



I 



\ 



III Boek. XXVIII. Hooftft. AMBOINSCHEKRUYDBOEK. 221 



_ 



tice in aqua macerato fortiterque contufo , & expli- 



bafh , door bet nzeeken in *t water , ft 



cato certas formant: minores veftes ruffi coJoris , qua- kloppen , en uitrekken , zeeiere kleedjes te ft 



baft 



les in Orientalibus infulis ex cortice Saccce lib. 5. cap. 

 9. defcriptas conftruuntur. Ex hoc fabricanc tunicu- 

 las, qubus fe induunt , iiinmaripifcantur, acdeinite- 

 rum eluunt , non autem fortiter circumvolvendae 

 funt, quum aquam reddant admodum mucilaginofam, 

 dein iterum ficcantur. 



Hodie multum in Batavia plantantur ante sedes, & jl±cuc 



juxta vias, ob umbram: Celebes incolae hujus cord- geplant 



van coleur, gelyk men 



■ft 



acca lib. 5 cap 9. bejzbreven dot 

 , alsze op Zee <vcillen gaanvijft 

 ijfen , docb niet fterk. vringend 

 • heel Jlymerig maken, en dai 



Hier 



cem macerant in aqua , quern contundunt , & ex quo 

 crailiora formant fila vulgaribus retibus infervientia. 



droogen. 

 Redendaags werdenze veel op Batavia voor de ] 



langs de weegen , om fcbaduwe te maken 

 op Celebes Ooft-kuft weeken den baft 



De 



Prima haec Novella in Hort* Malab. torn. i. pag. $u 

 Fig. 29. Malabarice dicitur^-Panff jBracmanis/^ai- 



li-Cari Capoefi. Ego autem aMalabaris ipfam denomi- Braminees Valli-Cari-Capoefir Docb ik zelf 



kloppen, en maken daar grofgaaren van. tot ft 

 aienende. 



* 



De eerjle Novella werd in Hort. Ma lb 

 51. Fig, 29. in 't Malabaars genaamt Bu 



nari audivi Pu-areti. cujus defcriptio ab Amboinenfi de Malabaren 



Pu 



non differt, excepto quod Malabarica peculiarem ha- 



beat qualitatem , a nullis nempe formicis , mufcis , vel Mdlabaarfcbe een bj 



aliis infeftis arrodi 4 unde & multo viridiorem gerit ze van geen mieren 



Wiens befcbry 



Arnboinfcbe niet verfcbeelt , bebalven dat de 



comam Amboinenfi , quse nunquam a formicis libera- 

 ta eft: Miratus infuper fum do&os illos Bracmanos 



ijcbap 



rf ana 



?/cfo 5 a/i* gezegt , fcbier 



loof 



gediert 



tarn pauca de Medicinalibus ejus virtucibus com men- Zo ben ik cok verwondert, dat die geleerde Br amines van 



tatos fuifle, quas tamen novi Malabaris notas efie, 

 Vulgaris enim nimis ufus eft , ejus folia ulcerationibus 

 inponere , quae illis modo colligantur. Sic quoque 

 non eft Alcea, uti Adnotator Dr. vanSyen ad ill ud ca- 



medicynale 



leggen 



H 



Malab oar en 



Jlegts toegebcnden voerden 



put adnotat , fed Altbcea arbor efc ens > a vero Abutilo Zo is bet ook geen Alcea, gelyk den Adnotator D 



quoque libr. 6. defcripto difFerens. 



• 



** • 



■ 



Noftra natio in iftis regionibus illas fsepe vocat 

 Tilias Indicas , aliquando flores campanulatos : Mala- 

 bari etiam vetufta & flavefcentia folia cum cake 

 contrita contra Odontalgiam inpdnunt. 



■w 



JT 



% 





» 



Tabula Septuagefima Tertia 



Rttmum cxhibet Novella , uti a Rumpbfo vocat 

 A. tenerum denotat folium acuminatum & crei 



, multum a vetuitionbus ramoruiu foliis differt 



Litt. 



unde 



- • 





\p 'fzelve Kap 

 fcens , van bet oprsg 

 ons lib. 6. be/cbreeve 



Onze Natie in die Landen noemtze zomtyds Ooft-Tn 

 difche Linde-boomen , zo7W^rfxKlokjes-bloemen: D\ 

 Malabaaren leggen de oudc geelaatige bladeren* met kali 

 gevreven , op de Tand-pyn 





4 





De drie-en-feventigfle PJaat 



% m 



ertoont een tak van de Nieuw-biad-foom , zo alsic van 

 Rumphius genaamt werd> alwaar Letter A. aanwyft eeu 

 jong blad, dat getanten gehoekt is, en daar door veelvaa 

 dcoudere bladen verfchildt. 



< 





" 



o 



T 



O. 



M 



K 



G. 











^ 



Q 



Wyl dezeboominverfcheidegeweften voortkomt ioheeft 



ze ook verlcheide benamingen gekregen , welke ik in rriyn 



136. collegi / ubi vocatur Ketmia Zeyla- ThefZeyLpag. 13^. by een .verzame]theb,alwaarze genaamt 



, a varus 

 s in The- 



auro £*eyi. x pag- 



nica ? femper virens&florcns , Tiliae folio y flore luteo. Hart, 

 total* femin. Eftque arbor folis Indica , major ? feu # Alcea 

 Indica arborea, major Tiliae folio , floribus Ketmi* epheme- 

 rii, fruftibus orbicularis fulcatis 5 fuccum Guttae Gambx fimi* 

 lem fundentibus. Herm. Muf. Zeyl. pag. 45. Ketmia Indica 

 Tiliae folio* Vlum. cataL pi. Amer. p.x ut & Ketmia Indica, 

 Populi folio » frudu orbiculato compreflb, Tournef. Inft.pag. 

 100. & Althaea arborea , Indica , Populi folio flore Ephemero. 

 Herm. H.Lugd Bat.pag. n. & Alcea arborea Indica maxi- 

 ma, Populi folio, flore majore flavelcenteBr^ Trodr. i.p. 

 10. & Alcea Indica arborefcens, folio Populi vel cordiformi, 





&c. 



Amm* H, Boji* 





1 ■ 





i 





• . * 



• 



* 



Hibiscus a recentioribus hoc genus jam vocatum eft f hujus- 



que altera varietas a Royeno. in F/« Leiaenf. Vrodr. pag. 531. 

 vocatur Hibiscus caule arboreo, foliis cordato fubrotundis, 



acuminatis t crenatis , qu* denominatio huic optimc itidem 

 quadrat fpeciei* 



-werdSZeylonfche Ketmia, altyd groen zynde en b'oeyende 

 lnet het blad van een Lindeboom , en een geele bloem 3 z6 

 alsze van Hartog in zyn Cataloge genaamt v.t-rd, enisde 

 Ooftindifche Zonneboom of groote boomachtige Althaea met 

 het bladt van de Lindeboom, en een dagduur.ndebloemer, 

 met ronde gevoorende vruchten die een zop geven aJs de Gutta 

 Gamba van Herman :fnzyn Muf Zeyl pag 4 4V en de Oi^ft- 

 Indifche Ketmia met het bladt van de Lindeboom ,vanP/w». 

 in zyn Catalpag z. als mede Indifche Ketmia met Populier 

 blad , met ronde gedrukte vruchten van Toumefor. pag. roo t 

 in zyn Inftititute; en de boomachtige Althaea met een Populier 

 bladt en een bloem die maar een dag duurt van Herman, in de 

 CataL van.de Leidze Thurn pag it. en boomachtige Alcea 

 met een Populier bladen een geele. bloem van Breynius in *yn 

 Pweede Vrodr. pag. 10. en van Amman in de Hortus Bofanus 

 pag. 6. 



Hibiscus is dit geflagt van de nieuwe Kruydkenders genaamt, 

 en van deze zoort wert een diergelyke by de Trofejf. van Ro- 

 yen in zyn Fkr, Leidens. Vrodr. pag. 551. genaamt Hibifcus 

 met een boomachtige ftengel, met ronde hartvormige blaa- 



den , fpits en getant zynde , 

 ook toekomu 



welke benaminge aan deie plant 



( 













* r 





CA^UT 



- • 



'3 



e 3 



XXIX- 



' 



