IV Bock. IV Hoff. 
acute protuberat, ab utraque vero parte adeo glabra 
funt, ut eorum cofte laterales vix perfentiri poffint, 
funtque quinque vel fex digitos longa, binos lata, 
brevibus infidentia petiolis , que alternatim ramulis 
increfcunt , qui tenuesffunt , flexiles , & lenti, plurimos 
emittentes furculos. Ejus truncus rectus eft, fed non 
admodum craffus, craflo nigroque obdu&us cortice, 
ui albis maculis variegatus eft. Lignum recens cz- 
um albet, fed ficcum cinereum eft, tenuibus con- 
ftans fibris, fique ad zdificationem adhibeatur, fatis 
durabile eft, immo licet folum tangat vel ei inponatur. 
Fructus ejus raro confpicitur , eftque ignotus: in Ley- 
timora crefcit in parvis filvis, multumque differt a 
precedenti Caju Itam parvifolia. 
Vera Aymetien arbor truncum gerit binas ulnas craf- 
fum, tum vero ejus cor cariofum eft & computruit , 
uti etiam plerumque hujus arboris medulla mollis eft & 
acidula, hinc eligenda eft mediocris etatis arbor , que 
ulnam nempe circiter crafla eft , quz ad poftes edium, 
malosque navigiorum adhiberi poteft: Ejus enim 
truncus quinquaginta vel fexaginta pedes altus eft, 
rectus , & integer, hunc in finem eligenda quoque eft 
arbor faxofis & acutis locata locis. 
P. S. Fructus racemofi plures fimul juncti depen- 
dent magnitudine officulorum Ceraforum, ex rotun- 
do oblongi, aurantii coloris, fubgue tali pauca carne 
offeus reconditur nucleus fufcus, cujus fubftantia eft 
inftar veteris Pinangz fructus: Niger autem arboris 
cortex facile decorticari poteft , inque fila duci. 
ARBOR NIGRA , ejusque fpécies in Appendice 
fequenti latius defcribuntur modo, 
Arbor nigra filveftris proprie Ebenus eft , fic di- 
Eta a nigro, feu ex nigro-viridi corticis colore , Cus 
jus tres obfervavi fpecies, quarum prima eft Arbor 
nigra parvifolia, fecunda Maculofa , tertia Latifolia. ` 
_Arbor nigra parvifolia primo loco ponitur, quum 
ejus "éi fit Optimum, atque harum fpecierum du- 
rabilifimum. —-— | i 
Ejus truncus eft rećtus = 
i jarum-finuofus , 
plerumque virum craflus , fenfim vero adeo craflefei 
ut vir eum vix compleéti poffit , corticem gerit ni- 
de y rugofum , tenuiorem quam in Ebeno; interne 
uteum , qui character eft harum trium fpecierum. 
Ejus ramuli funt firmi, fordide, nigricantes , rugofi, 
paucisque foliis ornati: Folia quam maxime conve- 
niünt cum illis Ebeni, fed non adeo funt crafla nec 
glabra, quatuor, quinque, & fex pollices longa , bi- 
nos & tres lata, per medium quoque fulco notata 
juxta nervum, qui in inferiore parte acute protube- 
rat, ab utraque parte obtufe definentia, cruciatim 
oppofita fine notabilibus venis, firma , nigra , & fordi- 
de viridia, nec fplendentia: In junioribus arboribus 
novem, immo decem pollices longa funt, tres qua- 
tuorve digitos lata, paucis latisque pertexta coftis. 
Ramulorum extrémum terminatur in breves & capita- 
tos apices , qui fenfim in tenera fefe explicant folia, 
uti id in adultis quoque confpicitur Ebenis. ` 
Flores folitarii inter & poft folia excrefcunt forma 
Canange Flores referentes , ex fex flaccidis & deorfum 
pendentibus petalis conftrućti, coloris ex viridi fla- 
vefcentis, atque hi plano calici tripetalo infident. In 
horum centro capitulum erigitur planum , quod in fru- 
€um excrefcit. Fructus in rotundum excrefcunt glo- 
bum, qui ex fexaginta & ultra componitur baccis, 
quarum una prz alia protuberat, funtque figure ova- 
lis, minores ovis: Lacertarum. Sub tenui putamine 
nucleus reconditur , in bina fegmenta divifibilis , guo- 
rum quodvis ex plurimis tenuibus componitur fquamis 
transverfim fibi inpofitis , odoris faporisque aquofi, ve- 
tuftus vero hic nucleus folidus eft fubltantie fulcz , 
inftar Pinange exfuccz, itä ut hec arbor quoad fru- 
- £tuum propullulationem magnam cum Cananga habeat 
adfinitatem. | 
„Ejus lignum eft album , folidum, durum, venulis 
nigricantibus inftar fetorum equinorum pertextum , 
aliquando latis maculis nigris variegatum , primum 
nigro deftitutum corde, in fenećtute autem illud ge- 
neratur ad femi pedis craffitiem , non adegetamen 
nigrum quam in Ebeno vero, ita ut hec arbor quam 
maxime conveniat cum precedenti alba Ebeno, ex- 
cepto quod ejus fubftantia fit ficcior, & nigrior. 
Tom. IJI. Nomen. 
AMBOINSCHIKRUYDSBOER: m 
de middelrib beneden fcherp uit/tekende , voorts aan weder- 
zyden zo glad zynde, dat men de ribbetjes qualyk voelen 
kan, 5 en 6 vingers lang, 2 breet met korte ftelen , ftaan- 
de aan dunne ryskens veravi[Jelt , de taxkens zyn ook dun 
en taay , met veele dunne ryskens: De flam is regt, en 
niet zeer dik, met eem dikke [wartagtige fcbor[Je , met 
witte plekken: Het bout verfch gekapt, is wit, maar 
befterft wat graauw , fyndradig , en in gebouwen der 
buizen redelyk durabel , ja zelfs in de grond: de vrucht 
ziet men weinig , en is nog onbekent; Het waft in ligte 
bo[Jcben op Leytimor , en verfchils veel van "t voorgaan- 
de Caju Itam met kleene bladeren. 
Het regte Aymetten krygt of gewind een ftam van 2. 
vadem in de rondte „dog als danis tbinnenfte bertgantfcb 
vermolfemt en vergaan, gelyk doorgaans bet bert van de- 
ze boomen week en fcheurig is, daarom moet men °t mid- 
delbaare van jaaren nemen van cen vadem in de rondte , tot 
balken en valti in kleene fcbeepen: Want den [Lam is 50 
à 60 voeten boog „regt, en gaaf bout; men moet bier toe 
verkiezen bet geene op [cherpe en fleenige plaatzen waft. 
P. S. De vrucbten bangen aan bosjes veele by malkan- 
deren in de grootte van een ker/Je-fteen , uit den ronde lang- 
werpig orangie-verwig „en onder weinig vleefch van dier- 
gelyken koleur legt een fteen-barde korl „bruin, en van fub- 
Jtantie , als oude Pienang: de fwarte [cbor[Je des booms 
laat zig ligt affchillen „en tot touwen fpinnen, 
De SWARTE Boom, en zyn xoorten werden in het 
Byvoegzel verders op de volgende wyze be/chreven. 
Arbor nigra of Swart-boom, «vil eygentlyk een wilt 
Ebbenbout zyn, alzoo genaamt na de (warte of favart- 
groene koleur van de /chorfe, waar van ik drie zoorten 
aangeteekent beb. 1 Arbor nigra parvifolia. 2 Maculofa, 
3 Latifolia. 
1. Arbor nigra parvifolia of kleenbladige fwart-boom, 
werd voor aan ge[lelt , om dat zyn bout bet befte en dura- 
belfte is in dit geflagt: . ne 
Den [Lam is regt en boog, wat boekig , in 't gemeen een 
man dik, doch metter tyd kan bem een man pas omvade- 
men, met een [warte ruige Joe > Napper dan aan "E 
Ebbenhout, van binnen geel , bet welk een kenteeken vam 
deze drie zoorten is. De ryskens zyn mede de? vuyi- 
fwart, ruig, en met weinig bladeren bezet. De blade- 
ren bebben groote eben met die van ’t Ebbenbout, 
dog zo dik en glat niet, 4. 5. en 6 duymen lang, 2 en 3 
breet „in de midden ook met een vooren langs de zenuwen, 
dewelke van onderen fcberp uitfleekt „agter en voren Domp 
toelopende , kruis-gewys tegens malkander overftaande s 
zonder merkelyke aderen, fiyf, fwart, en lelyk groen, 
zonder glans: Aan de jonge boomen zynze wel 9 en 10 
duimen lang, 3 en 4 vingers breet , met «veinige en wy- 
de ribben. Het uitterfte der ryskens eindigt in korte en 
knoppige /pitzen , metter tyt in jonge bladeren veranderen- 
de, gelyk men ook aan de volwaffe Ebbenbout-boomen 
ziet, 
De bloemen komen enkelt woort agter en tuffcben de 
bladeren , in gedaante van Cananga bloemen, gemaakt 
van 6 flappe en neerwaarts bangende blaatjes „van koleur 
groen-geel, en Doan op een vlak voetje van 3 blaatjes ge- 
maakt. In de midden is een vlak heuveltje, waar uit de 
vruchten worden. De vruchten maken een ronden bol, 
beftaande uit meer dan 60 befien, doch de eene fteekt bo- 
ven de andere wat uit , van figuur ovaal , wat kleender 
dan Hagediffe eyers. Onder een dunne fchaal legt een 
korrel , die zig in twee laat deelen, en ieder deel is ge- 
maakt van veele dunne fcbubben , dwers op malkander leg- 
gende, wateragtig van reuk en /maak, dog in de ouder- 
dom word bet een maffiefe korrel ‚bruin van fubftantie als 
oude Pinang, zo dat dezen boom in ’t voortbrengen van 
vruchten met de Cananga gant/ch over een komt. 
Het bout is wit, digt, bart, met fwarte adertjes als 
paarde-bair s Yv ds ook met gebeele plekken be/pikkelt y 
in "t eerft zonder [wart bert, maar in den ouderdom ge- 
wint by dat tot de dikte van een balve voet , dog zo [wart 
niet als aan 'Lregte Ebbenbout , zo dat dezen boom groote 
emeen/chap heeft met bet voorgaande witte Ebbenbout s 
bebalven dat bet drooger van fubftantie is, en meer fwart 
heeft: i 
B 2 | Naam. 
