IV. Bock. XLVI Hoof. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
In Leytimora quoque crefcit in levioribus filvis, 
maximeque convenit cum Nani Macaffarenfi, in Au- 
&uario meo defcripta, hzc vero latiora & rotundio- 
ra gerit folia, ipforumque petioli paulo longiores funt. 
Tabula Quinquagefima Secunda. 
Ramum exhibet Perticarie Ferree Lolay dicta, 
SI 
Het groeyt mede op Leytimor in 't ligte bofcb „en 
j Deef c 
groote gelykeni(fe met * Nani Macafiar, VK myn rl 
Ctuarium befchreven , dog dit laatfte beeft bredere , en voo- 
ren rondere bladeren , en baare voetjes zyn «vat langer. 
De twee- en vyftig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de yzer Perticaar-Boom Lolay ges 
, naamt, 3 
eg 
“CAPUT QUADRAGESIMUM 
mo xX TO MM 
Fambofa Litorca. Ruttu Pya. 
Rbor eft craffa , litorea, Jambofis adfinis, fed 
filveftris penitus nature, unde & ab aliis ejus 
~ fpeciebus libro primo defcriptisfeparata; Trun- . 
cum gerit craffum, humilem, finuofum, ac plerum- 
ue inclinantem, quali & albicante cortice obdu- 
um, comamque ampliorem reliquis Jambofz fpe- 
ciebus. Ejus folia funt magna, glabra, fcabra, pau- 
co numero fibi obpofita & oblique cruciata, non au- 
tem ultra tria foliorum paria ramulo infident Ve- 
tufta fuperius funr rarında, fev n*tove pollices lon- 
a, quatuor & quinque lata, fere feffilia in ramis, 
glabra, non expanfa, fed contracta, ac finuofis oris 
quafi abrupta: Vene inferius protuberant , inque fi- 
nus excurrunt uti in Aycao, fummumque folii par 
femper longiffimum eft & acutiffimum, infimum ro- 
tundius & brevius. Contritorum foliorum odor eft 
acidulus, gravis & ingratus, ut & recentis ligni. 
“Flores in corymbis excrefcunt, uti in Caryophyllis, 
fed vagi, tres nempe fimul communi ex petiolo, ac 
quindecim toto ex corymbo , & adillos Cuajavi magis 
adeedunt quam Jambofe: Quisque vero craflo viridi- 
. que infidet calici, ex quatuor apicibus formato, ip- 
feque flos ex quatuor tantum albis & concavis con- 
ftat petalis, quorum medium repletum eft denfis, 
tenuibus, & albis (taminibus , intricatim dependenti- 
bus, odoris aciduli , matutino tempore haud ingrati: 
Poft horum ftaminum lapfum viridis calix intumefcit, 
formamque obtinet minoris oblonge Jambofe, qui 
femper albet , externe dura conítat carne, ineduli ; 
excepto quod quidam hanc ad temporis lufum man- 
ducent, quum fub dentibus ftrideat, cateroquin fa- 
. porem baier falfum & acidulum. 
. Lignum pallide cinereum gerit colorem , glacialem 
fere, ficcumque magis album eft, folidum , fatis du- 
rum, grave, multifque tenuibus diftinétum peétini- 
bus intricatis , atque hinc inde ftrias formantibus , ad 
navigia durabile eft, non facile enim poliendum eft. 
Stipites excifi facillime progerminant, novofque 
emittunt ramos, qui in arbores excrefcunt. 
Nomen, Latine Fambofa Litorea , Malaice zoe 
Pantey feu Fambu Laut, & Amboinice Ruttu Pya & 
Luttu Pya ,Sojenfibus Kepu , in Luhua Sabika, Baleya 
Calampoack. Z 
. Locus. In cunctis Amboinz infulis obcurrit , potif- 
fimum vero in parva & magna Cerama circa litora, 
a quibus ad lapidis jaétum diftat. In infulis ad Eu- 
rum fitis aliifque itidem nota eft hec arbor. 
Ufus. Poft Cofaffum hoc lignum ufitatifimum -eft 
© optimum ad navium exftrućtionem apud Amboi- 
nentes, ex quo tam afferes quam coftas formant na- 
Viglorum fuorum, Corre Corren di€torum, ad afferes 
vero re&as eligunt arbores a litore parum remotas, 
A enim ipfi vicine funt, incurvz crefcunt: Lignum 
b cile elaborari poteft ferra & dolabra ob pectinum 
pu Ob tenacem ejus fubftantiam non facile 
Hives. ED rimas agit, quod quam maxime prodeft 
fbr: wéi feriniario itidem conducit, fi rite fit 
e dolabra enim poliri poteft, intricatzque ve- 
ad esoe oftentant, licet non facile poliantur , 
que odor diu fupereft. 
y pertinet Pambofa filveftris alba feu pro- 
v 
Huc 
prie ambo > n é Y 
“Tom. LIL, Silveftris , que non in litore, fed EU 
¿LVL AO EF DS TUK. 
De Strand Famboes-Boom. 
Er is een dikke Strand-boom, wel wyt bet geflacht der 
Jamboefen, doch van gant/ch wilden aardt, en 
dierbalven buyten baare vergadering Lib. 1. gefloo- 
ten. Hy beeft een dikken, niet hoogen s maar bochtigen ` 
en meeft overbellenden flam, een witachtige evene fcbor[fey 
en een breeder kruyn, dan éenig Jamboes-bom. De 
bladeren zyn mede 2 glad, ftyf, weinig in "t ge- 
tal, tegens malkander , en een fcbuyns kruys makende, 
doch niet boven drie paren aan een rysken . De ouder: 
vooren rond , zes en acht dwymen lang, vier envyf breed, 
bykans zonder fleelen, digt tegens de takken aan zittende, 
glad, niet uyigebreyd, maar gekronkelt , of met bochtige 
randen afgebrooken. De aderen buylen van onderen uyta 
et 
“en loopen met boogen t’zamen, als aan de Aycaus; 
voorfte paar is altyd bet lang fte en /pitfte, bet agterfte 
ronder en korter. "De Mig de a GE 
is zuurachtig , flerk, en onlieffelyk, als mede van't ver- 
Jebe bout. ` 
De bloemen flaan in kroontjes, gelykde Nagelen, doch 
ydel, te weten, drie en drie ob gen gemeenen Del, of 
vyftbien aan een kroontje, en zyn die van Cujavus gely- 
ker, dan die van Jamboe: Jeder ftaat op een dikken groe- 
nen kelk, van vier fpitzen pst, en de bloem zelfs 
heeft vier witte en gebolde blaadjes , zynde bet middelfte 
uyigevult met digte, fubtiele, en wittedraatjes , inver- 
werde lokjes bangende , mede zuuracbtig van reuk, doch 
in de morgenftond niet onaangenaam. Na bet afvallen 
van deze locken, werd de groene kelk dik, en krygt de 
edaante van eenkleene langwerpige Jamboes , altyd wit 
Iyvende: Buyten met een hardacbtig vleefch , onbequaam 
om te eeten, bebalven dat 't zommige om tyd-verdryf 
knouwen, om dat °t tuffchen de tanden knapt, anders 
Bine en zuur van fmaak. 
et bout is ligt-graauwof ys-verwig , befterft witter, 
digt , redelyk bart, zwaar , met veele fyne kammen, die 
verwert door malkander loopen, en bier en daar eenige 
ftreepen uytmaken, aan vaartuygen durabel, en laat 
zig niet ligt polyften. De al aprte firuyk fcbieć 
ligt weder nieuwe takken op, die weder tot boomen wer- 
den. 
Naam. In 't Latyn Jambofa Litorea, z '"t Maleyts 
Jambu Pantey o gen Laut, zo in 't Amboins Rut- 
tu Pya en Luttu Pya, by die van Soja Kepu, op Lu- 
bu Sabika, op Baleys Calampoack. 
Plaats. Men vind bem ín alle de Amboinfche Eylan- 
den, doch meeft op Groot en Kleen Ceram, omtrent de 
randen, niet boven een fteen-werp daar van af. Im 
de Zuyd-Oofter en ändere Eylanden is by mede bekent. 
Gebruyk. Dit is naaft de Cofaflu bet gebruykelykfte 
en bequaam[le bout tot den Scheeps-boww by de Amboine- 
zen, waar vanze zo wel de planken, als inbouten em 
ribben tot baare Corre Corren maken, doch tot de planken 
zoekenze de regte boomen uyt, die van bet firand wat 
afftaan , want die regt op firand waffen, zyn meeft bog- 
tig: Het bout laat zig gemakkelyk bewerken door de zaag 
en fchaaf , wegens kortbeyd der kammen: Wegens zyne 
taayigbeid fcbeurt en fplyt bet niet, "t welk cen noodige 
eygenfchap is voor den Scheeps bouw: Men kan bet ook 
tot Schrynwerk gebruyken, als bet ter degen cado 
avant bet laat zig even fchaven, en de verwerde en 
wertonen eenige B aaybeid, hoewel bet geen polyften aan- 
neemt , en den żuuren reuk bem lang byblyft. 
Hier toe beboort de Jambofa filveftris alba, of ey- 
sepilyks wilde Jamboes, die men niet op firand, — 
