





I 





* 







£28 HERBARII AMBOINENSIS Liber III. cap. XXXII. 



iofse & artte fibi iunttae adftant 





weeldrig 



litus illud prasruptum vix pcrambulari vel ligna diftin- kanderen Jlaan , dat men dien Jlylenjlr and qualykbewan- 

 ui polfint, quam diu non fint decorticata. Tota delen, nog de bouten onderfc beiden kan zo lan« zi met 



oera? Borealis pars hoc quaque ligno repleta eft, 

 fed raaxirae fpecie cinerea,, : ~ '- ~ r ~ — J; 



gefcbilt 



De 



tur regionc, 



<3 



repenacur 



?/£ «o» '£ graauwe gejlagt 



-J- ^ ~ ^ 



fatetto ora. In magna Amboinapropepromontorium 



welk wat Landwaart in gekapt werd 7 boewel 'tji 



Lienie 



Amboina 



project a. 



repei 



)p den Jleenigen boek Lijjatetto. Op 



fcboone 



formant 



Ufus. Ex reftis hujus arboris truncis primo depu 

 ratis ab externo & inutili ligno 3 vel ex signs fruftis, 

 quae depu rata in licore invar — A — * — 

 poftes aedium & cafarum ftia 



licet leve & fungofum appareat , quam maxime tamen 

 durabile eft, & refiftit pluviis, vends Vac terras, nee 

 '^nultum rimas agit, licet nudo exponatur coelo, fie 

 quoque hi poftes incorrupti nudique terras infixi re- 

 periuntur hinc inde in Ceramae montibus, ubi axles 

 ante multos jam annos deftru&as fuere. 



Quidam harum incolarum indigena ridiculo mihi nar- 

 rabat modo, affirmabatque fefe in Keya tales vidifle pof- 

 tes , qui a mundi initio ibi fteterant : Putabat forte 



lange jlukken langs den fir and opgefmeeten. 



Gebruik. Uit de regte fiammen eerfi van *t buitenft 

 fpmtgebeel en al gezuivert , of uit de fwarte Jlukken 



woonders 

 boewel *t 



op den firand 

 are b 



feby 



bet, zo tegenregen, wind, als oar de, ookniet of weinig 

 Jcbeurende, al fiaat bet onder den blooten Hemel > zovind 

 men deze Jtylen onbedorven j en Moot in de aarde fiaan 

 bier en daar op 't Ceramze gebergte , daar de Negoryeit 

 al voor lange jar en uitgeroeit zyn. 

 _ Zekere inlander zeide belaggelyk tot my > en hie It % t 

 ookfiaande, dat by op Key diergelyke fiylen gezien bad- 



aldaar ge fiaan hadden: 



ab illo tempore, ex quo ille locus habitatus fuit , Hy wilde mijjcbien zeggen van dien tyd af, dat die pi 



Malaienfes 



ti loci initium mundi vocant. 



In 



nsoeereldt 



bus 



Ceramse ora eft ad Argeftem fita. Ni 



fiy want de Maley 

 bewooning eenes Lands bet 



konnen op Ceramjiylen toonen op 



's 



mag 



plaatzen , daar in de naaft 

 nog buizen gejlaan bebben : als onder c 

 Noord-Wefi boek van eroot Ceram, 



ltriata ilia frufta hodie quam maxime adhibentur & Jwarte en gevlamde Jlukken bedensdaag 

 expetuntur ab aftulariis , tornionibus, & caofulariis , »-_.•-.- 



ivera 



kiji 



elegantes enim ex. iis cancelli , pedes ,& poftes fedis , kers 9 draayers, en lademakers , want men kan 'erinzon- 

 cubilium, fcamnorumque fedilium , atque ex latilli- derbeid fcboone tralien, weten, en ftyltjes van bebben 



ftoelen, bedjleeden t en zitbanken: Uit de breedtjls 



mis 



ra formari poflunt: Nunc autem tarn lati hujus ligni 



occurrunt afleres, tres nempe ped 



Jlukken 



ciftae 



fclop 



Ex vulgari 



ifeltjes, kiji, 



jes , en diergelyke <werken. En nu werden Vr alzo bree- 



pi 



kijten en tafels daar van mak 



parantur , quern in finem Societas Indica magnam hujus tjlegtjle alderbande laden tot Mufque 



i2ni quantitatem ex Boero 



Compag 



leve, & maxime durabile 3 , optimum &aptumhifce ope- Boero ontbied: want om dat bet een ligt, en niet te min 

 ribus cenfetur & "'""" * J - t -' *— -* *- - ' 



Si hoc lignum fit perdolatum 



bevonden 



beq 



fplendorem , ft vero ficcum fit , & poliatur frice- 

 turque , elegantem adquirit eolorem fpadiceum , tum- 

 que ftrias feu flammaj ift«e in confpettum veniunt, 

 lignum quoque quo magis ad oras feu extremum vergat, , 



' " ' * fque ftriatum eft. 



In l^uropa flue dubio maxime expeteretur a fcrini- 

 ariis , li ibi notum eflet , ac deferretur. Ex optimis 



In 't eerfte opgefebaaft, vertoont dit bout geen glans 

 - gedaante, maar droog geboend en gepolyft , ixerd bet 



rji 



mooyer geadert dat bet is. 



geftaan beeft 9 loe J 



Het zoude in Europa buiten twyffel wel getrokkenzyn 



febry 



ejus fruftis formatas vidi vaginas telorum Kriffen di- wierde. Uit de beftejtukken bei 

 ttorum, nullo argento obduftas, ut eo melius ftrias dengemaakt, tnet geen zilv ere of 



en uitgevoert 



likken 



kris-feb 



gratocjue 



nafum recrearent. 



NB. In tranfitu adnotandum eft, nos Belgice voca 

 re gevlaind in lignis , radicibus , lapidibus^fimilibufque 

 quod Latini Undulatum & Undat 



ir 



et 



tur. 



Cortices & 



ligni odor przeferti 

 inftarMofchi, fed 



Amboinenfes tamen hunc fugiunt tanquam pernicio- 



P»> °P - r .„.., . 



baren zoeten reuk van binnen aangenaam zyn. 



. NB. In pajfant aantemerken 9 dat <wy in 't Duil 

 vlamd noemen aan bouten , wortelen , fteenen &„. „„ 

 gene de Latynen Undulatum en undatum crifpum noe- 

 men j maar draayingen van aderen , *t geene zy Vorti- 

 ces en Gyros noemen. 



Hoewel den reuk vc 



Mufcusacbtl 





fum 



lign 



v H ts y ixierd by echte. 

 Amboineezen gejcbwwt , dewelke bem voor de omft 

 ders febadelyk bouden, als makende dezelve flap 



r van 



niam ipfi adtulit iEthiopum flamen Hitoenfis 



Hanc calum teloos, gelyk bet bout zelve is. 



fortuna fu 



Moorjete Paap van H, 



quaad geroep beeft 



poft cum fociis fuis 



dolorem fentiebat, quern hujus ligni fumo adferibe- 

 bat , quum autem maxime peritus eflet ac optime no- 



" " ^c aflerum genera , ipfi majo- 



rem adhibuere fidem: V 

 nem aliofque indigenos Rhizotomos nigerrimaacpin- 

 guiflima hujus ligni frufta caedentes , qua; ad radicem 

 vel in inferiore trunci parte eminebant , in crefcen- 

 tibus adhuc arboribus , antea autem verba quaedam 

 confufurrabant, parvumque deponebant donum num- 

 mi cuprei vel fericeorum filorum, quod ipfi 



zyne koft met dit bout kookte , en kort daar op met zyne 

 moats eenige buikpyn gevoelde . be t welk by den rook van 

 dit bout toefebreefy en dewyl by een byzonder kenner 

 vanplanten was, beeft men km te meer geloof gegeeven. 

 Voorts beb ik gezien, dat dien zelven Paap, en andere 

 Inlandfcbe Wortelgravers de fuoartfte en vetfte ftukken 

 van dit bout afkapten , dewelke aan de wortelcn of onder - 

 ftenftam bloot uitftaaken aan nog groeyende boomen , dog 

 alvoorens eenige woorden prevelende, en een kleinge- 

 febenk van een kooperen pennink of eenige zvde draaden 



fefe 



efFodiant radices, ut quafi 



Hcec frufta eun- 



eft, fi medicament 

 naturae donis gratos 

 dem fere in ufum a< 



fcilicet Oepas fpeciem , quae "ipfis nigra 



men gebruik 



« 



medicamenteuft 



uitgraven, om quanswys de nature voor bar egaven 

 baar te zyn. Deze ftukken 



m 



Oep 



9 



'v 



t voorige, te wett 

 bet fwarte noemen 



fi 



rmencf 











9 





) 



l 



*\ 





