"TECH ET 
TE ft. tee CEA 
SOC nn 
Padua Quin 
IV Bock. IV Hoofi/. 
do etiam bifidum; ejus ore parum videntur finuofe, 
paucis parvisque venis ab utraque protuberantes par- 
te, per medium vero fulcata funt folia, brevibusque 
infident petiolis craffis alternatim pofita, plerumque 
fordide virent, rugofa funt, maculata, & exefa. 
Flores huc usque ignoti func: Fructus in uno alte- 
rove loco folitarius ramis infidet feffilis, Ceraforum 
magnitudine, profundo calice inclufus, in latum de- 
finens caput: Bacce he plerumque virent , tenuibus 
albicantibus pilis inftar ferici obdućte , que demum 
nigrefcunt , & intus continent octo oblonga humi- 
daque oflicula nigris pelliculis inclufa, in orbem po- 
fita: Si arbor pedis craffitiem habet, jam fructus pro- 
ducit, fi cortex incidatur, intus flavefcit. Ejus li- 
um internum eft album , nec nigris venulis multum 
iftinétum, parvum gerens nigrum cor, quod vix in 
junioribus obfervatur arboribus , nec adeo folidum 
ac durabile eft ac precedentis. 
Nomen. Latine Arbor nigra latifolia. Malaice Caju 
Itam daun Befaer. Amboinice Aymetten Lou Vla, 
Ufus. Hzc fpecies in juniore plerumque ceditur 
etate, antequam cor nigrum gerat , ad clauftra & po- 
ftes adhibetur; edibus autem non ita infervit, quum 
ejus lignum non ita durabile fit ac praecedentium , nec 
ad tecta multum etiam hec ligna adhibentur, quum 
nimis gravia fint. . 
Tabule Quarte Figura prima 
Exhibet ramum arboris nigra maculofz, quee Aymetten Paleku 
incolis vocatur 3 
Ubi Litt. A. ejus fructum. 
B.B. Ejus oficula feminalia demonftrant. 
Figura Secunda 
Ramum exhibet arboris; que Arbor nigra anguftifolia Rumi 
. Puro, Caju Arang Utan vero incolis dicitur. 
23 dE 
"en "Zeg 
Ramum exhibet arboris, que Arbor migra Parvifolia Rur- 
— pHio, Aymetten vero dawn Kitsjil incolis vocatur. 
OBSERVATIO. 
- He fpecies füb nomine Ebenorum Spuriarum apud Valent. 
p. 223. commemorantur. ek 
AMBOINSCH KRUYDBOEK 1 
en de randen fchynen wat bogtig > met weinige en kleene 
aderen ter wederzyde uitbuylende, in de midden met een 
vooren, op korte dikke fteeltjes verwiffelt tegens malkan-* 
der fiaande; zy zyn meeft vuyl-groen, ruig , gevlekt „en 
Ultoevreeten. | 
et bloeizel is nog onbekent. De vruchten ftaan bier 
en daar enkelt, en zonder fteelen aan de takken, in de 
grootte van ker[Jen , in diepe kelken en met een breet hooft. 
e befiën zyn gemeenlyk groen, met fyne witte baairtjes 
als zyde bekleet , en ten laatften wordenze [wart „en beb- 
ben van binnen agt lankwerpige vogtige korrels in [warte 
vlieskens beflooten, en in een kring ftaande. De boom in 
de dikte van ten been draagt al vruchten , als men in de 
Jchorf]e kapt, zo iffe geel van binnen. Het bout is wit 
van binnen, zonder merkelyke jwarte adertjes, met een 
kleen [wart bert , "t welk men in de jonge boomen (hier 
niet en ziet y en is zo vaft en nid niet dan bet voor- 
gaande, 
Naam. In’t Latyn Arbor nigra latifolia. Maleyts 
Caju Itam daun Befaer. Ambons Aymetten Lou Yla. 
Gebruik. Deze zoorte werd meeft jong gekapt, eerze 
een [wart bert gewint ‚tot palliffaden en ftaken. Maar in 
den buisbouw iff zo durabel niet als de voorgaande , tot 
boven-gebouwen werdenze beide weinig gebruikt „om dat- 
ze te Paar PALA 
De eerfte Figuur van de vierde Plaat 
Vertoont een Tak van de gefpekkelde Swart-boom, die Ay- 
mette Paleku by de Inlanders genaamt wert. 
Alwaar Lett. A; deszelfs vrucht, 
B.B. De Zaat-korrels daar van aanwyzen, 
De tweede Figuur 
Vertoont een Tak van een Boom ; die van Rumrrrus de 
naawwbladige Swarte-boom, en Caju Arang Utau by de 
Inlanders genaamt, wert. 
SS De vyfde Plaat 
Vertoont een Tak van cen Boom, die de Hönbladge Fate 
te-boom van RuMPHivs , en Aymetten daun Kitsjil van de 
Inlanders genaamt is. ; 
AANMERKING 
_ Decze zoorten werden by Valentjn onder de naam van 
Baftaart Ebben-boomen op pag. 223. voorgeftelt; 
nal 2 9 
— — 
CAPUT QUINTUM. 
Hebenafter. — Lolin. 
T Olin adfinis quoque eft Ebeno , prefertim Lati: 
L folia feu Bancafenfi refpondens, cujus truncus 
itidem eft re&us , altus, & vaftiffimus, non ro: 
tundus, fed angulofus inftar Lanfii feu Neffat. Ejus 
Cortex eft tenuis, durus,externe nigticans , per lon- 
gitudinem fiffus, rugofus admodum , interne ficcus & 
rubens. Ejus folia funt oblonga, illisque Saliffe ad- 
cedunt, fed funt minora, novem, decem , vel unde- 
cim pollices longa , tres & tres cum dimidio lata, in- 
ferius fenfim anguítata$. brevi craffoque petiolo infi- 
dentia, paucis ac tenuibus venis pertexta, quz oblique 
admodum decurrunt, fuperiofe vero parte hzc folia 
intenfe virent & glabra funt, inferiore albicantia , pro- 
A qoo SA et 
nervum medium tenuiffimis & albicantibus Roe | 
em 
«hirta inftar ferici, qui ad ramulorum extremum iti 
obfervantur, alternatim autem locata funt folia. | 
- Flos conftat ex calice quadripetalo raro pentapeta- 
lo, qui intus repletus eft plurimis tenuiffimis ac bre- 
vibus filamentis feu ftaminulis, in quorum medio ca- 
offe confpicitur rotundum inftar pomi, quod in 
Cum excrefcit, qui primo obduétus eft lanugine 
albicante inftar ferici, & apice ornatus eft. Fructus 
hic maturus eft pomum ingens, maximum Limonem 
ni- | 
V HOOFTSTUK. 
Baflaart Ebbenbout. 
Olin is mede uit de eg fcbap van Ebbenbout, in- 
zonderheid met de breedbladige of Bancadeovereen ko- 
mende, zynde den flam insgelyks regt, boog, em 
magtig dik, niet rond, maar boektg 5 gelyk den Lance- 
boom of Neffat: De fchorfJe is dun, bard, van buyten 
fwartagtig , in de lengte gefpleten, en zeer ruig, van 
binnen droog en roodagtig: de bladeren zyn langwerpig s 
en gelyken die van Saliffa, dog zyn kleender , 9. 10. en 
11 duimen lang , 3 en 33 breed, na agteren allengskens 
toefmallende , op een korten dikken feel, met SR en 
dunne adertjes , zeer fchuins er Wi doortogen, boven 
boog-groen, glad, en beneden witagtig, en by de mid- 
del-ribbe zeer fyne en witte baairtjes bebbende „als zyde s 
dewelke men ook ziet aan ^t uitterfie der ryskens, en zy 
Baan verwiffelt tegens malkander over. 
- De bloem beftaat uit een vierbladig of zelden vyfbla- 
dig kelkje, binnen uytgevult met veele fyne korte draat- 
jes „en im de midden met een rond knopje of appeltje , waar 
uit de vrucht werdt , in "t eerfte bekleet met een witte 
wołagtigbeid „als zyde „en een /pitze bovenop. De vrucht 
is een groote appel, de grootfle Limo Niger overtreffen- 
de, g den ronden wat gedrukt als een kleen kaasken ¿met 
; em 
