IV. Boek. LXIII Hoofiff. AMBOINSCH KRUYDBOEK. ny 
Tabula Septuagefima "Tertia 
Ramum exhibet Mangii Cafeolaris albi. 
Ubi Litt. A. ejus fruitum denotat, 
Tabula Septuagefima Quaria 
Ramum exhibet Mangii Cafeolaris rubri, 
Tabula Septuagefima Quinta 
Ramum exhibet Mangii Cafeolaris rubri, ` 
In quo ad Litt, A, Eruca Amboinenfis magna confpiciturs 
B. Vero ipfam denotat fo/Zculo inclufam. 
C. Folliculus apertus cit. 
D. Vero Papilio eft ex precedenti Eraca generatus, 
E. E. Fohiculus eft Eruce Bengalenfis Teffer vocate. . 
OBS ERVA ELE 
‚Hec elt Blatti H. Malab.*part, 3. Tab. 40. vel faltem 
"jus fpecies, uti ex figurarum comparationepatet , & a Rumphio 
fupra etiam adnotatum eft. 
— nd 
CAPUT SEXAGESIMUM 
"TERTIUM 
Mangium album. Caju Api Api: 
gionum varietatem varias exhibens fpecies feu 
varietates, vulgarem vero ac communem ejus 
formam defcribemus, que in Amboina obfervatur; 
“a qua relique haud multum difcrepant: Hzc itaque 
humilis eft arbor , qua aliquando tantum frutefcit. 
Tronc) cortex glaber eft & cinereus; Folia vero 
cum prima'conveniünt fpecie, fed funt breviora , ér 
fubrotunda, oblongam referentia ligulam , excepto 
quod juniora in obtufum definant apicem, quatuor 
& quinque pollices longa, binos digitos lata, inter- 
funt vero quzdam adeo brevia & acuta, ut Salvi fo- 
“Jia referant, fuperne intenfe viridia & glabra, inferre 
* gilva & cinerea, ad tactuni mollia , acfi lanuginofa 
effent, funtque craffa , pinguia , paucisque toftis per- 
texta, faporis falfi cum parva amaritie. E 
Bina plerumque fibi invicem obponuntur, vel Ib- 
co alterius novus ibi progerminat ramulus. Flores 
pufillis in racemis fimul excrefcunt fquallide alben- 
tes, longa gerentes ftamina. Fructus gemini & bi- 
gemini fimul dependent magnitudine biobulorum , 
plani, parumque incurvi, inftar femi-Lunz, vel in- 
ftar juniorum Nam- Nam fructuum , in brevem dutum- 
que definentes apicem , qui femper ad concavam ex- 
tenditur partem , exterius autem funt lanuginofi & 
equales, ex gilvo-& viridi mixti colore, tenui ob- 
ducti pellicula , que digito facile feparari poteft , fub 
hac nucleus reconditur eandem gerens formam , ex- 
terius fufcam , interne albicantem , feu pallide viren- 
tem, quz fefe in quatuor explicat foliola inftar li- 
belli, inque medio obcludit album quafi, penicillum 
Goflypii turundam referens, qua ab utraqué parte 
bina emittit foliola, & exteriori nećtitur petiolo. ': 
. In Macaffara & Occidentalibus infulis hec arbor 
adeo wafta eft, ut vir vix eam comple&i poffit, ejus 
quoque fructus ibi multo funt majores, inftar femi- 
pres nempe Nam-Nam fructus , vel inftar illorum 
itorei Catti Catti, ejusdem ceterum forme , quatuor 
quinqueve fimul dependentes : Ejus nucleus in tot 
quoque fefe aperit foliola, ibique multum ad cibum 
Expetitur. 
ulgaris trunci lignum albicat , molle eft, fungofum, 
ique transverfim cedatur, ex meris compofitum vi- 
detur circulis inftar Muf ftipitis, fed multo arétio- 
Tom. III, . ribus: 
a Kine Mangi Mangi genus eft album, juxta re- 
De drie- eń zeventig fle Plaat 
Vertoont een Tak van het Mangium Cafeolare album. ofts 
de witte Kaasdragende Gare “sea A R 
Alwaar Lett. A; deszelfs vrucht aanwyft, 
De vier- en zéventigfle Plaat 
Vertoont een Tak van het Mangium C, lare rubr 
de roode Kaasdragende Mame Beem nome vs 
De vyf- en zeventig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de roode Kaasdragende Mangie-Boom. 
Waar op by Lett. A. gezien wert de groofe Amboinfche Rupze, 
die op deze Boom aaft. 
B. Wylt aan dezelve in zyn huysje toegefponnen. 
C. Vertoont het open huysje. 
D. Is de Kapel, die uyt de Rupze voortkomt. 
E. E. Zyn buysjes van den Bengaalfche Rupze , Teffer genaamt. 
AANMERKING. 
Dit is de B/ztfi van de Hortas Malab. part: 3. Tab. 40. 
ofte ten minfte daar cen medezoorte van , zo als hit de ver- 
Schung der Figuren blykt, en van Rumphius boven ook aane 
gemerkt is, 
IM. HOOFDSTUK, 
De witte Mangi- Boom. 
Et derde geflagt van 't dr Mangi is 't witté s 
H na de verfeveydenbeid der Eylanden eenige veran- 
dering vertonende; dog w zullen de gemeene ge- 
daante befcbryven , die men in Amboina ziet, waar vän 
de andere niet veel afwyken. Albier dan is "t een lagen 
boom, die zomtyds een firwyk blyft. 
De fchorffe des lams is ligt-graauw en even, De bla- 
deren komen met "t eerfte geflagt overeen , dog zyn korter ‚en 
van vooren rond , een langwerpige leepel gelykende , bebal- 
wen dat de jónge een ftompe Jpits bebben, vier en vyf 
dwymen lang, en twee vingers breed, dog daar loopen 
"er bok onder zo kort en fpits, datze de zaly-bladeren ge- 
Iyken, boten boog-groen en Blad, van onderen vaal en 
witachtig, zagi in "t GN als of ze wollig waren, 
dik, vet, en met weinige ribben door-regen, van fmaak 
ziltig , met een kleené bitterheid. 
= Zy Jtaan gemeenlyk twee en twee tegen malkander A 
d plaats van ’t tweede een nieuw taksken bebbende, De 
bloemen komen voort op korte trosjes by malkander , zyn 
vuyl-wit, met lange draadjes voorzien. De vruchten 
bangen twee en vier by malkander ‚in de grootte van dub- 
beltjes, plat, en een weinig Jcbeef ; als een halve maan, 
of gelyk de jonge vruchten-van Nam-Nam , met een kort 
en bard fpitsje voor aan, "t welk altyd na de bolle zyde 
ziet; buyten zynze mede wolachtig en even, uyt den 
vaalen en groenen gemengt, met een dun velleken bedekt, 
^t welk men met de vinger ligt aforyven kan: Daar om: 
der leyd een beeft van bet zelfde fatzoen , buyten bruyn, 
binnen witachtig , of ligt-groen > die zig in vier blaadjes, 
als een boekje, opend, en in de midden verborgen boud 
een wit quaftje, als een propje van Catoen , te weerzyden 
twee blaadjes’ bebbende, em * is aan de buytenfte feel 
vaft. 
6 Macaffar en de Weftelyke Eylanden ‚werd dezen 
boom zo groot dat bem pas een man omvatten kan, De 
vruchten zyn aldaar ook veel grooter, te weten als een 
balf waffen Nam - Nam, of als de vruchten van Brand 
Catti Catti , anders van bet zelfde fatzoen , en vier en vyf 
by malkander bangende. De korl laat zig ook in 20 veel 
blaadjes deelen, en werd aldaar veel tot de koft pezogt. 
't Hout van de gemeene [lammen i$ wit, week, voos; 
en als men 't dwers over kapt, zo fcbynt 't van enkelde 
circulen gemaakt te zyn, gelyk een Pifang -ftronk, do 
E vet 
