet,plurimique 

 homines rapes < 



zig de natuurlyke drift J beginnende na de 2 

 ken, en voor over te bellen, docb zo zeer met, 

 ftrandi 



)P 



fmallen bals , waar mede den berg oud Soy 

 ten aan de andere berg vaft bangt * zynde ' 



beeft van al oude tyden geft 



eft en ft 



dat iemand weet, b 



zyne uitfteekende wortelen dim gebeelen bals , datum* 



?/Z 



ignis 



cognita 



arborem infeftavic 

 11 h'sec mufco aliiV 

 \ incendit arborem' 



zagenze voor klipp 



koft 



r 



efte menfeh 



t 



febielyk vuur in dezen 



amnja, ut tota quanta fuent conlumpta & deflagra- 

 1 maximo incolarum dolore, qui hoc tanqitam in- 

 uiftum habebant omen. Ejus lignum itidem ruffum ; 

 rat , fed non ita eleganter ftriatum ac illtid , quodt 

 ore crefcit; • 



ofeb en andere ruigU zeer bebangen <u 

 zoodanig toegenomen , dat by gantfeb 

 n kleine droefbeyt van de Ifiwoonders 



rfpook bielden ; zyn bout was 



dezen 



beeft di 



Q 



4 



res 



■ 



_ quum jucundum ad longam diftantiam fpargit 

 odorem: Siibfequentibus menfibus maturefcunt fru- 

 ftus, qui plerumque in aquam decidunt, faftuofum 



roffe geflagt , docb zoo mooy geadert niet , als betgeene op 

 fir and waft. . • . 



Jaarlyks in December float by vol bloer? 



felyken reuk vtrre verfpreidt. 



wanneer 



\ 



maanden rypen 



mate arflatoris fui dona fpernens 



diefp 



$ 



pr 



9 • 



igtende, fntyt die al weder opjlrand met boopen, en 



dat 





I 



i 













\ 



/ 



