42 HERBARII AMBOINENSIS ZLiberIV.cp. XVIII. 
Tabula Vigefsma Prima 
Ramam exhibet Siesbii maris, qua Sicki Batu incolis dicitur, 
Tabula | Vigefima Secunda 
Ramur exhibet Sicobii femine , que Sicki Poeti vocatur; 
Q-BS.ERVATIO, 
Sicchius a Valent. 220. quoque conmemoratur, 
De een- en twintig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de Sicki-Boow het mannetje, ofte 
Sicki Batu van de Inlanders genaamt. 
De twee- en twintig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de Sicki-Boom het wyfje , welke Sici 
Poeti genaamt wert. 
AANMERKING. 
De Sicki-Boom werd by Valentyn pag. 220, mede vermeld; 
CAPUT DECIMUMOCTAVUM. 
Ulaffium, Caju Laff. | 
f ye quoque ‘ingens eft arbor filveftris , ejus truń- 
—] cus non omnino reétus eft fed parum incurvus, 
exceptis quibusdam, que erećte excrefcunt, 
funtque circa radices alate, fed non ita ac preces 
dentes , truncus vero craffitiem habet binarum ul- 
narum, cujus cortex eft cinereus feu gilvus, glaber, 
tenuis, fed lentus, lignoque- firmiter adherens , ad 
tactum mollis, argue humidus , cutis levem pruritum 
éxcitans, fique incidatur, vulnus illud lividum con- 
trahit inftar plumbi colorem cum grato odore. Ejus 
toma eft ampla, usque foliis & ramulis luxu- 
riat uti Lingoa. Folia non certum obfervant ordi- 
nem, plarimüm tamen bina fibi funt obpofita, quo- 
tum quatüor fimül crucem efformant, atque ex fin- 
salorumi fere-alis novus propullulat petiolus alia fu- 
inens folia, unde hujus arboris coma adeo denfa eft: 
In ramulorum fummo burfula feu vagina excrefcit ex 
binis foliolis formata , qua, quum fefe aperiat, unum 
alterumve foliolorum emittit par, que ad primum ad- 
fpećtum pro floribus haberentur. Folia illa Lingoz 
referunt , fed funt magis eordiformia , inferius nempe 
fübrotunda & auriculata , fuperius acuminata , tres 
quatuorve digitos transverfäles longa, binos cum di- 
midio & tres lata, in- veruftis arboribus majora, te- 
mque. ru imisque obliquis ac pa- 
nula, parumque | i 
tallelis «oftis pertexta, inferior "so protuberanti- ; 
bas , funtque köte virentia, ad oras fepiu er 
maculisque ferrugineis fiepe adfperfa, plerumque e- 
ciam una foliispars longior eft altera, uti in Solanis. 
Flores ih hisce arboribus non obfervantur. 
Frutas —— referentes longis infident te: 
puibusque petiolis , ex quibusdam itidem vaginis „que 
tamen raro fuperfunt'& inveniuntur. . Fructus itaque 
parva funt piluleinftar majorum piforum , tribus, qua- 
tuor vel quinque fimul infidéntes pedunculis, qui ex 
fimplicibus parvisque fquamis compofiti funt , quique 
in inferiore parte tanquam in-centro circa rotundum 
globulum, Sinapiosfemen referéntem,concurrunt, fim- 
pliciaque exhibent filamenta primo viridia , dein fufca, 
fique contefantur, facile decidant ;oportet etiam ar- 
- Borem:eífe vetuftam, antequat hos proferat fructus, 
unde % non multum noti fant, jn hisce vero , uti vi- 
detar;femen latet, ex guoarbufeula progerminant. . 
. xLignum duplex eft; maris citrinum habet colorem, 
tenuilimam & denfam fübftantiam inftar Tilie ligni, 
fed duriorem. Vene in hoc non obfervantur , eftque 
plerumque concolor , atque in quibusdam tantum locis 
albentes magis serit maculas & ftrias , quod vitiofum 
in hujas'ligni affesibus habetur ‚fi vero fit ficcum ,fa- 
cillime eläborari poteft tam ferra quam dolabra, vi- 
nofumque fpirat'ödorem , qui in ficco ad Mephitim 
adcedit, in recenti vero Ku, difficulter quoque 
transverfaliter ceditur , quum fecures nimis hebe- 
fcant, per longitudinem vero facile finditur , immo fæ- 
pius magis quam de eft: Recenslignum 
vitellinum habet colorem, füecumque fundit fubtilem, 
qui cerutefcic fecun vero eonftantem citrinum fer- 
vat colorem. Alterum vero lignum , quod femine 
habetur , magis albet , ac fepe inftar Buxi pallidum, 
nihilominus tamen tenuis & folidz fubftantie , melius- 
‚que elaborari poteft quam præcedens, quum non ita 
facile 
XVII. HOOFDSTUK. ~ 
Ulaffie - Boom. 
It is mede een groote wout-boom , den flam niet ge. 
heel regt, maar een weinig bochtig , bebalven zom- 
mige die regt opfchieten, met vlerken aan de wor- 
telen, dog niet groot, en CA gewind de dikte van 
twee mannen omvademens. De feborf]e is ligt-graauw, 
of vaal, even, dun, zeer taay, en vaft aan 't bout kle- 
vende, zagt in ^t aantaften „en als by nat is, op de buyd ` 
een kleen jeuken ver wekkende , als men daar im kapi , wordt 
de quetzuure ftrax fwart-blaauw gelyk loot , met cen aan- 
genaame reuk. 
dierbalven weelderig flaande, gelyk aan de Li 
bladeren ftaan in geen vafte ordre aan dezelve , d g mecht > | 
twee tegens malkander, en maken met bun vieren een 
kruys , maar bykans uit ieder [choot komt een nieuw fteel- 
tje met andere bladeren, waar door deze kruyn zo digt 
van loof wert. Aan 't'uitterfie der ryskens, flaat eem 
beursje of /cheede, van twee kleene blaadjes gemaakt, "t 
welk zig openende ‚een of twee jonge blaadjes voortbrengt, 
die men in "t eerft voor bloeizel zoude aanzien. De blade- 
ren gelyken die vun Lingoa wat, dog zyn bertformiger y 
te weten agter rond , toegebilt , en vooren fcbielyk toege- 
itft, drieen vier dwersvingers 1 : 
rie breed; aan de oude boomen grooter , dun, Wat rim- 
pelig , en met veele fcbwynże parallele even doorregen, 
aan de onderzyde verre us sé, blyde of ligt-groen, 
ryas roodachtig „en zyn zelfs met yzer- 
plekken bezet , ook bebbenze Ca Zei s.de eene belft vam 
t blad langer dan de andere „geiyk de Nagt/chade ; bloei 
zel vind men aan dezen boom niet; 
Maar zyn vruchten of pillekens komen op lange dumme 
Jteeltjes voort, mede uit eenige fcheeden, die men egter 
zelden daar aan vind. De vruchten dan zyn kleene pille- 
kens, als groote erweten, op drie., vier, of vyf dunne 
Jteeltjes by malkander ftaande , van enkelde kleene fchub- 
betjes gemaakt , die met baar agterfbe in ^t midden rond- 
om een kleen knoopken, als moftert-zaad., t'zamen flooten, 
en enkele draatjes vertonen, eerft groen, daar na bruyn- 
achtig als men ze vryft, ligt afvallende; den boom moet 
ook groot zyn „eer by deze vruchten voorthrengt., an daar- 
om zynze weinig bekent, egter zo t [chynt , moet ^t zaak 
daar in fleeken, waar van de boompjes komen. A 
Bet bout is taveederlcy; Hat van "t manneken is ligt- 
gen, zeer fyn „en digt van fubflantie gelyk ons Lindene - 
out, 
dog harder: ` Het heeft geen aderen, em is mee 
eenparig van coleur , hebbende flegts bier en daar zommi- 
be ite plekken en freepen, "7 welk voor. een fout of 
isflandt aan de planken gebouden werd. Droog zynde, 
laat by xig zeer gemakkelyk bearbeyllen , zo door de zaagą 
als fchaaf , en geeft een wynachtigen réuk van zig, die im 
"tdroope na fwawelgroni trekkende'is , dog int verfebe wat 
melkagtig , is moeyelyk om overdwers te kappen , om dat "t de 
bylen te [tomp maakt, maar in de lengte.[cbeurt bet ët, 
ja dikwils meer als bet de K rs lief.is. Het verjche 
bout vertoont bem doorn-geel, beeft een fubticlen zap, die 
op den &nop:blaauxo befterft , maar "t drooge hout, als ge- 
zegt , boud zyn beftendige coleur van lipt-gecl. Het ander 
dat men voor  wyfken bout, is witter, en zomtyds 28 
bleek als Bux-boom , niet te min fyn en digt van fubftans 
tie „beter om te bewerken dan bet voorige > om dat "toli 
De kruyn is breed, vol ryskens en loch, | 
„derde balve en . 
