JV. Bock. LXVIII Hoofif. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 123 
CAPUT SEXAGESIMUM 
OCTAVUM. 
Mangium montanum. Mangi Mangi 
Goenong. 
JEc arbor Mangi Mangi Goenóng dicta , in parvis 
crefcit filvis in Omz & Haroeke montibus, 
formam vulgaris Mangii exhibens, cujus & for 
liis magnitudine, non autem venarum decurlu refpon- 
det; funt autem quinque pollices longa, fesquipe- 
dem lata , in obtufum apicem definentia, per longi- 
tudinem quatuor, nervis diftinćta , utrimque protube- 
rantibus, nullum vero gerunt nervum medium , unde 
& quodammodo fimilia. funt illis Dammar Batu, vel 
magis proprie illis Canelle filveftris , ingrate dulcis fa- 
oris. , SES : : 
P Arbol plurimos gérit breves ramulos denfamque 
comam, ramuli autem fuperiores potiffimum angulo- 
fi funt feu triangulares , quibus folia nunc folitaria, 
nunc bina obpofita infident. ; 
. Poft folia fru&us progerminańt plurés ex racemis 
dependentes, quz parvz funt, virides, pus , incur- 
ve , interrupt filicule , inftar plurium fcorpionum in- 
tricate , binos circiter pollices longa, culmum craf- 
fe, in quibus quatuor vel quinqué obcluduntur fe- 
mina nigra, Lini femina ©mulantia, fed minora, ni- 
gra, & fplendentia, rubra obtećta pellicula: Sub hac 
àrbore nulle alie crefcunt herbe. 
_ Omafenfes illam vocant’ Mangi Mangi Octan & 
Goenong, nullum mihi amplius ejus nomen innotuit. 
In rubro crefcit folo, diftinguenda vero eft ab alia 
arbore Mangi Mangi Után dicta , fupra capite 28 de- 
fcripta, unde hec Omafenfis arbor melioré jure vo- 
canda eflet Mangi Mangi Goenong feü montana, vel 
tjus peculiaris alia babenda eft arbor ‚natura & for- 
a a Mangiorum familia nimium diverfa; 
dn Rumpbii Adpendice hee fnhfequuntur: ` 
> Huc vsque nulla alia mihi obvenit arbor, cujus fo- 
lia hanc habent proprietatem , quod quatuor gerant 
nervos longitudinales: Anno 1690. hec arbor in Ley- 
timora reperta fuit, ejusque ramus mihi inde trans- 
miflus forte junioris arboris, cujus rami extremi qua- 
dragoni , & acute fere alati erant, hisce folia infident 
plurimum folitaria, fed bina fibi mox fubfequuntur , 
que brevibus fuftinentur petiolis , fex feptemque pol- 
` hces longa, tres & tres cum dimidio lata, fuperius 
obtufa,fcabra, & deorfum inflexa , &, uti dictum , qua- 
tuor nervis longitudinalibus usque ad extremum do- 
mata, qui utrimque protuberant. Ex alis ipforum 
fimplex & folitarius progerminat petiolus , quadratum 
& acutum fuftinens capitulum, quod floris rudimen- 
tum effe quis putaret, fed fefe in quatuor tenera ex- 
plicat foliola, vifcofa , quales & petioli funt, Fructus 
in textu fupra notati funt. 
Tabula Otlogefima Prima 
Ramum exhibet Mangii montani , feu Goenongi. 
Tom. 111. RUMPHII 
-duymen lang , ben en anderbalf breed, met 
LXVII HOOFDSTUK. 
De Berg-Mangi-Boom. 
Angi Mangi Goenong; £o genaamt wafe in de 
. » D a 
M ligte bo[Jcben in % gebergte m Oma en ¡Ad 
. :. „in de gedaante van een middelbaare Mangi Ma > 
boom , die de bladeren ook eenigzints gelyken van Erootte; 
maar van aderen beel anders geteekent , want zy zyn vyf 
A een fto 
Jpits, in de lengte geftreept met vier gegen 
weerzyden uytpuylen zonder middel-zenuwe , waar doorze 
eenigzints gelyken die van Dammat Batu, of öygentlyk 
die van de wilde Caneel , onliefelyk zoet van jmaak. 
De boom heeft veele korte takjes, en een digt loo 
de voorfte takjes zyn meeft boekig of driekäntig, SE 
ft bladeren zommige enkelt, zommige tegen malkander 
aan. | 
Ze, de bladeren komen de vruchten voort, aan veele 
troffen by malkander , 't welk zyn kleene groene platache 
tige, kromme, en geknoopte bouwen „door malkander ge- 
kronkelt , als een party Schorpioenen , omtrent twee duy- 
men lang , en een ftroo-balm dik; binnen leggen vier à 
vyf. [warte zaden, als die van Lyn-zaat, dog kleender ; 
fwart, en glimment, bekleed met een rood welleken. Ona 
der dezen boom waft geen andere riygte, 
De Omaézen noemen bem Mangi Mangi Octan en 
Goenong , en meerder is vän bem niet bekent. Hy ftaat 
op een rooden grond , dog is te onderfcbeyden van een an- 
der Mangi Mangi Utan , bier boven Kapittel 28. be- 
Jchreven , daarom men dezen Omaizen-boom beter mogte 
noemen Mangi Mangi Goenong of Berg-Mangi-Mangi, 
of nog liever voor een byzondere boom bouden , dewyl by 
van de nätuur_en gedaante der Mangi Mangi te veel 
y 
üerfehile << a 
+ Dit volgi in bet Byvoegzel van Rumphius. 
Tot nog toe is my geen andere boom bekent , wiens bla- 
deren die eygenfchap bebben , dat ze met vier zenuwen in 
de lengte getekent zyn. Anno 1690. is by op Leytimor 
gevonden, en daar van gen tak my toegebragt , miflcbien 
van een jonge boom, wiens uytterfle takken vierkantig, 
aan de kanten fcberp en fchier gevleugelt „daar aan ftaan 
de bladeren meeft enkelt, dog twee en twee kort boven 
malkander. Deze ftaan op korte fteelen, 6. en 7. duymen 
lang , 3 en 3; breed, van vooren ftomp „alle ft yf enneer- 
avaarts ftaande ‚als gezegt met vier oorpaande zenuwen 
in de lengte gefireept, ter wederzyde uytftekende, Uyt 
baren fcboot komt een enkelden fteel voort , dragende een 
vierkant /cherp boofdeken, "t welk men voor een knop van 
een bloem zoude aanzien , maar 't verdeelt zig in vier jonge 
blaadjes , dewelke wat kleverig zyn, als mede de fteelen. 
De wruchten zyn als in den text. 
De een- en tacbtig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de Berg-Mangi-boom ofte dc Goenong. 
Qa Het 
