** 



/ 



t 





\ 



AMfiOINSCHE KUtJYDBOElt 



alba coronatum* haud ingrati fed debil 



1 2 



J.**, 



tamen arbor veipertino tempore fuum 

 ad ictus jaculi diftantiam, ita ut non certo cohftet $ 

 ubinam arbor fit inveftiganda : immo Baleyenfes cre<- 

 dunt usque in ccelum iplum penetrare hunc odorem j 

 nefciunt autem adeo fublime efle; 



Fruttus funt filiquae longae, anguftaej culmumcraf- 

 fae, plerumque rotundae , binae Temper unb petiolo 

 Jun&se, a fefe invicem remotse iriftar pedum homi* 

 num extenforum , vel forcipis ruftici : Horum parium 

 bina temave fimul majori ac communi infidettt petio- 

 lo , ac quinque talia , & fupra hacc bina alia , inque 

 fummo bina iimul locantur j qua; 

 tuunt racemum , qui hinc in trie? 



liquae autem has lunt parum 



van 



apparet 



een Wit kransken omgevtn ; Met onlieflyk; docb flap ban 



teuk, evenwel m de avond-ftonden na Zontm ondergank 

 verjpretd dezen b&om zynen teuk wel ten boogfeboot om 

 zig, dat men niet weet , waar men den boom linden zal; 

 )<x de Baleyers gelooven , dat by tot in den Hemel drinee , 

 docb zy weten niet , dat die zo boog is: 



De vrucbten zyn lange fmalle bouweh , in de dikti 

 een Jtroo-balm , meeft rond , waar van twee en twee al- 

 tyd by malkandef Jtaan op een Jleeltje , van malkander 

 gebodgen , ah geopende beenen , of een Boere Fork : Van 

 deze paten Jtaan twee of drie op een andere groote fleet 

 en diergelyke vyf boven die drie andere , en aan 't ot£ 

 per fie t zamen twee in een kring , die de gebeele dolle uit- 

 maken , zo dat ze ah in een verwerde bos bangen. Zy zyn 

 wat krom , ah een Sabel -, van buiten ligt-groen * en ef- 



.' 



& glabrae, ita ut pro longis fin, dat mense voor langejleelen zoudeaanzien 



is haberentur $ oGto 

 eero repletas funt 



oncrefcit in femina tenuiaj plana j liliquas ft 

 mamhabentia, fedmagis oblonga & fere quadrat; 



tien duimen lank , van binnen zynze g'evult 

 melkacbtis. merz , 7 t welk verandert in dunne 



funtq 

 ereclo. 



iaec regulari ordine fibi inv 



inftar abaculorum tectorum 



per maturitatem liliquse fefe aperiant , femina 

 vento disjieiuntur * quod & o Miner, in Numrm 

 LaBea. 



w merg , 't welk verandert in dunne pXaite zaden 

 den Dille gelyk , docb lankwerpiger , en bykans vierkant 

 welkers eitiden bekleed zyn met zeer 

 bairtjes, ah de fyiifte vlok-zyde , d 



den leggen ordentetyk en febuins op 7 ^ 6 „ 



ftapelde ley en, maar ah de bouwe van rypbeid berji, z\ 

 vervliegenzi daat uit , en verjluiven met dm wind , ge 



>.gt. Deze zad 



Nummularia Lattea 



Tota 



<£uoque eft lade 





1 



quod magna exftillat copia , fi ejus juniores vulneren- 

 tur ramuli , vel folia abrumpantur. v , 



Trunci cortex hoc itidem repletus eft , fed pauciore 

 & fpiffiore. Lac ipfum amarum & ingratum pracbet la- 



porem , 

 Flores profert ficcis leu 



Jin 



ccidentalibus armi tern- 



1 gebeelen boom is 00k vol witte melk , die dadf 

 -ykelyk uitloopt , dh men de jonge takken quttft , of de 

 iadeten afbreekt. 



^ De fcborjfe des ftams beeftze 00k , maar weiniger , en 

 'ikket. Deze melk is bitter , en ohaangenaam vanfmaak , 

 'ocb gantfeb niet bytende offeberp op de tonge. 

 By bloeit in de de drooge of JVeJle moeffon , en de bou- 



album, 



exficcandum 



poribu9 ,^fili juas vero menfe Aprili. JEjots jignum eft wen Ziet men in April. Ret bout is wit ,ligt opdroogent ; 



.11 r„_:i r. j .^-^ men x*. fyn,betzagtfte en voitfie van alle Amboinfcbe Boombouten, 



en laat zig gemakkelyk bewerken tot allerbande ligtfcbryn- 

 werk , gelyk by ons bet Linden-bout : moat bet is Jam* 

 mtr • dat bet niet durabel is , en zo list worm-Jfeeku 



albiffimum omnium Amboinenfium lignorum 

 que elaborari poteft ad opera fcrii 

 smud noa v Tiliae lignum: fed non 



levrn, uti 

 diu durat , ac 



cariofuni * & a 'vermibus exelum eft. ODtimum 



yero colligitur ex radicum 

 temporibus fice» & decrefcente 



quod caederidum eft 



Lignum hoc naturam habet regetatrvam i faciH rm6- 



3ue plantari poteft per ftipites & ramos depaftos 5 un- 

 ie & fepiimi poft^s ex his formantur , citiffime excre- 

 fcentes in ingentes arbores,' immo licet hujus ligiii 

 frufta terras incumbant,plures tamen emittunt ramos 



Loca amant ventofa has arbores , uti 



filvas 



que 





Formicas alba? , Solot dicta; , hanc inhabitant 



arborem j giiae ingentes in hac formant nid'os- ihftaf - 

 matulae. Tenues ejus radices funt amariffimae 



medica 



fepe avellitur, qui cito tamen fegeneratur 

 adeo nodofus eft ejus truncus. 



hie autem cortex 



unde & 





werd: lift befie bekomt meh uit de vltkken by de w 



en dan titoei i fieri bet nbg al by droog nibeer^neenafgaan- 

 de maafi happen. 

 Het is fnede een groeiMm bout , en laat tig Hgt ver* 



plcmten met Jlokkin en ta&en, daarom men paggar-Jly< 

 len daat van fnaakt > die zeer licbt opfebieten, en irtkor- 

 ten tyd tot groote boomen iverden ; ja al leggenZe de blok~ 

 ken op den grond , febieten ecbter mbt veele takken op. 

 Zy wajjeben gaarn in lugtigt plaatzen , ah in develden* 

 §n ydele bojjcben. De wittk. mieren ( Solot genaamt J 

 woonen ook gaarn aan dezen boom , die 'er groote neften 

 aan vMteti , zo groot als een watefpoi. De durine wot- 

 telen zyn zeef bitter , en iv,etden met de fcborjfe in de me- 



defcborjje werd bem dikvoils afgetrok- 



rte nbederomaangroeit > en dat maakt bem 



X • 



Nomen. Latine Lignum Scbolare^ Belfitfce Scbdol-bout. 



^ 



Leytim 



fubiequentem ejus ufum. Malaice Pule , Ternatice 

 Hangii Macaflarice Rita. 



Rite. In Hitoe & Hoeamohel Lite & Lyitobu. Ban 

 denfibus Tewer. In Hot to Malabarico torn. i. Fig 

 Malabariee Pelcti 



zo Inobbeli 

 Naam 



>. 



Latyn Lignum 



School- hout, na bet volgende gebruik : Op Maleyt. 



Op Ternaats Hangi. Op Macajfaars 



Hitoe en Hoeamob'el 



Op 



ite. 



1 



ftaec 



le. 



jimboiiis op L . 



Lite en Lyitohu. Op Bandaas Tewer, in Horto Ma 

 labarico torn, ti Fig. 45. biet by in 't Maldbaars Pala'^ 

 iii 't Braminees Santenu. . ^ 



Plaats. Hy is bekent in alle de Eilanden van Water- 

 quantum dignofcere potui ex aliorum Indien , en zo ik bemerken kan , uit bet verbaal van an 



Bracmanice 



• 



Locus. In omnibus aquofae Indiae infulis^ nota eft 



relatu, etiam in India veten. 



Ufust Ubi magna occurrit copia, craflosque format 

 truncos , ejus lignum in afferes fecatur , ut & in trabes 

 & coftas i ex quibus exftruuntur asdes , elegans hoc 

 eft & album , & in ' cameris fonoram reddit vocem , 

 fed non diu durabile eft , nifi per ufum obfervetur 

 caedendi tempus fupra memoratum , aedesque tales 

 ficcae adrtiodum funt fervanda?. Vulgatiffima vero , 

 quae ex hoc formantur , funt aflercula pedem longa 

 vel Daulo magis , digitum crafla , ab una parte topiano 



ornata , ubi & foramen excavatum eft pro fu 



Indien 



Gebruik. Daar men bertiinmeenigte , enindikkefiant' 

 men beeft, word by tot planken en ribbengezaagt,ende 

 buizen daar van gemaakt , dewelke wet zeer net en wit 

 zyn i oo\ in de kamefs een klinkende Jiem maken , maar 

 zyn niet durabel ' , of men moefi de voomoemde ptecife tyd 

 to 't kappen waarneemen, en die buizen mod droog boti 

 den. Het gemeenfi. 



maakt, zyn 



plankj es van een voel lank, of meet, en een vinger 

 aan y t eerie eind met lofwerk uitgefneeden 5 en een 



oog daar aan gemaakt 



menze opbangen kan 



febrift 



Ibenfione • hifce pueri ledhones mas inferibunt , & a tp de fcbool-j ongens leeren febryven , of van de meejlef 



magiftris viciflim illas in fcriptis recipiunt, quas edo* *—- ^ «**••* — ^*»rf— **>• >*""» *«"-« ~» 



ceri debent tam in Chriftianorum , quam in iEthiopum 

 fcholis. Quod vero his inferiptum eft , expungi poteft 

 foliis Ampelaceis , donee tale aflerculum pnftinam 

 recuperaverit elegaritiam & albedinem , quum de no- 

 vo ipfi inferibi poteft, uti apud nos fit in palimpfeihs, 

 aunorumque pellibus prsparatis. k 



Tavani & Malayenfes ciftas fuas aromaticas alia 



xainora opera fcriniaria ex hoc formant ligno. iix 



latis 



baare leffen tn Jibrift ontfangen , dieze leeren 



wel in de Cbrifienen , als Mooren fcboolen. 



kan men met.de bladeren Ampelaas wederom uitvryvenj 



tot dat bet plankj e wederom wit en zuiver ' word , e ft ah- 



dere febrift ontfange, gelyk men fry ons met de-leyen, en 



ezels buiden doet. — 



<-* 



De Jaftaim en Maleyefs maken bare hruit- docs its . eft 



under kkin Scbrynwerk daar van 



de 



kin 



( 



t 











