66 HERBARII AMBOINENSIS Liber IV.cap. XXXV, 
CAPUT TRIGESIM. QUINTUM. 
Arupa. 
Rupa magnam habet convenientiam cum Bintan- 
ora montana , cjus vero truncus non eft craflus, 
ed altiffimus & erectus, in nullos notabiles di- 
vifus annulos, altior eft Bintamgora, & crus circiter 
craílus eft ejus truncus, comam gerens parvam fed 
denfam , ramulosque longos , quibus folia infident 
folitaria a fummo ad imum, que Manga brave fo- 
liis fimilia funt, fed anguftiora & firmiora, inferius 
anguftata, quorum inferiora quinque, fuperiora novem 
& decem pollices longa funt, binos tresque digitos 
lata, tenuibus pertexta venis parallelis, inftar folio- 
rum Caryophylli , minora vero inter iftas venulas 
fpatia in inferiore parte aliis minoribus & intricatis 
repleta'funt venulis; Flores fructusque hucusque me 
latent: Lignum vero album eft,leve, lentum, & per 
longitudinem maxime ftriatum , inftar iftius Bintango- 
re ‚fique adcurate confpiciatur , quasdam quafi præ- 
bet fifluras. ; 
Nomen. Nullo alio innotuit nomine nifi Amboinenfi 
Arupa. 
Locus. In Amboinz montibus crefcit hinc inde, ut 
& in parva Cerama. 
Dit. Lignum hoc ob ejus firmitatem ab incolis 
multum adhibetur ad malos minorum navigiorum , ac 
magis quam illud Bintangorz , quum non ita fit grave: 
Utraque vero ifta ligna non multum inminuenda funt, 
„fed quam craffa etiam fint, integra fervanda , nec 
„non nift leviter decorticanda , quum ipforum pars ex- 
,trema quam maxime firma fit , quoque propius ad 
cor ipforum perventum fit, eo molliora funt, 
Lignum hoc ad zdium tecta itidem adhibetur , ut & 
ad palos, quum juniores arbores quam citiffime ex- 
.crefcantin quinque fexve pedum altitudinem, qua- 
rum trunci decorticati per aliquot dies ad folem fic- 
cantur, antequam in ufüm vocentur. 
P. S. Arupa duplex eft , alba & rubra, quz colore 
ligni tantum diftinguuntur, quod in pofteriore in 
ruffum tendit colorem, quodque multo gravius, no- 
. dofius, & durabilius eft „unde & ad zdificiorum teca 
& dis maxime ufitacum eft ; In albo folia arcte fi- 
bia 
ftant fine ordine in ramulorum fummo, quorum 
* nervus medius fuperne protuberat. 
. + Ex foliorum alis unum alterumve excrefcit capitu- 
lum viride , fuperius acuminatum ad magnitudinem 
mediocris Olive , coloris obfcure lutei, quod nu- 
, cleum continet uti Gnemon:  Maturi fructus menfe 
Oétobri obfervantur. | 
Ex vulnerato trunci cortice lac exftillat albicans, 
quod inftar calcis exficcatur. ` 
"Tabula Trigefima Ofava 
Ramum exhibet Arpa. 
"CAPUT TRIGESIM. 'SEXTUM. 
“Surenus. Suren. — 
Urenus arbor eft alta & recta inftar Lingoi feu 
S Fraxini noftratis , que prope radices alata eft, 
ubi & truncus. ultra ulnam in diametro craffus eft, 
cortice obduétus glabro, ficco, & lentiffimo. 
Ejus coma eft denfa, in plurimos longos ramulos 
= divifa, quorum quidam folitarii , quidam bini & ter-. 
ni fimul ex uno excrefcunt ortu, ubi & craffiusculum 
formant geniculum , funtque virides, ex cinereo pun- 
étati, multique fupra fefe invicem ex ramis excre- 
fcunt. 
In hisce longis flagellis folia per paria fibi funt ob- 
pofita novem, decem „ac fepe duodecim, illis Fraxi- 
ni fimilia quoque, fed minora, brevibusque infident 
etiolis, inferius latiffima, fuperius acuminata, inftar 
acuminati haft ferri, oris zqualibus , aliquando vero 
, parum finuofa funt, quatuor vel quinque pollices lon- 
ga, 
in de coleur des bouts onderfcheiden s 
AASV, HOOPDSTITS 
Arupa-Boom. 
Rupa beeft een groote gelykeniffe met de Bintangor 
A montana, met geen dikken, maar zeer regten en 
hoogen ftam, in geene merkelyke trappen verdeelt, 
maar booger dan de Bintangor, en fcbaars een dye dik, 
boven een kleene, dog digte kruyn , met lange ryskens % 
daar aan fłaan de bladeren enkeld , van agteren tot vooren 
toe , die van Manga Brava gelyk, dog fmalder en ftyver, 
na agteren toefmallende , de agterftę Vyf, de voorfto ne. 
gen en sien duymen lang, twee en drie vingers breed, 
met fyne parallele adertjes doorregen, gelyk de Nagel 
bladeren , dog de kleene fpatie tuffchen de aderen aan de 
onderjte zyde „zyn met andere kleendere en verwerde ader. . 
tjes vervult. Vruchten en bloemen zyn nog onbekent, 
et bout is wit, ligt, taay, en in de lengte geftreept, 
gelyk dat van Bintangor, enals men "t aanziet ; eenige 
Jcbeurtjes vertonende. | 
Naam. Het is met geen andere naam bekent y dan met 
“den non Arupa. 
Plaats. Het waft in "t gebergte bier en daar over al 
op Amboina , als mede op kleen Ceram. 
Gebruik. Wegens zyne ftyvigheid werd dit bout by 
de Inlanders veel gebruykt , tot maften van kleene Vaar- 
tuygen, en liever dan dat van Bintangor , om dat bet zo 
Jwaar niet is: dog beyde die bouten moet men zo dik laten 
als menze vind, en niet veel meer dan de fchörffe afne- 
men, om dat in ^t buytenfte de meefte feyvigheid bejtaat, 
en boe nader bet bert, hoe weeker zy vallen. 
Men gebruykt bet ook tot dakwerk aan de buyzen y te 
weten tot fparren, want de jonge boomen febieten zeer 
higt op, vyf en zes vadem boog , die men dan febild, en 
eenige dagen in de zonne droogt, cer menze gebrukt. ` ` 
P.S Arupa is tweederley , awitte en roode y^ gent 
„aan bet 
laatftgenóemde na den roffen trekt , bet “welk ook veel 
“Juwaarder, quaftiger , en durabelder is , «dierbalven tot 
den buisboww , in ‘de ‘daken tot fparwerk meeft: gebruy- 
kelyk; aan bet witte [taan de bladeren digt agter malkane ` 
der, en zonder ordre aan "E vobrfte der ryskens sen baare 
middel-zenwwe puylt boven uit. 
Uyt den fchoot der bladeren’ komen een of twee groene 
knoppen , met een lange [pits boven op , -dewelke zo groot 
werden als middelbaare Olyven, van coleur' donker-geel y 
van binnen met een korl, gelyk Gnemon. De rype vind 
men in Oftober. 2 
Uit de gequetfte feborife der ftams loopt- cenwitte melk; 
dewelke opdroogt als kalk 
De acht- en dirtir Ge Plaat 
Vertoont een Tak van de Arupa-Boom. 
XXXVI HOOFDSTUK 
-Suren- Boom... jän 
Uren is een hoogen ep zeien boom; gelyk-de Lingoo, 
of by ons den Effcben-boom , met vlerken.by de wore 
tel, en den ftam aldaar boven een vadem inde rondte 
dik, met een egene, drooge, en zeer tanye febor(fe. ` 
De kruyn is digt , in weele lange ryskens verdeelt s 
waarvan zommige enkeld, zommige twee a drie by mal- 
kander flaan , ‘uit een oorfpronk , alwaarze een pak 
knietje maken, groen, en met graauw gefpikkelt y ve 
boven malkanderen aan haare takken. i 
Aan deze lange ryskens ftaan de bladeren in tweeryen 
tegens malkanderen, met negen, tien ,en twaalf paren y 
die van den Effchen-boom ook gelyk, dog wat kleender s 
op korte fteeltjes , agter breetft , en voor toegefpitft , reg? 
gelyk t yzer van een pieke , met evene kanten, of een WEL 
nig gekronkelt, vier en vyf duymen lang, twee quot 
