82 HERBARII AMBOINENSIS Liber IV. cap. XLVII. 
bus crefcit, ac potiffimum ubi flumina decurrunt: 
Ejus truncus eft humilis & incurvus, pallide cinereo 
obduétus cortice , acutaque gerens inftar Aycai folia: 
Ejus fructus funt albi, fubrotundi, veris Jambofis fi- 
miles, fed minores, aquofi & adftringentis faporis, 
efui itaque inepti, ejus lignum vetuftum ruffefcit ni- 
gricantibus permixtum venis , & inftar Agallochi varie- 
gatum, acrecens gratum etiam fpiratodorem. Baley- 
enfes illud quoque vocant Calampoack, foliaque in a- 
qua conterunt, qua ulcerationes depurant & curant. 
Alii ambas has arbores communi vocabulo vocant 
Famboe Utan, primamque litoream habent, alteram 
terręftrem , confupduntque has iterum cum Aycay 
Boppo, que Kepu in Leytimora vocantur. 
Tabula Quinquagefima Tertia. 
Ramum exhibet Jambofa litoree. 
in de valeyen vind, meeft daar rivieren doorloopen De 
m blyft laag en krom, met een ligt-graauwe Jcbor [fe , 
en fpitze bladeren, als Aycau. De vruchten zyn wit, 
rondachtig, de regte Jamboefen gelyk, doch kleender , 
van een waterachtige, en wat zamentrekkende fmaak, 
en dierbalven tot "t eeten niet zeer bequaam , zyn.oudt 
bout. werd ros, enmetzwartachtige aderen gemarmert als 
Agallochum, gelyk bet verfche ook eenigzints wel riekt, 
De Baleyers noemen bet mede Calampoack , en wryven 
de bladeren in water , en wa[Jcben daar mede de ulceratien, 
om te zuyveren, en te beelen. 
Andere noemen deze beyde boomen met een gemeene 
naam Jamboe Utan, boudende’t eerfte voor een ftrand- 
zoorie, em taveede voor een land-zoorte , en vermen» 
genfe wederom met Aycay Boppo , beyde Kepu noemen- 
ae op Leytimor, 
De drie- en vyftig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de fraud Famboe-Boom. 
———————Á 
CAPUT QUADRAGESIMUM 
SEPTIMUM 
Arbor Nollis. Caju Cuning. Mamelen. 
r gne. CEP ISA | 
E n ex centro fuo song ac craffi culum pro- 
ue oblongos, qui cülicius fuis ali Infident in- 
a compaćtis, que in butyro vel oleo fricantur , 
dd eu globuli farinacei vocantur; ho- 
m guaque colorem pra fe fert , ex fufco nempe lu- 
teum , intermixto fordide cinereo colore, intus vero 
albicat & mollis eft inftar carnis maturi pomi, fed ma- 
gis pinguis, folidior, nec concavus eft, intufque mi- 
nimis initar arene repletus feminibus, odorem gerens 
Galange teu Lanquas , acfaporem ingratum noftre fal- 
tem nationi , elt'enim ex acido aufterus cum quadam 
amäritie, montanis vero populis edulis eft hic fructus. 
Siom is hic fru&us externe forma & odore fuo homi- 
nes adlicit, eo magis abiis contemnitur, fi guftetur. 
Foliorum fapor ex acido amarus eft, raroque exe- 
fa funt, plerumque integra, zqualia, & glabra. Li- 
um exterius binos trefve digitos craffum eft, album, 
c molle, atque interne luteum & zqualis fubftantiz, 
exceptis vetuftis arboribus, quz circa cor concave 
funt, molles, nec durabiles, dum luxuriofo refertz 
funt fucco, qui tarde exficcatu 
Ma- 
XLVIL HOOFDSTUK 
De Nagt- Boom. 
It werd een boogen en redelyken dikken boom, met 
een regte ftam; de takken verdeeln bun in lange, 
regte , en grocueryskens, daar aan de bladeren regt 
tegens malkanderen in ryen flaan, by zes enacbt paaren, 
dezelve zyn groot, en die van Canary gelykende, doch 
veel grooter > breeder, en flapper, aan de jonge boomen 
twaalf en veerthien duymen lang, zes en acht breedt y 
aan de oude korter, in de midden breetft , agter en vooren 
tond, en de voorfte by baren, oonfpronk nog twee kleene 
blaadjes in % Kruys hebbende, diergelyke men aan t uyte 
terjie der ryskens ziel, em de gedaante van een. taksken a 
tuljcben dezeloe , als uyt eem fcheede, komt cem knopje 
voort, waar uyt de bloemeu en vruchten werden; want 
Be get Sien) tot formele bladeren geworden zyndes 
gone uyt ‚derzelver midden, op een dikachtige lange 
eel, een enkelde ronde bol, in de grootte. van een bass 
koegel , digt bezet met langachtige bloempjes , met baare 
balzen, op een andere ruyge. binnen-knop ftaande, in de 
grootte van een Hazel-noot, waar uyt de vrucht averdt. 
De bloempjes openen bun in vyf geele en pas. kennelyke 
Jbitzen, Waar uyt witte draden kyken, die den gebeeleń 
bol wit maken, en een zoete: reuk hebben. Men zietze im 
December; Uyt.yder bol werd cen.enkelde vrucht, als 
een appel; in de grootte van een Eenden-Ey, en kleenders 
enkelt, op eem lange houtachtige fteel , bangende uyt de 
midden der voorfchrevene bladeren, eerft in de grootte 
van een Pruym, bard, graauw-groen, met eenige ruyg- 
heid, als met bruyne fchubben bedekt , die men ten laat- 
fien kan afwryven, als grof zandt. 
De valwaffene vrucht is van buyten geenzints evens 
maar vol kwyltjes, hobbelen, en gaatjes, als booning- 
graad, uyt den ronden, Jcheef em ongefchikt, gantjcb 
elyk zekere bollen van veel, Eyers-en meel. gemaakt, in 
ooter of oly gebakken, die de Maleyers Filoos noemens 
de coleur is ook zodanig ; te weten donker-geel, met vu) 
graauw gemengt; binnen zynze wit en week, als bet 
vlee/cb van een gebeel.rypen appel, doch wat eich SÉ 
majfief , enzonder bolligbeid , met kleen zandig zaat 
tu[Jcben., van reuk als Galanga of Languas, wan [maak 
onaangenaam x immers voor. onze natie , als zynde uyt den 
zuuren Wrang , met eenige, bitterheid, doch by de Berge 
luyden, eethaar. Zo aanlokkelyk deze vrucht wan buy- 
ten iS, met baar gedaante en reuk, zo veracht wordze 
als menze proeft, ` 
De fmaak der bladeren is uyt den zuuren bitter , enzy m 
weinig doorvreten , maar meet beel , even, englad. Het 
bout, 1s van buyten.t«vee of drie vingers dik, wit, en zagts 
voorts na binnen toe regt geel, en van een eenparige fub- 
Jtantie ; bebalven aan de oude boomen, omtrent bet bert 
bol, voorts gantfch week; en geenzints durabel, dewyb 
beż vol weeldrige zap fleekt , die langzaam Paros, 
