





Ill Boek. XLV. Hgoft 



* m * * 



' 



OINSCHEKRUYDBOEK 



■ 



Jes ex hac decidentes arbore, ^cutim tangentes cauf- 

 fant , turn & ob yicinun\ Qocodilum, quifubhac 

 fefe fovet arbore. 



■ » 



Rangaas J 



denotare tuber , quod Crocodilus tanquam probofci- 

 dem gerit , cum qua irregulares hujus arboris fru- 



ttus comoararunt & inde denominarunt. 



welke de ftofj 



n-dropp 



op de buid veroorzake?i , en wegens depreft 



ifval 



daar onder zig bakert. Ik verft 

 \ Javaans biet de bult of knobbe 



beeft , waar mede z/y 



ipelige vrucbten dezes booms vergelyk 



genoemt bebb 





- • 











• 



Tabula OSiogefma Sexta ' 



Ramum exhibet Arboris vernicis dicfbe. Ubi Lift* 



A. Frudtum ejus naturali exhibet magnitudine. 



B & C. Binas fiftunt dendrites t quae in hoc fruftu fkpius 



D 





Aj 





tacbtigfte Plant 



... 



crefcunt 

 quoque 



Vertoont een Tak van de, VerlaM>pom. Alwaar Lett. 

 A f Deszelfs vrucht in zyn grootte verbeeldt. 

 B en C. Twee fteenen , die in de vrucht groeyen, en daar vaa 

 . Sangites genaamt werden; 





o 



A T 



O. 



AANMERKING 



I 



Varise funt opiniones de generatione 





laacca 



zyn 



... - Vernis^en de Gom-Lac 5 het welkzonimigemeenendatdege- 



Apibus cera* alii autem fponte ex arboribus profluere, quod vleugelde Mieren bereiden , gelyk het was door de Beyengepre- 



cum vero magis convenire videtur,ftatuunt,atque hse iterum 

 arbores variae funt toto ccelo a fefe invicem diverfae , quas 

 collegeruntt iA Valent. in hiftar. Jimpl. reform. pag r u6 & feq. 

 Dale in Pharmac. />. 355. Pomet hifioire de Drogues, p. 17$. 

 inter Botanicos occurrunt Hernandes y Rajus, Bauhinus , Cleye- 

 his, Hetrnantius, aliique, qui de hifce commentati funtt & 

 ex prioribus colligi poffunt laudatis fcriptonbus* Oipnes *u- 



pareert wert; andere ftellen , het geen 00k het waarfchynelykfte 

 voorkomt y dat het van zelve uit de boomen vloeidt , en deeze 



zyn 



Rifior. jimpl. reft 



guestag 273 



[hi conlfitit. 



penitus diverfs 





J omet in de Hiftofre de Dro- 

 iftcn zyn Kernandes , Rajut , 

 Bauhbius, Ckyerus t Hermamais, en andere, die daar gewag 

 van maaken , welke uit de eerfte Schry vers ligt te vinden zyn £ 

 dog alie die boomen. verfchillcn van deeze , die by Ruvtphiut 

 voortkomt, zo als my zulks by onder zoek geBleken is. 









■ 



' " 



ft 



> 





CAPUT QUADRAGESIMUM XLV. HOOFTSTUK. 



\ 



u 





N T 



M 





j4rbor Toxicaria. 



Ip&. 





Gift-Boom. 



' * 



- 



horribilius 



toxicum, quod ab ullo producitur vegetabili, 

 quam quod ex hac lactefceiite colligi tur arbd- 

 te, Laftefcentem voco hanc arborem, quum fuccum 



k bebbe 



fnoodet 



fundat 



fufco 



praecede 

 . Illius autem venenofus fuccus eft , quo Indi per 



totam aquofam Indiam potifllmum gloriantur i & Bel- 



garum arma eludunt, quemque milites noftri quondam 

 magis timebant , quam tormenta bellica ac bombardas, 

 ejus autem natura & antidotis hodie magis notis ac de- 



* 1 



iioem 



Milk 



■let geboor.t van een fcbrikkelyker en 

 ivefk van eenige plariteh kotnt , dan 

 '■ van Melk- boomen uitgeeft. Ik 



uitgeeft, gelyk de voorgaande baar voitte melk , zyndedh 

 zap den meejten trots aer Indianen door gantfeb Water- 

 Indien , 'waar mede z;y de Nederlandfcbe ivapenen dur* 

 ven tergen , en waar voor de Soldaten eertyds banker voa- 



Xi — »* V H/T. * J.-L. r ° 



tanti 



li 



bedensdaag 



Musq 



te 



Vera hujus arboris fdrma plurimis ignota eft , quum 

 prudens natura nocivam hanc arborem procul ab ho- 

 minum habitationibus feparaverit,& inignotis monti- 



folitudinib 



poflunt^ fed 



num a feris montium incolis, qui veram arboris for- 

 mam non poffunt vel nolunt defcribere. Credibilc 

 enim eft, fefe hanc arborem, quantum poflint^ lito- 

 ralibus ac peregrinis celare. Immo D. Cornells Speel 



vooren , ixierd bet zelve nu zo niet meer geacbt ofgevre'ejl, 



De regte gedaante van den zelven boom is meeft onbe- 

 kent, om dat de voorzigtige natuur dit 'fnoode gewas ver* 

 re van de tvooningen aer menfehen afgezonde'rt , en in de 

 onbekende gebergtens en wildernijjen gepladtft beeft 3 daar 

 beenen de 



g 



1 



fe veram huj 



fub 



fup 



be 



■rand-woonders met wel konnen komen , maar 



ntfangen van de voilde Berg-woonders , die dt 



gedaante niet wel konnen, nog willen beduiden* 



is ongelooflyk , datze dien boom voor de Strand- 



woonders en vreemdelingen zo veel verbo; 



Zelfs de E. Heer Cornell's Speelman, de 



)p % t land 



zy konnen 



notitiam 



detegere 

 qui praefe 



fuit 



Maximiliano de Jong 



Celebes geoorloogt , en eindelyk die fioute Natie der Ma 

 ijfaren teenemaal ondergebragt beeft , konde evenwel to 



& 



bus,utomnem navaret operam,ad hujus arboris noti- 

 tiam fibi comparandam. 



ntellexi nifi modum colligendi 



Maxmiliaan de Jong, zynde gejlelt tot Preji 



eft 



aantewenden* om 



Van den zelven beb ik anders niet bekomtn 



venenum iftud ex hac arbore , illudque praeparandi manier om bet gift uit dien boom te verzamelen 



atque ufurpandi > nullam vero arboris formam , quam 



de 



Anno 



Cop 



turn autem Macaflaras prasf 



-ibus non tantum altiorem h 



notitiam , fed etiam ejus 



hac arbore venenum. Dupl 

 invenitur haec arbor, mas nempe & femina,ac prir 

 ramulos & venenum feminac per (igniferum deoui 

 turn accerfit ex unica arbore , quae reperitur in M; 

 regione circa pagum Sudyan. 



Alteri 



pareren , in zyn verder georuiK , maar nuts van de ge- 

 daante des booms , *t welk ik biet na ftellen zal. Einde- 

 lyk 1 68 1. beeft de Heer Cops, Extraordinaris Road 

 van Indien , doenmaals Prefident van Macajfar , op my'n 

 inftandige aanboudinge my niet alleen nader berigt van 

 dien boom , maar ook deszelfs takken , en vergadetd gift 

 toegezonden. Het beftond in twee zoorten : Namentlyl 

 bet eerfte war en takjes en gift van een Wyfjes-boom , <fe* 

 welke zyn E. door een exprejje gecommandeert Vwndrager 

 beeft laten afbalen van een eenige boom , dewelke in 't 

 land van Mams omtrent de Negory Sudijan float. 



De 



1 



\ 



