- toream : quz ita fefe habet; minora gerit 
* dinem decurrunt 5 
P 
IV. Bock. XXXIV Hoofil. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 6 
veftribus lignis, qua antea in ufum vocabantur , uti 
illud filveftris Canarii , Bintangori, Arupeque, quo- 
rum primum in breves fepe frangitur partes, bina- 
que reliqua decorticationem non bene ferunt, quod 
tamen in Siri folia feu Caju Siri optime inftitui potett. 
Ex lentis hujus arboris furculiś feu flagellis apud 
Amboinenfes facchararie vel pifcatorie corbes ne- 
étuntur, que in aqua marina feu falfa durabiles funt. 
Tenuibus hujus arboris radicibus fupra porphyritim 
cum aqua contritis & propinatis utuntur Hitoenfes 
Aethiopes contra Oepas, que proprie cholera eft, 
“fed per hoc quoque nomen Colicam ac Pleuritidem 
denotant. WW . 
Juniores truncos vix hominem craflos Amboinenfe 
aliquando ceduntad xdium poftes malosque miño- 
“rum navigiorum. 
In Rumphii Adpendice hzc adduntur. 
. Supra indicatum fuit poft forum lapfum racemulos 
dependere inftar fruftulorum Siriboz, ex quibus po- 
ftea obfervavi veros excrefcere fructus fequenti mo- 
do formatos, magnitudine nempe Ceraforum nigro- 
rum , quorum unus alterve tantum ex racemo depen- 
det, primo viridis, dein obfcure luteus , externe mol- 
ji obduétus putamine ; füb quo durum reconditur ofli- 
culum uti in Cerafis, atque in hoc aquofus nucleus: 
* Notandum porro eft prima fürculorum feu arbufcu- 
larum folia ex iftis fructibus progerminantia ad oras 
effe ferrata , qualis arbufculä in adjecta depingitur 
figura. 3.4 
M rabaitienfes peculiarem Sefel faciunt fpeciem li- 
folia uam 
terreftris , tres quatuorve pollices longa, binos lata, 
ttinervia quoque Est) nempe nervi per longitu- 
fed bini laterales ad fummum non 
extenduntur, lateralesque emittunt minores coftas 
+ ad oras decurrentes, folia autem ipfa in brevem de- 
terminantur apicem, ac folitaria locantur in ramulis, 
Tod non ita precifum obfervant ordinem ać illa vere 
Sefel, quod nempe e regione cujusvis folii furculus 
obponatur. | ; 
ruétus itidem ab illis vere Sefel differunt , hec 
enim fpecies multo magis frugifera eft, ac menfe Au- 
guíto ramuli. plurimis ornati funt fructibus inter & 
-poft folia, ac plerumque ab utraque cujusvis folii 
arte petiolus excrefcit, ex quo bini tresve depen- 
ent fru&us fmagnitudine prunellorum. filveftrium , 
eundem quoque Colorem externe prabent , primo 
nempe virides, dein cerulefcentes, fufco intermixto 
colore; fimilique vifcofa repleti carne, fed fatua nec 
amara, fub hac carne durus- reconditur ac fordide 
albicans nucleus magnitudine circiter Cerafi, ex ro- 
. tundo quadragonus , in. durum definens apicem, an- 
li autem ifti laterales eleganter incifi & ftriati funt 
ere inftar nucleorum Pegamatte , pro cujus fpecie & 
hanc -haberem arborem , Leytimorenfes vero Sefel 
Laut dicunt effe fpeciem. 
Tabula Trigefima Sexta 
Sirifolie exhibet ramum; 
Ubi Litt. A. Surculum feu arbufiulam denotat ex nucleo a 
mox propullulantem , que folia gerit acute ferrata. 
B. O obfert feminale ofum & acutum. 
C. ie f vm: : 
Tabula Trigefima Septima 
Sirifolie Litoreg exhibet ramum ; due Sefel Laws vocatur 
ab incolis, 
Tom. III. CAPUT 
prec 
bo/ch-bouten, die men te vooren daar toe gebruykte, als 
wilde Canari, Bintapgor, en Arupa, waar van’teerfta 
korter afbreekt ‚en de twee andere van buyten geen febil- 
len verdragen konnen, "t welk men nogtans aan ’t Caju 
Siri wel doen mag. . 
De taaye ryskens gebruyken de Amboinezen om baare 
fuyken of vifch-korven daar mede te vlegten, bevindende 
die durabel in zout water. 
De dunne wortelen oan dezen boom gebruiken de Hi- 
toetze Mooren op een fleen met water gewreven, en g?- 
dronken tegens Oepas , bet welk eygentlyk bet bord be- 
duyd , dog zy verflaan daar door ook andere ziekten, als 
Colyk en Pleuris. ` 
De jonge [tammen , die nog geen man dik zyn, werden 
zomtyds van de Amboinezen gekapt tot [i ylen van buyzeń 
en maften tot kleene vaartuygen. 
In bei Byvoegzel van Rumphius wert dit "er by 
gedaan. 
Boven is &exept, dat nat afvallen van ’t bloeizel de 
trosjes bangen blyven als ftukjes van Siriboa, waar aan 
ik naderhand bevonden bebbe, dat eerft de rechte vruch- 
ten groeyen in volgende gedaante , te weten in de grootte 
van krieken, bangende pas een a twee aan een trosje, 
eerft groen, daar na donker-geel , van buyten bekleed met 
een weeke bolfter , daar onder leyd een barde fteen als in 
de ker[Jen, en in dezelve een waterachtigen heeft. Noch 
flaat te weten , dat de cerfte blaadjes van de jonge fpruyt- 
jes uyt de voornoemde vrucht komende, aan de kanten 
fyn gezaagt zyn: Diergelyke boompje in de nevenftaande 
guur te zien is. PERS 
De Amboinezen maken ven I torte 
van Sefel , wiens befcbryvinge aldus is: Het beeft kleen- 
der bladeren dan de Landelyke , drie en vier duymen lang, 
twee dito breed, daar aan ook wel drie zenuwen "b 
lengte lopen , dog de twee zydelyke lopen niet ten eynde, 
en zenden eenige ribbekens na de kanten , voren met eem 
korte fpits , [taan enkeld aan baare ryskens, dewelke die 
if ordre niet houden gelyk men aan 't regte Sefel 
ziet, te weten tegen over ieder blad cen rysken. 
De vruchten verfchillen ook van 't regte et s want 
deze zoorte is veel vruchtbaarder ; in de maand Auguftus 
bangen de ryskens vol vruchten tuffcben en agter de bla- 
deren , gemeenlyk ter wederzydin van ieder blad ziet 
men een fteel; daar tweeen drie vruchten aan bangen s 
in de grootte van Slee-pruymen, bebben ook dezelfde co- 
leur van buyten, te weten eerft groen , daarna na den 
blaauwen trekkende, met bruyn gemengt , als mede dier- 
gelyke fmeerig vleefch, dog laf en zonder wrangigbeid ; 
onder dit vleefch legt een barde vuyl-witte ie. in de 
grootte van omtrent een kerfJe, uit den ronden vierkantig 
met een harde [pits voor op, van buyten'zyn de vier zy- 
den gegraveert, fcbier op de manier als de kotrels van 
Pegamatta , voor wiens medezoorte ik bet bouden zoude, 
dog er van Leytimor willen een Sefel Laut daar van 
maaken. 
De zes- en dertig ffe Plaat 
Vertoont een Tak van de Boom, die bladeren draagt als de 
Siri. 
Alwaar Lett. A. aanwyft een zong Boompje „zo als het uit de 
pit te voorfchyn komt , drágende in t begin /cherp gezaag” 
de bladeren. 
B. Is de hoekige en puntige zaadkern , ofte Bees, 
C. Dezelve geopend, 
De zeven- en dertig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de Strand-Siri-blad-boom „welke Sefe? 
Laut van de Inlanders genaamt wert. 
I | XXXV. 
