

t 









. 













i 











III Biek. XLIII. Hobftft. AMBOINSCHE KRUYDBOEK 



propinetur 



Hyd 



fi 



J 



formantur* ause sed 



*fi de zugtige of gefwolle beenen , buiken, en water' 



ifkookzel mede drinkt. 



teclis inferviunt, ut & poftes minorum domuum fatis 

 durabiles in Amboineniium habitationibus fumo ple- 

 rumque repletis, humiditatem vero non facile tole- 

 rant, nee Amboinenfes hoc lignum potius ob arbitra- 

 riam ejus virtutem contra incantamenta,quam ob du- 

 rabilitatem ejus adhibent. Licet juniora folia, uti di r 

 clumfuit, innoxie poflint comedi , vetufta tamen & 



zugt 



Vti bet bout werden ookfp 

 <werk , enftylen tot ligte buizen , "redely k durabel in de 

 jlmbomjcbe berookte wooningen * maar konnen gantfeb 

 geene vogtigbeid verdragm > en de Ambolneezen nemeiize 

 mm mteen ingebeelde kragt, tegens alderbande Toveri 

 en belezingen , dan oni zyn duurzaambeid. Hoewel de 

 jonge bladeren, alsgezegt> zonder zorge konnen gegeeten 



cturn ruit, innoxie pomnt corneal vetulta tamen <X worden , zo bebben de oude nogtans eenpurgeerendekraii 

 adulta vim poflident purgantem , bma enim ternave want, twee of drie van dezelve in een LrnboesTemetwa 



cum Bambu arundine" aquae incofta , atque haec epota ter'gekooki, ""mbet "waUr^gelrorte'n, purjJrt flew™ 



aqua fortiter omnes purgat humores corruptos & ma- alle quade en verdorvene bSmeuren , die inde darmeniu 



iignos, qui inteftinis mhaerent. - -— ' wu " 



. Contra abdomina tumida & contra Tebatu alii cor- 



ten. 



Ignis fil 



quos fi- 



gefwollene buiken * en bet Tehatu 



mul conterunt in pultem, ipfisque illinium;* ut & pe 

 dibus oedematofis, 



Succus foliorum feu ipforum petiolorum, ubi cu- 

 tim tangit, pilos deciduos facit line ulla moleftia vel 

 dolore. Quidam nauta Ternatenfis hujus periculum 

 facere volens , hoc fucco dimidiam barbae fuae par- 

 tem tingebat, quae tota etiam profluebat,reliqua ejus 

 parte integra remanente , ita ut femi barbatus ac fe- 

 mi inberbis eflet. Hoc autem ex Amboinenfium ar- 

 borum fucco non fuccedebat experimentum. Dicunt 

 quoque pluviae guttas in alicujus caput deciduas, qui 

 lib hujus arboris tegmine pofitus eft, capillos inde 



defeborffe, met die van Ignis Sil varum bet manne- 



gefwollene 



pap, enfmeeren bet op 



Den zap van de fteelen of bladeren 5 waar die maar 



ofpyn 



b 



probeeren > bejlreek de belft 



zap 



belft onbefebadigt. Docb dit aan de 



mboinfebe boomen geprobeert zynde, wilde nietfi 



Men 



opbetbooft mllende^ bemdie onder dezen boom fi 



proflui 5 unde & incolas fibi cavent 



recubare arbors 



tempo 



wagten 



fcbuilen 





los 



Alphorenfes more fuo populari omnes corporis pi 



De Alpl 



lyfs daar mede 





Tabula OElogeJima Quinta 



• * 





De vyf-en-tachiigfte Plaat 



t i 



Hernandia 



Arboris regis feu Caju Radja 



i 





d 



•» 



Hernandii 



Caju Padfd 



M . 



o 



T 



O 



M 



G 



• . 



Hasc arbor fine dubio fpecies, rti eadem eft, quae in H. 

 Cttffbrt.p.$$. Hernandia vocatur , fcr^XX^KIlLexhibetur, 

 cum qua convenit Hernandia amplo Hederae folio umbilica- 

 to. P/um. nov* pi. gen* p. 6. & Umbilicato folio arbor Philip- 

 forte eft 



!•- - 



* r 



Gazoph 



i. 



Thef nofiri ZejU 



Dit is 7onder nvyfFel , zo niet dezelfde boom , een zoort vaflf 

 dc tier7tandia y die in de Hdr&s Cliffbrt. f 485. voortkomt, 

 cri Tab. XXXtll. verbeeldt wert , waar^mede overeenkomt 

 de Hernandia amplo Hederae folio umbilicato van Plum.nov* 

 ■pi. gen. p. 6. en de Arbor umbilicato folio Philippenfis B*/*wAl 

 van Petiv. Gazoph. Tab. 43 Pig. 1. mogelyk is hier toe bo 





Zeyl. p. ifU voortkomende* 



onze TheL 



■". 



1 



CAPUT 



Q.UARTUM. 



Arbor P^ernicis. Caju Sanga. 



■ 



1 



Icet arbor , ex qua Celebris Sinenfium vernix, 



au&oribus illorum Cil , Sinenfium vulgo Tsjad 



didla , componitur , in Amboina fit ignota , 



in vicina tamen ipfi Gelebe quoque fponte crefcens 



XLIV. HOOFTSTU 



*<• 





Vernis-BooM* 





• 



Oewel den boom , <waar van bet vetmaarde Sineeze 



vetnis by de Autbeuren Cil * b$ de gemeene Sinee- 



zen Tsjad genaamt , gebaalt <werd i in Amboina 



onbekent is , ecbter op y t naburige Celebes mede van zelfs 



inveniatur, atque ex femine inde mihi transmiffo, waff cbende gevonden werd, ook door zaad my van daar 

 hie in Amboina progerminaverit, ipfam fimul Amboi- ' ^ 



nenfi huic Herbario inferere volui , eoque magis , qu6d 



forma 



bro ab aliquo fuerit exprefla. 



Arbor ipfa magnitudine & forma cum adulta con- 

 venit Manga , ramos gerens extettfos , qui corticem 

 habent ex cinereo fuicum , glabrum , ihftar corii loti. 

 kami tenuiores in plures fefe dividunt ramtflos, quo- 



fimul 



& breves. 



Folia fine ordine ramulis infident,plurimum tamen 



expand 



illorum extremum* breVi 



fex , vel fep 



maxime 



Manga Bravce , iflaequalis magnitudinis , quaedam e- 

 nim omnino Mangse folia referunt , except© quod ip- 

 forum coftae fint rariores magisque incurvae , alia au- 





Man 



toegezonden., bier m Amboina opgekomen is y zo bebik 

 hem in 9 t Amboinfcbe Kruidboek mede willen inlyven 9 te 

 meer alto zyne gedaante by geene Europifcbe Scbryvers y 

 zo veel my bekent is , uitgedrukt werd. 



D6 boom is in de grootte en gedaante , als een volwafr 

 feben Mangas-boom , met uitgebreide takken > met een vuil 

 grauwe effene fcborjfe , als gewajl leer. De dunne tak- 

 ken virdeelen baar in veele ryskens $ waar aan vier eh 

 <byf by malkander ft aan , Jlyf \ dik, enkorU 



■ 



De bladeren ft aan zonder ordri aan de ryskens, en ag- 



tef dezelve aan dunne takken 5 docb meeft by malkander p 

 omtrent bet voorfte , maar kort acbter de vergaderinge 

 der ryskens ft aande met vyf, zes 9 - en zeven ineenkring^ 

 gelyk aan de poele , zy gehken meeft na de Mangas -bla- 

 deren , of eigentlyker na Manga Brava , van ongelyke 

 grootte 4 want zommige gelyken beel en al de Mangas-bld- 

 deren^ bebalvendat bare ribbetjes ydeler enkrommerzyn* 

 Andere en <wel de meefte na die van Manga Bfava , ne* 





V 



Tom 



in acutum apicem 



a, tres quav 



efmentia , fir- 



ma 



9 



tiert., en el 



gen, 

 mtt een lange 



Kk 2 



en 



fits 9 ftyj> boog-groen y bovtn glad 



m 



