64 HERBARII AMBOINENSIS LieriV.cap.XXXIV. 
CAPUT TRIGESIMUM 
QUARTUM. 
Siri folia. Caju-Siri. 
Aju Siri arbor eft alta & craffa inftar Metrofide- 
$ ri, que plurimos emittit longos ramos flagello- 
fos , qui in plurimos iterum dividuntur ramulos, 
ex quibus folia excrefcunt folitaria, que hunc obfer- 
vant ordinem, ut ex quovis folio alter obpofitus ex- 
furgat ramulus, medio vero directe ad finem excur- 
rente. 
Folia formam Siri foliorum referunt, vel noftrz 
Europez plantaginis latifolia , funt autem majora & 
firmiora , trinérvia quoque , decurrentibus hisce nervis 
totum folium & ad petiolum concurrentibus, in fu- 
periore vero folii parte nervi hi in venulas expli- 
cantur, ubi & folium per ipfos trifulcatum eft; in- 
terítitia ubique multis & pro:uberantibus transver- 
falibus venis pertexta funt: Suntque hzc folia fu- 
perne obfcure virentia feu nigricantia, inferne cine- 
rea, non fplendentia. atque exefa. 
Martio menfe ex foliorum alis breves dependent 
racemi, vix digiti articulum longi, ex quibus flores 
excrefcunt, qui parva primo funt capitula albicantia, 
que fefe aperiunt in flosculos fufcos, poft quorum 
lapfum racemi diu remanent ac dependent inftar fru- 
ftulorum Siriboz. 
Si circa litus crefcat, majora gerit folia, fex fep- 
temve pollices longa, trés quatuorve lata. late vi- 
ridia, & parum fplenientia: quz m Boerone crefcit, 
neutiquam diverla eít fpecies. fed tantum varietas, 
majora gerens folia, feptem nempe octove pollices 
longa, tres quatuorve lata, fe fim anguftata , uti Siri 
folium, feu hafte apex: Bini laterales nervi non ad 
fummam folii extenduntur partem , uti in Amboinen- 
fi, fed ab aliis binis laceralibus fufcipiuntur venis in 
apicem decurrentibus. e 
Suprema folii pars longior eft illa quz petiolis infidet, 
nullumque notabilem gerit fapórem ; Recens arboris li- 
num flavefcit, ac pellucidas lympha exfundit guttas , 
iccum vero albefcit feu pallidum gerit colofem, eftque 
lentum, folidum, & durum, ac cefu difficile, immo 
adeo contumax in frangendo eft, ut licet totum fere 
cecideris truncum, parvague ejus remaneat portio, 
immo & totus decidat , ibi tamen non frangatur , fed ra- 
mentis fiffis dependeat: Ejus cortex eft tenuis, ficcus, 
& externe glaber, ligno firmiter adherens: Vetuftum 
vero lignum cinereum quoque eft, atque Amboinenfe 
lerumque durius eft & ficcius Boeronenfi: Radices 
in plurimas divif& funt radiculas tenues gracilesque, 
externe nigras. 
Nomen. Latine Siri folia. Malaice Caju Siri , ex fo- 
liorum forma. Amboinice in Hıtoea Sefel, in Leyti- 
mora Sefer, in Boerone 4y/alo, in Hoeamohela Ame- 
laun Abbal, h. e. Sirium filveftre , quod nomen eft ni- 
mis generale. 
Locus. Parva obcurrit copia in Amboina , pluri- 
mum in planis & ventofis locis, circa litus fitis, im- 
mo in ipfo litore, ubi femper majora gerit folia: Ma- 
jori crefcit copia in Boerone in finu Cajeeli , que 
femina habenda eft, quum majóra & flaccidiora pro- 
ducat folia, ac mollius exhibeat lignum quam Am- 
E ue uti plerumque hoc obfervatur in plurimis 
arboribus in Boeronis planis ac humidis crefcentibus 
locis htoralibus. 
Ujus. Licet lignum ejus fit folidum ac durabile, 
raro tamen caeditur ab Amboinenfibus , cedendi la- 
borem fugientibus ob tenacem ejus fubftantiam , un- 
de fecures cito hebefcunt; fepe fit, ut ipfis obftet, 
refertim quum in filvis horti aream preparare vo- 
unt, quum nullum aliu! in ufum vocare norint re- 
medium , nifi quod ad radices ignem deponant , quas 
tam diu comburunt, donec cadant arbores. 
Boeronenfes nobis indicarunt egregios malos ex 
hoc formari poffe ligno qui ab anno 1664 in Am- 
boina in ufum fuere adhibiti , quum lentiffimum fit 
lignum, nec facile frangatur vel findatur, nautz ve- 
ro noftrates conqueruntur nimis grave effe, licet pe- 
nitus ficcum fit, pr&ferentes tamen hoc prz aliis fil- 
veftri- 
XXXIV. HOOFDSTUK, 
Siri - Blad - Boom: 
(‘Aju Siri is een boogen en dikken ftam, als’t Vzerbout 
C. verdeelt zig in veele lange ranken , dog ftyve rysa 
kens ofte gerten , daar aan ftaan de bladeren enkeld, 
dog meeft met die order , dat tegen over ieder blad een an: 
der rysken komt, en de middelfte gerte baren gang boud; 
De bladeren bebben de gedaante van Siri-bladeren of 
van onze breede Plantago; dog grooter en ftyver, na- 
mentlyk met drie zenuwen agter by den fleel t'zamenftoo= 
tende , die bet gebeele blad doorwandelen , en bun na 
vooren toe in kleene adertjes verdeelen, maar aan de bo- 
venfte zyde drie voorens maken, zynde de tuffchen-plaat- 
zen over al met veele en uitftekende dwers -aderen door- 
weven; boven [wart of donker-groen, beneden graauw- 
achtig , zonder glants, en meeft doods van coleur, ook 
doorwreten. . 
In Maart ziet men uit den fcboot der bladeren eenige 
korte trosjes afbangen, fcbaars een lid lang , daar aan 
"t bloeizel bangt , zynde kleene witte knopjes , wat grooter 
dan hirs, dewelke kleene donkere bloempjes wytmaken , na 
pu afvallen de trosjes bangen blyven , als ftukjes van 
iriboa, ` d 
- Als bet omtrent de Strand waft, beeft bet grooter bla- 
deren, zes en zeven duymen lang, drie en vier breed, 
blyde-groen ; en wat glimmende; bet gene op. Boero wa 
is geenzints een byzonder geflagt, maar Jlegts een veran- 
dering met grooter bladeren, te weten van zeven tot agt 
duymen lang , agter drie en vier duymen breed, allenxa 
kens toefmallende , gelyk een Siri-blad, of bet yzer van ` 
een [pies. De twee zydelyke zenuwen loopen niet tot vo- 
ren toe, gelyk int Amboinfche, maar werden van twee 
oe: dwers-aderen ontmoet , die dan tot aan de Ditze 
oopen. 
De voorfte belft Van ^U Did ée wur“ vr aan de flec- 
leń dan de andere , voorts van geen merkelyke fmaak. 
Het verfche bout is geelacbtig , en geeft eenige klaare 
droppels water-van zig , maar droogt wit of bleekop , zeer 
taay , digt, en bard, mitsgaders moeyelyk om te kappens 
ja zo taay van fubftantie , dat al bad gy een gebeele flam 
_doorgekapt tot een kleyn weinig toe, en den zelven ome 
valt , zal by evenwel aldaar niet breken, maar met ge- 
Jcbeurde fplinters bangen blyven. De fchorffe is dun, 
droog en even, «an buyten aan ’t bout klevende. Het 
oude bout werd ook graausvacbtig , en °t Amboinfche be- 
vind men doorgaans barder en drooger dan bet Boeroneeze. 
De wortelen zyn in veele kleene , lange, en ranke wira 
żeltjes verdeelt, van buyten wart. R 
Naam. In ’t Latyn Siri folia. -Maleyts Caju Siri, | 
na de gedaante der bladeren: Amboinfcb op Hitoe Sefel, 
op Leytimor Sefer, op Boero Ayfalo , op Hoeamobel 
Amelaun Abbal , dat is Sirium filveftre > met een al te 
gemeene naam. E 
Plaats. Men vind bem in kleene guantiteyt op Amboi- 
na, meeft op vlakke en luchtige plaatzem , die omtrent 
den ftrand leggen, ja op den firand zelfs , dewelke altyd 
grooter bladeren bebben. Overvloediger vind men’t op Boero 
in de bogt van Cajeeli, °t welk men voor ^t wyfken mag 
bouden , om dat bet grooter en flapper bladeren, ook ge- 
dweeger bout beeft dan bet Amboinfche , gekyk meeft a 
KS op Boeroos vlakke en vochtige voorbanden waffen- 
2 
Gebruik. Hoewel dit een vaft en durabel e is » W 
werd bet egter by de Amboinezen weinig gekapt , de moey- 
te van t kappen ontziende , wegens zyne taaye fubftantie, 
waar van de bylen baaftig ftomp werden; zomtyds Ji 
by bun in dê «eg , als ze een pleyn tot een Tuyn willen 
Jcbeon maken , daar ze dan geen andere raad toe wetens 
als met vuur aan de wortelen te leggen, en zo lange 18 
branden , dat zy omvallen. 
De Boeronezen bebben ons geleert , dat men koftelyke 
maften van dit bout kan maaken, bet welke zedert 
jaar 1664. in Amboina geprattizeert is, om dat't een 
zeer taay bout is „en 2” breekt nog fcbeurt; dog onze 
Scheepslieden klagen daar over dat "t jwaar vald, was 
bet geheel droog , evenwel nog beter keurende als pri 
