f 



J 



til Boek. XXXVll Hoof i/l . AMBOINSCHE KRUYDBOEK. 241 



/ 















CAPUT TRIGESIMUM XXXVII. HOOFTSTUK. 



EPTIMUM. 



Arboris ixcoecantis ufus. 



Ujus arboris vitia cuivis nota funt., unde & in- 

 colx tanto odio earn profequuntur ac vitant, 

 ut noftram admoneant nationem * illam fugere, fi 



Cebruik van dt Boom der Blinde oogefi. 



DE ondeugden Dan dezen boom zyn by alle man bekent, 

 <wesbal>ven hem de Inlanders W/wm'o- hntov, **, *»,;«_ 



Natie 



guemvis ipfi propius adftare videant > quum ejus noxam tioyken , alsze die door omtrent zien ft 



iine dubio magis experti fuere hoftra natione , quae il- 

 lam non ita timet , quum forte fciat , arborem hanc 

 faepius innoxie culpari , fi enim quis fibi caveat 



Ifs fcbadelykbeid buiten twyffel meet gep'foefl 



ejus lac oculis inftillet , nullum periculum ab hac me- 



tuendum eft: Lac vehementer quidem purgat, fed 



tamen non ultra tertium gradum calidum eft; Lingua verwagten. De melk is weljlerkp 



enim exploratum , fatuum eft, & in faucibus paucum ter niet boven de> derde graad beet: 



cxcitat ardorem , nee cuti nocet, Nautae noftrates, 'proeft, isze ldf> in de keel verwekt: 



ifchuldig 



ijfebien 



onze, die 



wetende , w WWJ „„ v ~<,„ fWW , 



want als men zig zelf 



gen fame, beeft men geen gevaar 



uti di&um fuit , quondam hoe caedebant lignum pro 

 foco, ac faepius in ipforum damnum, hodie autem 

 ilium in finem non adhibetur , nifi defedtu alius ligni ? 

 uti inter alia in Batavia faepe fit, ubi amplas illi urbi 

 nimum deficit, & ex parvis petendum eft infulis; mos 

 quidem ifte obtinet pravus , quum lignum hox vix ficce* 

 tur,& combuftum acrem & oculis nocivum emittat fu- 

 ttium , caeterum adhibetur ad hortorum palos parvos- 



i 



op 



kapt 



t op de tongege 

 % kleinen brand , 

 Mdtr'oozen* ah 



hafe febade , maar bedendaags word bet daar 



toe ^ niet gebruikt, als by gebrek van ander bout , gelyk 



)p Batavia gefebiet , daar bet 



grootefiad zeer febaars 



gebruik 



)pd, 



itoel een quoad 

 en gebrant een 



que poftes , quum longa emittat flagella , n Crafll J'cherp bytende , en voor de oogin een febade 

 hujus arboris ftipites ftepius detruncentur > uti cum zig geeft, ander s ivord bet tot Tbuinjlaken, en 

 Salice hoc fit. Noftri pulveris pyrii praeparatores ex fl'ylen gebruikt, om dat men daar langeftangen aan 



hoc quoque ligno carbones exufferunt , experti autem 

 fuere, carbones ejus effe elegantes, levesj& molles, 

 fed per horum acredinem pulvis iftepyriusfenfimmu- 

 cefcit,unde hodie in iftum finem eligitur lignum fub- 

 lequentis Arboris lattaria , quod meliores prasbet car* 



bones* 



dikke Jiammen dikwils van baar kruin berooft 



Wilg 



Onze kruitmakers bebben 



men beeft bevonden, dat bet welfcboone, llgte, 

 te koolen geeft , egter nuegens bare brackigbeid met 

 bet kruid doet uitjlaan 9 en nu ne'emt men daar 



Xgende Arbor Lattaria, bet nuelke 



maar 



1 

 4 



Apud harum infularum incolaS majori ih ufd Medi- 

 co eft quam popiilis occidentalibus , qui corticem, 

 ejusque lac ad forte adhibent purgans , fed talibus in 

 Jjominibus, qui rbbufto conftant corpore, ac valent 

 viribus, & malignis repleti funt humoribus. 



Macilentis vero & biliofis nocet hominibus • fed lis 



eft 



/ 



Eilanden beeft bet in de me 



$ 



fcborjje , en ntelk tot jltrke purgau*,* s ™, u»w , 

 perzoonen , die nog redely ke kragten , en bet licl 

 made 



docb by 



By magere en galachtige lieden dbet bet geen prof yt ^ 

 conducit , quibus humdres pradominantur pravi , unde madf <tvel by zodanige, die met zulke bumeuren gepropi 

 inpetigines, fcabies, paralyfiSj & flmiles fubffifquun- ^ ' -^ ^— r.,~^ . , -.,.,, 



tur morbi. Ad ordinarium purgans fumunt corticis 



partem, binos articulos longam, binosque digitos la^ fe> twee leeden lank, twee vingers breed, knauwen 



pokken * fcbiirft , en lamrnigbeid komen 



jluk van de febors 





tam , hunc cum Pinanga mafticant , ejusque deglutiunt zelve met Pinang, 

 fuccum , quum autem ardorem faucium excitet , me-» 



lius 



§ 



fucco alicui infundantur 



potui Thee, vel 



beeter 



veroorzaakt 



Zap in, docb dewy I 



beeft 



nis vero potus, cui hujus laftis guttas fuere inftillatas 

 feri lattis confiftentiam & formam concipit. Has pur 

 ationes furfum & deorfum operantur fatis fortiter , un 



vermengt 



ippels in Calappus -melk , Tbee-water , of Towak 



droppels 



daar 



wey. Deze purgatien 



Jierk , en daafom zal menze geene zieke en af* 



e aegris & debilibus hominibus non funt propinandas , gejloofde m&nfcben ingeven , bet Welk 



quod tamen mcolas lummo cum 



tuunt 



M 



rurgos noftros Indicos melius novifle artem praeparan 



di hoc lac, ut tutius & melius ingeri poflet, uti Gut- 



wils met bet uitterjle perykel van den patient doen. Dier 



ifchen f dat onze Doctor en en Cbi 

 e melk wat beter leerden preparee 

 nakkelyker, en onfcbadelyker inge 



Cambod 



nooinen 



maturus 



frufta 



tur, vei 

 comedantur. 



Idem hoc lac valet contra morfus 



illiniatur 



zints werd 4 bare werking gefluit , als men een half r; 

 Piffang neemt 9 onder de affebe braad , en opeet, qf ee\ 

 ge klonteren koude Papeda infwelgt. . Dezelve tnelk 



bet fieeken van venynige Viffcben 



menze 



tumque 



lymph 



quum 



op de quetfure (Irykt , en een Jiukje rood-kooper daar over- 

 bind , maar als z;y iemand in de oogen komt , zal men 



-melk* entelkens 



waffeben met Calappu 



trahatlac, & fimul educat, 



Notitia hujus fpurii Agallochi , quod ex hifce 



gitur arboribus , 

 pervenit nationem , 

 nondum innotuit : Q 

 fubalterni gubernatons in Hitbgs 

 nos obieram , ac per quincjue 

 ftigerem arb(Jrem ac reliqui 



ander e febod* 



aan 



ante annum KS65 ad noftram non 

 immo plurimis Amboinenfium 



De kennijfe van bet bajiaart Age 

 aan deze boomen vind 



aan 



>jl , ja zelfs tot nog toe aan de mee* 

 fie part van de. AmboineeZen. Maar als ik omtrent die 



ampt van Subalterne booft over de kufl van Hitoe 



illo anno lignum hoc 



by de tien jaren bekleede 



"fte vyf 



monftratum 



a 



Cunt* 



prsefefto pagi Hitoenfis 



attain habebat notitiam herbarum , ac multum me ad- 



defcribendo hocce opere,unde& iequum 



febouw van dezen boom was, als de reft 



zelfde jaar dit bout eerflmaal getoont doo 



een Regent of Orangkay van bet Hitoeeze Dorp Elf, ee 



ervaren Man in de kennijfe der planten , die my in d\ 



werk veel gebolpen beeft , waarom ik ovk beboorlyk agt 



% 



u 



onfe 



P 



nmo 



zyne gedacbteni(ft 



1 



Ik 











» 





•r 







