

• 







/- 



III Boek. XXXII. Hooftft. AMBOINSCHE KRUYD 



plerumque intelligunt Colicam ventofam, hujus autem 

 non tantam habeo experientiam ac prions, uti & 

 vulgo in re medica non ita notum eft. 



Si teneris ac junioribus hujus arboris foliis quisma* 

 nus fricetj ita ut ipforum odore inpraegnatae fint , in- 

 munis is erit ab ittibus venenatorum pucium 9 quales 

 funt lean Swansi & lean Sambilan? 





219 



r Jlaan Colicam ventofam 



bet 00k by de gemeene man tot medicyne nog meji 



K671Z IS% 



g*W 



percipiet 



pars affe&a 



Als men met dejonge bidder en de bandenfterk vryft 

 datze daar m rieken , zo zal men verzeekert zyn tegens J 

 fteeken van venynige vijeben, gelyk daar is den Icai 

 owangi en lean Sanbilanp. maar *n men <nn*> j***)* 



geflooken is , en dezelve bidder en daar op 



form an 



tur ligno, noflri vero naupegi experti fun tela vosfer- 

 reos non inhaerere diu huic ligno 9 fi (iccum 



jft , zal men geen pyn w 



De Inhouten en ribben in de kleine vaat 



praeveniatur 



fefeque 



fit, 

 Utau- 



men 00k van dit bont y 



dat de yzere fpykers niet wel 



Timmerlieden 



H 



\ 



cui per rubiginem clavi raagis 

 infixi haerent. 



Hoc quoque modo Keienfes illud ufurpant ad navi- 

 giorum coftas recenter ex arboribus , neutiquam vero 

 nigrum vel quod in litore fluttuat. Si hoc lignum in 

 bacellos confeindatur , hique iterum colliganturjopti* 

 mas praebent faces in litoribus > qua; non facile a ven- 

 to exftinguuntur. 



Intellexi, hoc quoque lignum reperiri in Ora Cor- 

 mandelenfi, ibique notum effe nomine Ebeni 



krimpt: Om 



werd 



voortekomen 



dat men 9 t groene bout gebruiken zal, waar indefpyh 

 " " vafier roeflen. 



Op dezelve manier gebruiken bet de Keyers meeft 

 ~'* '- - • tcmende daar toe 't g 



half oud is , en uit de verjeh 



fwart is > en op den Jlrand dry ft. Dit bout tot 



v 



ftokjes gefi 



en weder fzamen gebonden, 



geeft goede toortzen omopjl 

 van de wind uitgaan. 



Ik verfiaa , dat dit bout ookyalt op de kufl 



ex quo ibidem fedes, cubilium pedes 3 ac men(sfor~ aldaar Jloelen > voeten tot bedfieeden, en tafels maakt 



i man tur, quas atramento tinguntur, pohuntur,&pro 



vero venduntur Ebeno, licet multo fit levius, idem <Ebbenbout verkoopt 



beftrykt, poly ft, en voor opregt 



poteft. An 

 Cormandelenfe cum hoc conveniat, inquirendum eft, 



ego faltem dubito. 

 Si Ternatenfes adquendamtenduntlocum,inquem 



Nj 



recepca 



pacem tranirerre ltuaenc , cancanc in mis ^ 



quod figni navalis fuftis confectus fie ex Bali 



Bayn Java , h. e. prascedenti Baru Pante* 



cufum vero iftius, cuiinfigitur ex Salimoeri , eoquod 



bina haecce ligna praeftantiafintmedicamenta,aci"em- 



per conjun&a in (tar maris & feminse , five con- 



trita live in pultem confecla & externe illinita , ut 



it & intus affump 

 cantu fignificare volunt , ubi bina haec ligna inveni 

 omtur, bina ibi adefle efficacia medicamenta. 



Macaflarenfes , in quorum litoribus nigrum vald 

 jeperitur hoc lignum, illud adhibent adBalira, h. 



at 



rhombos 



Malaienfibus Parang dittum 



Amboinfcbe 



Cormandelfcbe daar mede accordeere ft 



Of 



derzoeken , 



Jffel 

 iewers na toe pang* 



'5 



ren 



bet 



ze 



J 



_.„.#> bare Cone Cor- 

 \ den vlagge ftok gemaakt zy van Bali Njawa of 

 iva , dat is , bet voorgaande Baru Pantey , en 

 'e, daar die inftaat , van Sal imoeri, dewy I de- 

 n twee groote medicynen zyn 9 en altyd fzainen 

 gevoegt werden, als manneken en wyfkcn, bet zy ge- 

 vreven y en tot eenpap gemaakt , en van buiten opgefmeert 

 om verfebeide ziekten uittetrekken , bet zy van binnenin- 

 enomen. Willende alzo te kennen geven , dat alvoaar zy 

 eenen komen twee groote heilmiddelen gekomen zyn. \ 

 De Macaffaren , op welkers fir and en 't wH zo fwart 

 alt , gebruiken bet bout tot Balira, dat is, [cbiet-fpoe- 



Maleyrs Parang genaamt, als mede tot fpin- 



raden. 



• 



\ 



AT 



O 



u 



T 



G G 



N 





TabuU Septuagefima Quint a 9 



Quae ramum exhibet Novell* Nigr* , uti a Jlumphio vocatur. 

 Quae vero mihi dicitur Ipomaa foliis fubrotunaQ-acutis % in* 

 tegerrimis fioribus , fru&ibufaue confer tis & racemojis. 



o 



V 



T 



O. 



Haec fpecics ni forte varietas vidctur illius, quae Ipomaa 

 foliis cordatis, acuti$,integerrimis f florbus folitariis vocatur 

 a Roye?to in Fl. Leidenf Prodr.p. 434- quod eft Quamoclit 

 Solaiu folio , flore rofeo* Plum. fag. }. 



. . 



Fan de vjf-en-z.eventigfte Plaat , 



Dcwelke vcrtoont cen Tak van de Novella Nigra 

 van Ibsmphtus genaamt werd , welke ik volgens 



omaa 



trosachtige bloemen en vruchten. 



A A 



M 



K 



N G, 



.> 



Dit fchynt een loort, 20 niet flegtseenveranderingtezyn 

 van die plant, die de I pom a a fohis cordatis f acut is , integer* 

 firms fioribus folitariis genaamt werd van de Heer van Royen 

 in zyn Prodr. van de Flora Udenfp. 4*0* het welk is de 

 guamoclit Solans folio $ /lore rofeo van Plum, in zyn CataU 







4 





i 











> 







t 





+ ■ 



« 



nb 



1 



CAPUT 



Ff 3 



XXXIIL 





/ 





» 



/ 





»*■ 



I 





1 



