pa HERBARII AMBOINENSIS LiberIV. cap. LXIX; 
RoMPHII ADPENDIX tribus fubfeguentibus Capiti- 
bus porro audtus eit. 
CAPUT SEXAGESIMUM 
NON UM 
Umbraculum maris. Brappat Tudong. 
Uperfunt quedam minus note Mangii fpecies, 
S quas ad antecedentes referre potueram , quum 
vero ab iis multum differant , feparatim illas hic 
fubjungere & defcribere malui. : | 
Umbraculum Maris , varietas eft Mangii Corniculati , 
fapra cap. 64. defcripti , cujus binas obfervavifpecies; 
prima harum mihi dicitur Ceramenfis, altera Amboi- 
nenfis. 
Primo Ceramenfis truncum gerit haud multum cru- 
re craffiorem, nec viro altiorem; ejus rami fefe di- 
vidunt in plures nodofos & breves ramulos , qui den- 
fam formant comam. Folia nunc & plurimum foli- 
taria funt, nunc vero obpofita , vulgaris Brappat for- 
mz, fuperius nempe fubrotunda, craíla, fcabra, ac 
vix notabilibus venis diftinéta lutefcentibus & parum 
protuberantibus , funt vero tres & quatuor pollices 
longa, binos digitos lata. 
Flores funt uti Mangii Fruticantis , ex petalis parvis 
albisque conftruéti, incurvis & rugofis inftar illorum 
Bonga Lacca. Fructus incurva funt filique inftar Aci- 
nacis vel Falcis, illis Mazgii cornuculati omnino fi- 
miles, fed magis incurve, & apice furfum elevate, 
digiti articulum circiter longe, calamum crafle , ex- 
terné EC virentes, interne repletz viridi penitus 
medulla, filiquarum formam habente, quz ficca eft, 
& in bina fegmenta divifibilis: Arboris cortex nigri- 
cat, multisque elevatis punctis notatus; lignum eft 
album & molle ud retiquorum-Drappatr, quam diu 
nempe vegetum eft. E 
Si hz arbores copi 
late fefe extendunt, fed folitarie ingentem formant 
comam, inftar Umbelle formatam, qua Tudong vo- 
catur, quamque mulieres fupra caput gent, ` 
. Crefcit hzc arbor talibus in litoribus, que faxofa 
. funt , & maris reditu aqua obducta , quum hzc ar- 
bor coma fua aque fupernatet , & ipfi tanquam Um- 
braculum infervit: Si vetufta fit, ejus lignum duriffi- 
mum eft & graviflimum , in aqua fundum petens, 
coloris ex fuico ruffi, in medio autem nigricans, fed 
raro obcurrit: Hinc patet non multum differre hanc 
arborem a Mangio corniculato fupra defcripto , tam 
quoad folia quam fruêtas , atque differentia potifli- 
mum hac in re fita eft, quod Umbraculum hoc maris 
arbor fit folitaria, atque hinc extra claffem reliquo- 
rum Mangiorum fecludenda , in tali porro crefcit 
plano litore, quod aqua continuó marina confpergi- 
tur. Supra memoratum durum lignum raro inveni- 
tur, & ex Caybobbenfium opinione tantum in foli- 
taria ifta obcurrit arbufcula , que vetuíta eft, & in aqua 
marina diu decubuit. 
Secundo Amboinenfis fpecies truncum gerit non 
ultra quatuor pedes altum, comamque itidem habet 
extenfam inftar Pajong. 
Folia ejus maxime a precedenti differunt , minima 
enim pollicem , & maxima binos transverfales digitos 
longa funt, unum vero lata, fubrotunda, & parum 
bifida, glabra, nec notabiles gerentia coftas. Fru- 
&us ejus itidem non ita incurvi funt, vix pollicem 
longi, in longum definentes apicem , lutei , ac facile 
decidui. 
Nomen. Latine Umbraculum maris , Malabarice Tu- 
dong Laut, vel Brappat Tudong , & Pajong Laut. Cay- 
bobbenfes in magna Cerama illam vocant Papari, 
alii vero Watta Tube Tube. E 
Locus. In magna obcurrit Cerama circa Caybobbo, 
uti & in Leytimorz plaga Zephyrea in litore Rut- 
„tum, & in litore Halong circa Lateri. 
Ufus. Ab incolis noxia habetur hec arbor, cujus 
& nullas guftant partes: Ejus cortex contufus, & aque 
injeétus pifces enecät inftar aliorum Bori. Ex fufco 
nigroque ligno manubria telorum, aliorumque in- 
ofe & plures fibi adftant, non 3 
Het Byvoegzel van Rumphius is verders met de 
drie volgende Hoofditukken vermeerdert. 
LXIX. HOOFDSTUK; 
De Zee-fcherm-Boom. 
De zyn nog eenige min bekende zoorten van Mangi 
Mangi, dewelke ik wel onder de voorgaande bada 
de konnen brengen , dog dewylze nog al wat var 
dezelve verfchillen , zo beb ik ze liever bier agter in't by- 
zonder willen befchryven. 
Umbraculum Maris, is een verandering van Man- 
gium Corniculatum , boven Kapittel 64. befchreven 
waar van ik twee zoorten aangemerkt bebbe. De eerfle 
noem ik de Ceramze, en de tweede de Amboinfche. 
Eerftelyk: de Ceramfe beeft een flam niet veel dikker 
dan een dye, en niet booger dan een man. De takken 
verdeelen bun in veele korte en knoeftige xyde-takjes , ma- 
kende een digte kruyn. De bladeren ftaan zommige enkeld 
gelyk de meefte zyn, zommige tegens malkander „van ge- 
meene Brappats fatzoen , te weten voren rond toelopende; 
dik, Joy , met pas kennelyke ribbekens , dewelke geel 
wytfteeken, drie en vier duymen lang, en twee vingers 
breed zyn 
Het bloeizel is gelyk als aan "+ Mangium Fruticans, 
van kleene witte blaadjes gemaakt , die wat gefronft zyn, 
als die van Bonga Lacca. De vruchten zyn kromme 
bouwen, als Sikkels , die van Mangium Corniculatum 
gant/ch gelyk, dog krommer, en met de fpits opwaarts 
ekeert, omtrent een lidt van een vinger lang, en een 
Kä? dik, buyten bleek-groen, binnen gevult met een 
ras-groen bert, gefatzoeneert na de bouwen, droog, en 
in tween deelbaar. De fchorffe is fwart, en met veela 
pareo per puntjes ruyg. Het bout is wit em week, 
gelyk aan ander Brappat , zo lang bet in "t groeyen is. — 
Als deze boomen veele by malkander ftaan , zo berydenze 
baar niet wyd maar alleen fłaande , maakenze een 
breeden kruyn , gejafzoeneeri als een Jtroo- en fcbermboedy 
genaamt Vudong, die de Vrouwen op bet boofd dragen, ' 
Zy groeyen op zodanige firanden , dewelke Jieenachtig 
zyn, en met bet booge water bedekt werden, wanneer 
dezen boom met zyn kruym op bet water dryft als dem 
voornoemden fchermboed. In den ouderdom wert bet bout 
zeer bard en [waar , in "t water zinkende , bruyn-ros van 
coleur, maar na de midden fwartachtig , en wert zelden 
gevonden. Hier uyt blykt dan , dat bet niet veel verfchilt 
van het bovenftaande Corniculatum , zo aan bladeren 
als aan vruchten , beftaande bet onderfcbeyd meeft bier 
in, dat dit Umbraculum Maris een eenzamen boom is „en 
"t moet buyten den rang van andere Mangi Mangi ge 
meenelyk op een zodanige vlakke Grand ftaan , die geduu- 
rig met zee-water befproeyt is, Het bovenftaande barde 
bout wert zelden gevonden, en na *t oordeel der Caybob- 
bers, alleenlyk aan dat eenzame boompje, wanneer bet 
zelve oud wert, en in zee-water blyft leggen. 
Ten Tweeden: De Amboinfebe zoorte heeft een ftam 
niet boven vier voeten boog ; en is mede uytgebreyd van 
kruyn, als een Pajong. . 
De bladeren ver/chillenmerkelyk van bet bovenftaande, 
want de kleenfte zyn een duym , en de grootfte twee - 
dwers-vingers lang „en een vinger breed , van voren rond 
en een weinig geklooft , glad „en zonder kennelyke ribben. 
De vruchten zyn ook wat anders , te weten niet zeer kromhs 
‚febaars een duym lang, met een lange fpits , geel „en ligt 
afvallende. 
Naam. In’t Latyn Umbraculum Maris. Op Malabaars 
Tudong Laut of Brappat Tudong en Pajong, Laut. 
Die van Caybobbo op groot Ceram, noemen bem Papan s 
andere Watta Tube Tube. 
Plaats. Men vindbem op groot Ceram omtrent Caybob- 
bo, als mede op Leytimors zuydzyde op bet flrand van 
Ruttum; en op het ftrand van Halong omtrent Later. 
Gebruik. Hy wert by de Inlanders voor een febade- 
lyken boom gebouden , waar van niets geproeft wert. 
De Jcbor[le geftampt en op 't water sf , doet de 
vilJcben flerven , gelyk andere Bori, Uyt bet Pr 
