ng HERBARII AMBOINENSIS LiberTV. cap. Lët 
binos cum dimidio & tres pollices longa , fed rotundi- 
ora & latiora quam prioris; ac quedam adeo parva 
fünt, ut majora Portulaca videantur elle folia, funt- 
que craffa, firma, ex nigro virentia: Flores glome- 
rati quogue funt ut antecedentis , uniformes cum pri- 
oribus , fed minores , & debiliorem fundentes odorem, 
capitulum, eui infident, in plura itidem fefe dividit 
capitula, & copiofiores ramis innafcuntur. Fructus 
incurve funt filicule inftar priorum , fed minores 
quoque: Truncus vero craflior eft & altior, finuofus 
admodum & incurvus, rugofo & nigro te&us cortice. 
Lignum magis ruffefcit, ac durius eft praecedenti. 
In planis creícit litoribus , ubi ingentes & rubri inve- 
niuntur filices , magisque vicina eft mari quam prz- 
cedens, ubi tamen folum viciffim denudatum eft: 
Octobri autem floret. 
Nomen. Latine Mangium fruticans primum & corni- 
culatum: Malaice Brappat Kitsjil, quod quidam Per- 
pat pronunciant, alii vero Mangi ST Kitsjil & 
Gigi Gadja, a fimilitudine fructus, uti fupra indica- 
tum eft. Macäflarice Untj Untj, a forma minorum 
Mute fructuum. Amboinice Tubu Tubu, Waät Kits- 
jil, & Wadi mabina, ubique enim unum idemque ge- 
rit plerumque nomen cum priori. In Bonoa Lamtas- 
fy vocatur , h: e. folium falfum feu falis , quum particu- 
le fepe quafi falinz in foliis confpiciantur. -: 
Locus. In omnibus hifce Orientalibüs. & Moluccis 
obcurrit infulis, ubi litora funt plana faxofaque ; ex 
rubris & fufcis filicibus compofita, qualia inter alia 
ora Hitoenfis exhibet. : 
U/us. Hoc lignum vulgari foci ligno non utile eft, 
uum adeo ente exficcetur, fed pinforibus in magnis 
urnis infervit, fi tantummodo parum fitexficcatum, 
uum diu ardeat: Globuli ifti floriferi a mulierculis 
fzpe ornamenti gratia capillie immettuntur, vel inftar 
Bonga Tanjong amuletis adligantur, atque huuc i« &- 
nem Java in foro proftant venales, non tamen lin- 
teis albis vel obclufis ciftis aut fcriniis funt includen- 
di, quia facile mucefeerent. Vulgus ipfius folia ad 
olus adhibet, crudaque cum Bocaflan eduntur. 
Hifce m arboribus quiefcunt per no&em gallinagi- 
nes, aliique volucres per litora decurrentes , qui 
altis non adfueti funt arboribus , ubi ab aucupibus fa- 
cillime capiuntur. retibus. jaculatoriis, que per no- 
Gem fupra has tendunt arbufculas, curam autem ge- 
rere debent, ne vivi effugiant, quum femel perterre- 
fa&ti non iterum ilłas inhabitent. - Decidui fufci- fru- 
&us magna copia per litus projeéti jacent, marifque 
itu & reditu longe lateque difperguntur , a quibus 
"pifces plurimi aluntur. 
Tabula Septuagefima Septima 
Ramum exhibet Mangü fruticantis corniculati, 
een half „en drie duymen lang , doch ronder 
dan de voorige , ettelyke. ook zo kleen, dat d WA 
celyn bladeren fchynen, dik ten ftyf , zwart-groen Ds 
bloemen ftaan in bolletjes by malkander , als aan't voor}. 
ge, van de zelffle gedgante, doch zyn kleender en Nap 
per van!reuk , 't knopje , daarze op [taan , verdeelt zig ook’ 
in meerder boofden , en [taan overvloediger aan dé takken 
De vruchten zyn kromme hoorntjes, als de voorige doch 
mede kleender ; De ftam daar en tegen is dikker en boo er 
zeer bogtig en krom, met een ruyge en zwarte Jcbor/Je be- 
kleet. "t Hout is ro[fer enbarder, dan't voorige ; "t wafe 
op vlakke firanden , daar groote en roode key-/teenen leg 
gens en nader aan de Zee, dan 't vooriges doch daar de 
grond met beurten ontbloot werd: en 't bloeid in October. 
Naam: In °t Latyn Mangium fruticans primum & 
corniculatum : Maleyts Brappat Kitsjil, °t welk zoma 
mige se) ce uyt/preeken, andere Mangi Mangi Kitsjil 
en Gigi Gadja, als na de gelykeniffe van de vrucht, als 
boven gezegt is. Op scada Untj Untj, nade gedaan- 
te van kleene Piffangen. Op Amboins Tubu Tubu Wait 
Kitsjil , en Waät mahina , want 't beeft meeft over al 
een en dezelffbe naam met "t voorgaande, Op Bonoa biet 
bet Lamtafly, dat is, Zout-blad, om dat men zomtyds 
iets na zout gelykende op de bladeren wind. 
+. Plaats: Men wind bet in alle deze Oofterfche en Mo- 
luxe Eilanden, daar vlakke fleenige ftranden zyn , van 
roode en bruyne Key-fleenen gemaakt, als onder andere 
de kuft van Hitoe beeft. ` . | CHE YR 
Gebruik. Dit bout dient tot geen ordinaris brand-bout 
in de keuken, om dat "t zolangzaam opdroogt, maar voor 
Bakkers in de groote ovens is "t goet , als? maur een wei- 
nig gedroo 545 Te Awe ci m: verbrand. d De 
bloeemurugende bollekens worden van de Vrouwkens zom- 
tyds tot cieraat im de baairen gedragen, of aan fnoeren 
geregen, als Bonga Tanjong, en tot dien eynde op Fa- 
va, op de markten. verkogt , men moetze echter in geen 
avit linnen of geflooten koffer: leggen , of xy zouden daar 
ligt vermuffen : De arme luyden gebruiken de bladeren ook 
tot moes-kruid , en raauw met Bocaffan gegeten. 
Op deze boompjes ruften de Snippen , en andere ftrands 
loopertjes, ’smagts ; die geen hooge boomen gewend zyn, 
daarze dan door de Vogelaars zeer ligt gevangen worden, 
met werp-netten, die zy by donkere nagt over deze boomp- 
jes Jlingeren, maar zy moeten toezien , dat "er niet vee 
‚levende afkomen , en in ’t vangen geen groot geraas maa- 
ken, want eens fcbuw gemaakt zynde, zullen daar niet 
weder op komen. De afgevallene bruyne vruchten leg- 
gen met boopen langs de rand, en werden door * gety 
wyd en zyds gedreven, daar dan veele viffchen van lee 
ven. 
De feven- en feventig ffe Plaat 
Memorias een Tak van de heefterachtige gehoorende Mang- 
oom, 
LXV. 
