44 HERBARII AMBOINENSIS Liber DV. op XIX. 
CAPUT DECIMUM NONUM. XIX. HOOFDSTUK. 
Labarns. Labarong. Labar - Boom. 
Ubfequentes binz arbores adfines effe videntur E twee volgende boomen fcbynen maag [chap te beb- 
S precedenti Ulaffio , Lahari vero truncus multo D ben met bet voorgaande Laff, dog Labarong wykt 
tenuior eft, qui plerümque craffitiem ulnz adz- "t zelve veel aan dikte des flams , zynde doorgaans 
quat, fuperius rotundus ; inferius vero excavatus vel 20 dik als een man omvademen kan, boven rond ; beneden 
angulofus atque alatus, uti in Ulaffio. Ejus cortex eft uytgeboldt of boekig , met eenige vlerken , gelyk men aan 
obicure cinerei coloris feu nigricat, facile a ligno fe- den Lanfen-boom ziet. De /cbor/Je is donker-groen of 
parandus, fed fragilis eft, ficcus, & intus flavefcens. /wart-agtig, licht van 't bout afvallende , dog bros , bin- 
Arboris coma eft angufta, paucosque gerit longos nen geel en droog. De kruyn is fmal, en beeft weinig 
furculos fuperne angulofos, quibus pauca etiam infi- tange ryskens, vooren wat boekig , daar aan ook weinige 
dent folia, quz illa Nucis Mofchatz quodammodo bladeren ftaan, dezelve gelyken die van Noote-mufchaten 
referunt , funt autem majora & crafliora, in mare quin- wat, dog zyn grooter en dikker , aan °t manneken'vyf em 
que vel fex pollices longa, fesqui immo tres feepe la- zes duymen lang, een en een balf , en drie breed, dikag- 
ta, craffiuscula, glabra, paucisque obliquis atque al- tig, glad met weinige fcbwynze en witte aderen , zynde 
bicantibus venis pertexta; horum vero nervus medius de middel-zenuwe boven gevoornt, twee en twee meeft 
fuperne fulcatus eft, bina plerumque fibi obpofita, tegen malkander , en met bun vieren een kruys makende, 
quatuorque fimul crucém efformant, plurimaque ab de meefte ook van dê wormen doorvreeten, xo dat men 
erucis exefa quoque funt, ita ut raro integra inveni- weinige heele vind: Die van 't wyfken zjn grooter em 
antur. llla vero femine majorafunt&flaccidiora,fex flapper, zes en zeven duymen lahg , vier en vyfde balve 
feptemve pollices longa, quatuor vel quinque lata: breed, by beeft mede geen bloeizel, maat in plaats van 
Flores non gerit, fed ipforum loco buriule quaedam ’t zelvige, komen eenige beursjes voort , in gedaante van 
rogerminant, forma brevioris d fpathe, een korte meefter-/patel, van twee blaadjes gemaakt, ge- 
bis ex foliolis compofite, uti de Ulaffio quoque łyk mede van La[ft gezegt is, met een buyltje , daar in 
notatum eft qua parum protuberat, paucumque con-  /cbuyld een taaye en olyachtige vogtigbeid, wat ná de 
tinet liquorem tenacem & oleofum, Canangz flores Cananga-bloem riekende , voornamentlyk aan "t wyfken; 
irantem, prefertim in femina; fi vero ifta burfula als 't zelve berft , xo komen daar twee of drie ronde. pil- 
efe aperiat ac dehifcat , bina tresve rotunda propul- . lekens voort, als peper-korls en gras-groen , dewelke za 
lulant pilulz inftar granorum piperis virefcentes , que n werden als een kleene krieke , owyl , of graauaw-groen 
magnitudinem adquirunt minorum Ceraforum nigro- blyvende, uit den ronden wat fcheef , drie en vier by 
rum fufci coloris, ex rotundo oblique, tresquatuor- malkander' op een lang fteeltje flaande , mede gemaakt van 
ve fimul longo infidentes petiolo, qui ex fimplicibus enkelde langwerpige [cbubbetjes of boekige Batter, dewelke 
ac longiusculis componitur fquamulisfeu prismatibus, met baar [malle eynden , Baan rondom cen kleen bard kor- 
mule vero iftz digitis facile feparari poffunt , remanen- ; bet tje 
te interne duro officulo, quod arboris femen habetur. 221) a 
` Ejus- liguüim- eripiex ft, Opamum ac duritiimum is doorn 
vitellinum gerit colorem , ad oras pallidum), folidum, de kanten b i yn ban fia 
grave, ac tenuis fubftantiz, quod in quibusdam 10- ntie, bier en daar einige engte verto- 
eis trias: C PH Bie Bees, 
> Secunda femina eft, que cor ! | Jet 1 Le -geel ; 
vum „"reliqua autem ejus pars albicat, lignum vero ep de refł witachtig, en ondeugender ‚dan 
* "Tertia mixta videtur effe fpecies ex Labaro& fb, Het derde fobynt y, richy zoorte ‘te tyn van La 
fequente Neffato, ` ep album gerit lignum, circa cor harong, en % volgende Neflät, À 
iac dure fubftantie:  Flavum ali- em na bet bert roodachtig , doch mede fyny en bari, van 
- Anni tempus. Fructus in parva 'Cerama prove- < Sayzoen. De vruchten beeft men 'op'kléen "Géram in 
niunt menfe Julio , qui ibi femi ficcus eft anni menfis; Ju ’t welk aldaar een balve draope- MoujJon is, ep op 
in Leytimora vero Decembri. | (A BILAN £45092b8 SINiZO7G 
: Nomen. Latine Labarus, in Amboına Labarong in -~ Naam. Int Latyn Lahartis „op Amboina Laharong, 
Hitoe Labalun. fs 3891.3 en op Hitoe Lahalun. - (05:600 3859144 18344 
Locus. In Amboina crefcit in montibus faxofis ;cir- - Plaats. Het wójt op *t Biland Ambóina ; th bet fflee- 
ca Hitoe Lammam , & in Leytimorain diftriëtu Oerimes- * fige gebergte, omtrent Hitoe Lamma; ez op Leytimot 
We er - àn'tdiflric van Oeritnéfün. © > SBI merő 
= Ufus.'Optimum prebet hec arbor tignum tamadæ- ~- Gébruik. Dit is cen-goed timmerbout 20 tot den buis- 
des quam ad navés, jufto autem tempore neclucefcente bouw als febeeps-bouw, maat bet moet lied ag tyd, 
lina cedendum eft, nec recens operi adhibendum, en altoos by geen ligte maan gekapt; nog verfeb aan "t 
quum vermes ceterum facile generet per vegetati- werk gebruikt werden, want anders gewint bet zer ligt 
vum jus faccum, quo pregnans eft, ita ut fenfim wormen, wegens den peylen zap die daar in fleekt, en 
exficcandum fit uti precedens Ulafium: Trabes ac al zo langzaam opdroogt „als in °t voorgaande Laf, Men 
. poftes ex hoc formantur ligno „fed folúm non tangat, maakt er van Balen en-balker, aan dev ż, dog bet 
uum ibi cito putrefcat; in Amboinenfium zdibus moet geen gront raaken, waar op bet mede ligt vergaat. 
enfim adeo indurefcit. atque exficcatur , ut pulfa- In de Amboineze buyzen word bet door Jankbeid. van tyd 
tum fonitum edat. zo droog en bard, dat 't klinkt. |. gia K mid idd 
Keyenfes & Amboinenfes ex ejus afferibus navigia Die van Key 20..wel.:als sde- 
N 
n 
j 
© 
ai 2873 A Tiet 300 
"er 
Corre Corren diéta fabricant, qua in aqua marina du- ook planken van tot baare Corre Corren ‚en bevindenze 
rabilia.funt; ciftis vero non ita infervit, quum ejus  durabel-in zee- A nar é sd a is dit zo be- 
et e 
odor fit mucidus , recens:autem lignum nidorofum quaam'niet „om dat vermuften reuk-by žig boud, 
fpirat odorem , fi elaboretur. egter "t verfche bout geeft een zoete koekachtige reyk van 
e > zt zig; als % gewerkt * st": AA Setz ; : SM 
. Tabula Vigefima Quarta De vier- en twintig fle Plaat 
Ramum exhibet Lakari, Vertoont een Tak van de Labar-Boom, a + 
CAPUT XX. 
Tom 
