so HERBARII AMBOI 
CAPUT VIGESIM. QUAR TUM. 
Lignum Murinum. Caju Tiecos. 
jw Ticcos arbor eft litorea, truncum gerens ro- 
turidum , (ed non admodum rotundum, qui corti- 
ce obducitur glabro, craffo, & albicante, divi- 
ditur vero in majorem & minorem fpeciem , cujus 
hec in binas iterum dividitur fpecies, ita ut tres di- 
verfe obferventur. à 
Primo itaque Caju Ticcos major ita dicitur, quum 
truncum gerat altiorem , fed parva gerit folia , ac 
roinde raram comam. In ramis recti & firmi locati 
unt ramuli alterni , inque iis rachides foliofz obpo- 
fita & alternate: Hisce vero folia infident obpofita , 
oblonga , parva , forma illorum Tamarindi , fed paulo 
majora & glabriora, inferiore parte obfcure viridia 
& {plendentia, prope petiolum latiffima , fere quadra- 
ta feu parallelo-gramma conftituentia. Non directe 
femper obpofita , fed alternata fepe in binos ordines 
locata funt per duodecim a quatuordecim paria unà 
in rachide, que fefe per noctem furfum elevant ac 
claudunt , quod & in disruptis etiam obfervatur ra- 
mis, fäporis fatui, quodammodo dulcis, fed ingrati. 
Flores plurimi fimul progerminant longo calici in- 
fidentes, quique formati funt ex quinque albicanti- 
bus, anguítis, craffiusculis , & retro flexis petalis in- 
ftar florum Capock : In ipforum centro ftamina pluri- 
ma locantur longiuscula inftar ferici crudi atque e- 
jusdem coloris. Reliqua florum pars magisalbicat, & 
ad taétum mollior eft inftarferici Bombycini denfioris, 
gratumque fpirans odorem. 
Fructus funt filiqna plane, 
pollices longe, vix bino 
tenucss nve 
toś, ac parallelo- 
| craffe, undique vero 
s fimbriate oris, coloris gilvi feu ex cinereo fla- 
vi, in feptem oétove transverfales ifthmos divife , in 
quibus totidem officula reconduntur feminalia, plu- 
resque fimul dependent ex amplis racemis, unde, fi 
per ventum moveantur , fonitum edunt, intus con- 
tinentur tenuia & oblonga femina illis Cańne fiftule 
fimilia, vel paulo majora & oblongo-quadrata, que 
in plana fua parte fimilem cum parallela linea juxta 
oras gerunt formam, funtque qun & dura, externe 
4 interne ficca & viridi repleta medulla. 
> Exterius trunci lignum ex flavo albicat colore, ac 
molle eft inftar albaftri albi Metrofideri, unde inutile 
eft edificiis, ejus vero cor cinereum gerit colorem 
cum albo mixtum, in vetuftis autem arboribus vix 
brachiis amplexibilibus cor hoc maximam trunci con- 
ftituit partem, externa enim albaftri pars vix pal- 
mam crafía eft, tumque cor obfcure cinereum feu 
murinum gerit colorem, intermixto hinc inde fufco 
colore, uti in Novella Nigra, cum amplis, albican- 
tibus & flavis ftriis , fed non elegantem formantibus 
adfpećtum , quamdiu lignum non fit politum, quod 
porro adéo durum & grave eft ac illud Merrofideri. 
Secundo Caju Ticcos minor fic diéta , quum truncum 
gerat húmiliorem, minoresque fructus, rachidesque 
ac folia habet fibi obpofita, que vero duplo vel tri- 
plo majora funt quam praecedentis , ac rotundiora & 
- flaccidiora, fere inftar illorum Solulo, qua petiolis 
infident fibi obpofita,ab utraque parte octo, faporis 
dulcis, fed ingrati. — — a 
‚Flores in amplis progerminant racemis , qui primo 
viridia funt capitula , que fefe aperiunt in flofculos in- 
fundibiliformes , minimis ex petalis conftantes, qui in 
centro gerunt plurima ftamina intricata , inftar ferici 
tenuia, fuperius EEN „inferius alba, 
Fruétus magis ficcum refert folium quam filiquam, 
forma mucronis haft, digitum circiter longam, ac 
pollicem latam , prope petiolum anguftatam, coloris 
rubentis , qua intus continet unum alterumve oblon- 
pe officulum feminale, flavefcens ac durum inftar 
orum Lingoi. 
Hujus truncus non adeo altus ac rećtus eft uti præ- * 
cedentis, ac plerumque inclinat & finuofus eft, cre- 
fcitque in planis ac faxofis litoribus: Ejus lignum ple- 
rumque album eft, nec per longitudinem facile findi- 
tur, quum nodofum fit, cor vero gerit cinereum , ac 
raro iu ufum vocatur. 
Tertio 
NENSIS LiberIV.cap. XXIV, 
XXIV. HOOF DS TUR 
Muyzen- Hout , ofte de Tikos-Boom, 
Aju Ticcos is een firand-boom „met een ronden ftam 
dog niet zeer regt , met een evene, dikke , witachtige 
fcbor/Je, verdeelt in cen groot en kleen geflagt „waar * 
van `t laatfte wederom in tween verdeelt werd uitmaken- 
de dus drie zoorten. 
Eerftelyk : groot Caju Ticcos alzo genaamt , om dat 
"E booger van jm iss beeft kleene bladeren , en dierbal- 
ven een ydele krwyn. Aan de takken flaan de regte en 
flyve ryskens overdavers ,en aan dezelve de geblade [lelen, 
regt tegens malkander , en ook dwers, Aan deze fleelen 
Jtaan de blaadjes ook tegens malkander „langwerpig , kleen; 
in maniere als die van Tamarinde, dog «wat grooter em 
“gladder, aan de binnenfte zyde fwart-groen en glimmen- 
de, by den fteel breetft , en voorts evenzydig , ep bykans 
wierkant. Zy ftaan niet regt, maar ere tegens 
malkander in twee ryen, by twaalf en veertien paaren 
aan een fieel „en fluiten baar des nagts opwaarts Pzamens 
gelyk ook de afgebrookene doen, van fmaak fmets „en wat 
zoet, dog onlieffelyk. zę 
De bloemen komen veele by malkander voort, in een 
lang balsken of bekertje ftaande , en gemaakt van vyf wit- 
achtige, [malle , dikke , en agterwaards gebogene blaad- 
jes, gelyk de bloemen van Capok. In de midden ftaat een 
lok, van dunne lange draatjes, gelykende rouwe zyde, 
ook van dezelfde coleur. De reft van de bloeme is witter, 
en zagt in ’taantaflen, gelyk fatyn, en wat zoet ries 
e vruchten zyn plarre dunne bouwen, zes en zeven 
duymendang , Ichaars tar vingers breed, evenzydig , in 
de dikte van een mes, dog rondóm met dikkere kanten ge» 
zoomt , vaal of graauw-geel van coleur , overdavers in zea 
ven of agi beuveltjes verdeelt, daar in zo veel zaden leg- 
gen, en bangen veele by malkander aam wyde troffen s 
daarom door de wint beweegt zynde, een gerammel maa- 
kende; van binnen fcbuylen dunne en langwerpige zaden, 
die van Canna Fiflula gelyk, of wat grooter „en langache 
tig vierkant , op de platte wyde een gelyke figuur met een 
pora linie langs de kanten geteykent bebbende , glad em 
ard, buiten ies ids > van binnen met: cen droog 
groen merg uitgevult, 
Het buitenfte bout van den flam is geel-wit , en weeks 
als t witte fpint aan de Yzerboute bomen, en dierbalven - 
ondeugent in den buishouw , bet bert is graauto met wit 
emengt, maar aan de oude boomen die niet meer te om- 
vademen zyn, beflaat dit bert bet grootfte deel van den 
fiam, blyvende bet buytenfte deel van t [int niet boven 
een band dik, ent bert wert als dan donker-graauw of 
muysverwig , bier en daar ook wat bruyns vertonende y 
gelyk de Novella Nigra, met breede , witachtige, em 
geele fireepen, dog ganfch van geen aanzien , zo lang bet 
niet gepolyft is , anders zo bard en favaar als Yzerbout. 
Ten taveeden Cai 
Ticcos "t kleene alzo genaamt , om 
dat bet lager van 
am „en kleender van vruchtenis , beeft 
zyne ryskens en bladeren ook tegens malkanderen fłaan 5 
maar de bladeren zyn wel t«vee of driemaal grooter dan 
aan "t voorgaande, ook ronder en flapper , fcbier als die 
van Solulo , regt tegens malkander gejcbikt aan baare ftelen, 
agt van pe zyde, van fmaak zoetagtig „dog onaangenaam. 
Het bloeizel komt ook aan wyde troffen voort, zynde 
eerft groene knoppen , daar uit werden langbalzige bloemp- 
jes, met zeer kleene blaadjes, en daar in een lok van fyne 
verwerde draatjes , als zydes boven peers, en onder wit. 
. De vrucht gelykt meer een droog blad, dan een bouwe, 
in gedaante van een yzer ään een piek , Omtrent een vin" 
ger lang , en een duym breed, by den fteel fmalft , rood- 
achtig van coleur , bebbende van binnen een of twee lang- 
werpige zaden , bleek-geel en bard, gelyk die van Lingoa. 
Deze flam is zo nog regt niet, als de voorgaan- 
de, ftaat mee belles "den. op vlakke en Ges 
Jtranden. t bout is meeft wit, niet ligt in de lengte 
Jebeurende, om dat "t waarig is, met cen graauw bert, 
en werd weinig gebruykt. 
Ten 
