





i$6 





HERBARIIAMBOINENSIS 



III. ciip, XLII, 



Flores pro veniunt in racemo ramofo > uti in Manga 

 Brava 9 hujw autem flores magis ad Jasminum acce- 

 dunt, in longo enim pedunculo quinque locantur 



Het bloeizel komt voort aan 

 k aan Manga 



fiaccida , 

 tripetalo 



petala retroflexa^ in medio concavd, 



Jafmynen 



i 



bloemen 



op een langbalzigjleeltje ft 



acbtervoaartsgeb 



inde 



quo vis 



Jlap y en onliefelyk van reuk , op 



perveniunt 



fpitzen gemaakt 



j*. vrucbten, totperfeftie van gedaante als Condondcmg. 



Condondong > vel inftar illorum Manges of als die van Manga Brava , en zitten gemeenl 



Brava, geminique plerumque ardfce fibi adcumbunt* 

 brevibus ac vix dignofeendis infidentes pedunculis* 



maar 



pas kennelyke fteeltj 



erius duro & obtufo apice conftant. Externe 

 is funt coloris, ac maturi flavefcunt inflar Man 



fru&us perforant, qui <werden>van vooren met een barde Jlompe fpitsi Zy zyn 



qui rugoli taridem funt 



ffo nigricantes 

 gofa locatur gluma 



ub 



groen 

 type iverden vol rimpele 



mengt 



ypbeid geel,~als Manga 



iflTen enfvoartenge 



buitenfte velleken leid een grofdradi 



medium 



Mangas Bravse. Q 



potefl 



boljter j die zig langS beenen 



aaifplyten, even eensgelyk de vrucbt van Man 



Ieder vrucbt beeft 



va. 



cultro Parrangb dido flndendus eft. Intus bina ofli- 

 cula plana fibi adcumbunt bilinguia fere , quas infe- 

 rius excavata funt, ubi pedunculo fuere flexa, hse 



oglaat 



zig met geen gewelt van malkander trekken y maar 

 met een rarrangh van malkaar gekapt nnerden. Van 



iti 



Pi 



quafi pelle 



£ 



cdrneus 



men twee platte korrefs tegens malkander 

 )ee . tongen , acbter met een uitgefnede bt 



ftjevandenfteelaangezeten 



• 



lentus inftar corii, qui faporem habet Nucum avel- 

 lanarum , in binis cellulis , quae ab utraaue' parte lin- 

 s ifti adcumbunt , nil invenitur nifi i£r — un% ~ **- * 



ben y deze tongen zyn van een barde y bruine ± docb diinne 

 *" : * gemaakt, daat in vind men een platte beeft 



vetwig 9 taai als leder , vanfmaak als Hazel 



parte 



iriciduritur 



s riervo me 

 ifcofumque 



eggen, vind 



tongi 



quod mox exficcatur, 

 Dicitur , aliis in locistruncos fuiffeobfervatos,quos 



ifbreekt 



ft am of takken kdpt 9 of 



• 



OP 



ifs uit de gequetfie middel-zenuwe loopt 



uit , zeer kleverig en Jiram , *» droogt 



Men zegt dot op andere plaatzen den fit 



bini vix viri ample&i poterant , inque frudfcibus qui- twee vadem omvattens , en in zommige 



busdam faepe unus tantum invenitur nucleus, ac unica 

 tantum defcripta lingua. 

 Radix eft medicamencum , quod ex had defideratur 



maar een beeft , en een tong 

 De wortel is bet Medicynale, dot men van dezen boon* 



arbore, (Juze externe obfeure rlavefcit, multisque fi- neerht, van buiten donker-geel, en met veelevezeltjesbe- 



brillis conftat, intus vero pallide flavefceritis eft co 

 loris , & lignofa , ita ut hand male referat illam Anti- 

 cholericae feu Upas Bidji* Hsec fl recens fuerit, a- 



bangen * binnen met een Ueek-geel bout , zo datze niet 



qualyk gelyken die van Anticbolerica of Upas Bidji. 

 verfebe is zo bar A in 't kappen , datze bylen en Parr 



De 



Parrangb 



deo dura eft , ut fecures majoresque cultri feu Par- ftomp mahen , ecbter breekt zy zo kort af als glas. Den 



rangh hebefcant , ii caedatur, in ramenta tamen fa- Jmaak komt ten eenemanl over een met Anticholerica\, te 



cile diffilit inftar vitri. Ejus fapor omnino converiit weten , met een boonacbtige bitterbeid, docb verre zo bit- 



cum Anticbolerica, quse amaritiem habet fabaceam, terniet, als den Rex Amaroris. 

 fed non ita am ar a eft ac Rex Amaroris. 



Naam* In 't Latyn Lattaria Salubris , dewy I ik docb 

 lie dot meeft die de Inlanders bem bouden voor een Ar- 

 bor La&aria of Manga Brava , beb ik bem docb gezont 

 of medicynaal bygenaamt , om bem te bevryden] van 



• 



Jtfomen. Latine Lactaria Salubris , quum videam om- 

 nes incolas banc habere pro fpecie Arboris La&arisEf 

 feu Mangas Bravae, earn vero falubrem.cognominavi, 

 ut earn defenderem & liberarem a noxiis qualitatibus, 

 quas Lattaria vera poflidet. Cseterum Malaice voca- 

 tur Upas Lacki Lacki, quum tamquam mas habetur 

 illius, qua3 Rex Amaroris vocatur , diftinguitur vero 

 ab alia Upas Lacki Lacki fpecie , quae poftea defcri- 

 betur nomine Lani. In Leytimora vocatur Wabbo- 



quade eigenfcbapp< 



den melk-boom beeft 



Anders noemt men bem in 't Maleyts Upas LaCki Lacki, 

 dewyl by voor bet Manneken van Rex Amaroris gebou- 

 den werd ; docb onderfebeid bem van een ander Upas Lacki 



befebryv 



Meyt, eo quod nullibi nifi in htore crefcat, quum Wab- Op Leytimor noemenze bem Wabbo Meyt, dewyl by 



ho , feu Manga Brava in media quoque crefcat regio- 



pftrand valt, daar de Wabbo of Mang 



ne, Alangenfes vero ipfam vocant Lou Lite, h. e. Brava ook wel landwaarts in zroeit. Docb 



folium aemulans Lite feu Poete. Hoeamohelenfes il- 

 lam nominant Nantabule. 



noemen bem Lou Lite, dat is, een blad dat naar Lite 



Locus. Primum haec arb 



of 

 tahule. 



ta 



pagum Tamilau 



Zephyrea circa 



reperta 



fuit in Leytimorae litore Zephyreo Alang 



Manipa , fed ubique rara ac h 



Manipa 



Hoeamobel noemen bem Nan 



Hy is , als gezegt , eerftmaal gevonden in 9 tjaa\ 

 op Cerams Zuid-zyde , omtrent de Negory Tami 

 » by nader onderzoek is by mede gevonden op Ley 

 Zuider-ftrand , Alang, en Toelehoe Boero,e; 





unica tantum arbor m lolo ntoreo penitus arenolo, 

 & aliquando etiam prope fcopulos. Tarn diu ignota 

 fuit, quia vix a Manga Brava quoad folia & fru&us 

 dignofci potuit. 



Ufus. Contra eosdem inprimis adhibetur affeftus, ad 

 quos Anticbolerica ufurpatur , contra abdominis nempe 

 tormina & dolores, ut & contra noxios pifces &can- 

 cros , li comefti fuerint , unde & ejus radices in itine- 

 ribus marinis fecum convehunt. 



Hoeamohelenfes,qui expertiflimam hujus arboris vir- 

 tutum notitiam habere cenlentur , illam adhibei 



lipp 



op een pure Zant-Jlrant , en zomtyds ook by 

 Hy is zo lang onbekent gebleven , dewyl men 

 Manga Brava in bladeren en vrucbten qua- 



tonmo 



foliola in ufum vocantcum pauca 



qui interiora frutlus 



lyk onderfebeiden 



Gebruik, Hy voerd meeft gebruikt tegens dezelffte ge- 

 breeken als Anticholerica , te weeten > buik-pyn > krim* 

 pen 5 en zo zig iemant qualyk gevoelt van fcbadelyke vif 

 feben en Crabben > daarom zy deze wortelen op Zeereizen 

 by zig voeren* 



Die van Hoeamohel dewelke men meent de be fie ken- 

 nijje van dezen boom te bebben > gebruiken befn i . tegem 

 ftuipen en vallende ziekte 3 neemende de binnen ft 



guttatim 



jes van de vrucbt y 



weinig gevrevem wortet 



met droppen in den mond , en fmeeren 



aqua contere, ejusque 



funde y cralliorem vero externe ipfi 



Secundo^contrai^q^o^feunafi dikke acbter in den nek. 2. Tegens bet Rofton of Cancer 



Neemt de kern van de vrucbt > vryftze met 

 ifte doet in de neus , bet dikfte fmeert bo* 



cancrum, recipe hunc in finem fru&us nucleum * cum 



Tertio 



water 



contra Upas feu Pleuritidem , contere nucleum vel 



radi- 



op. 3. Tegens bet Upas; vryft de kern of 



fmeert tyt op de borft P geeft bet ook ts drinken met 



een 





t 





1 











