16 HERBARII AMBOINENSIS LiderlV.cap. LAXA 
CAPUT SEPTUAGESIMUM 
PRIMUM. 
Mangium porcellanicum. Brappat 
elang. ` 
Agna itidem Mangii ferrei obfervatur fpecies, 
M que fruticofa tantum eft. arbor, fed non ita 
rugofum gerit corticem , atque in ccenofis cre- 
fcit Tur Mim Folia omnino fimilia funt illis Portula- 
Ge hortenfis, Ted anguftiora funt, fubtusgue protu- 
berantem gerunt coftam, . faporis gas falfique , fere 
inftar illorum Petrofelini de Maer. dicti, ` 
Ejus fructus raro in confpeétum veniunt , atque 
hinc inde unus alterve inter foliola abfconditur for- 
ma brevis Caryopbylli , qui latum gerit caput ex fex 
apicibus formatum, in quo flores ftaminofi locati 
fuere uti in Caryophyllis. Foliola in ramulorum fum- 
mo adeo arcte Gbi inponuntur & conliguntur, ut to- 
* tum obtegant ramülum. 
Nomen. Nullum aliud- gerit nomen nifi Brappat 
Gelang, ex quo Mangium Porcellanicum derivavi, 
. 
Locus. In occidentali Baguale litore obcurrit, uti 
& in Laba. 
Ujus. Amboinenfes ejus folia cruda ćdunt ad Bo: 
caffan, aliaque pifcium condimenta; 
Tabula Oclogefima Quarta 
Ramum exhibet Mangii Porcellanici Brappat Gelang dicti. 
Ad Caput 36. Sureni hzc pertinent. 
In Rumpbii Auttuario hee adduntur. 
Ulteriore examine binas Sureni obfervavi fpecies, 
albam & rubram, foliis non differentes, fed fi albe 
cortex incidatur s hic albicat vel pällide luteum feu 
citrinum preber cotorcur, ZE 
Rubre vero fpeciei cortex fi incidatur, rubet, at- 
que magis penetrantem Sahdali fuhdit odorem , ejus- 
que lignum magis ruffefcit quam prioris , ac fortio- 
rem Gira odorem , unde & prefertur. 
Alba fpecies ex fauciato cortice Papedam exfudat, 
uz fenfim in duros exficcatur conos, peliucidos in- 
ar Cerafi gummi. Hujus fru&tus in textu defcribun- 
tur nempe-oblongo rotundi. Rubre autem fpeciei 
majores funt & pentagoni , obtufis conftantes angulis , 
fed in quinque itidem dehifcunt partes , quz intus 
conftitutae funt ‚uti priores. | 
Rubre fpeciei afferes Batavie maxime expe 
a Sinenfibus , ad veftium ciftas ex iis formandas , ob 
preftantem Sandali odorem ; inque Sinam transferun- 
tur, ut ibi vernice ipforum Tsjiad dicta obducantur. 
Cortex recenti infufus Saguero , non tantum amari- 
cantem ipfi conciliat faporem , fed Sandali etiam odo- 
rem. 
» 
Finis Libri Quarti. 
tuntur 
EXSI. HOOFDSTUR 
De Porceleynbladige Mangi-Boom. 
N q En vind nop een groote zoorte van Mangium Feri 
M reum , dewelke mede een firuykachtige boom blyft, 
dog 20 ruyg van chee niet, en groeyt aan mod: 
derachtige ftranden. De blaadjes gelyken beel en al na 
de gemeene bof-porceleyn , doch zyn /malder , en bebben 
van agteren een wytftekende ribbe, aangenaam ziltig van 
Jmaak , febier als Petérfely de Maer. j 
De vruchten ziet men weinig , bier en daar een tullen 
de blaadjes verborgen , in de gedaante van korte Caryoffel- 
nagelen, met_een breed bof van 6. /pitzen gemaakt 
daar in °t bloeyzel geftaan beeft van draadjes gemaakt : 
gelyk aan de Nagelen. ` De blaadjes ftaan aan ^t voorfte 
der ryskens 20 digt op malkander , dat men ’t rysken niet 
bekennen kän. | o0 
Naam. Het beeft geen anderen naam als Brappat Ge: 
lang, waar wyć ik Mangium Porcellanicum gemaakt 
eb. 
Plaats. Men vind bet op de Weft-ftrand van Bagualas 
als mede in de Laha. +» 
Gebruik. De.Amboineezen eeten 
de bladeren raauw 
tot Boca[Jan , en andere vis-doop. | | 
De vier- en tachtig Ge Plaat 
Vertoont een Tak van de Porcelyubladige Mangi = boo; 
- Brappat Gelang genaamt. 2 
Tot het 36. Hoofdftuk van de Suren-Boom beboort 
— het volgende. 
In de vermeerdering van Rumphius wert dit "er 
bygedaan. 
me gel s & - „4 
By nader onderzoek wind men twee zoorten van Brett: 
witte en ronde , in bladeren fchier niet verfebillende 3 
als men in de febor/Je van de witte zoorte kapt, zo blyft 
dere 16 of -hlosb-gepl „ weg vallende g 705. 5 
De fcbor[Je van de roode zoorte is in "t kappen roodag- 
tiger en fierker van Sandel-reuk , ön bet bout is ook wat 
rofJer dan bet voorgaande , flerker van reuk, en dierbal- 
ven voorgetrokken. 
De witte zoort fcbiet uyt de gequetfte fchorf]e een Pa- 
peda „dewelke met “er tyd opdroogt in barde kegels , klaar 
en doorfchynent als karze-gom. De vruchten bier van 
‘zyn als in de text [laat ‚te weeten langwerpig-rond. Die 
van de roode zoort zyn wat grooter , en van buyten vyf- 
kantig , dog met Jtompe boeken, maar Jpipien weer open 
in vyf deelen , en van binnen zynze geftelt als de vorige. 
De planken van de roode zoort werden op Batavia veel 
gezogt van de Sineezen, om kleeder-kaffen of kiftjes daar van 
Le maken , wegens baare goede Sandel-reuk , en werden na 
Sina gevoert , om aldaar met baar gewoonelyk Tsjiad van 
buten dernift te worden. De fcborffe in verfche Sagueer 
gedaan, maakt dezelve niet alleen bitter , maar geeft bem 
- 00k een Sandel-reuk. 
sa ` Eynde wan het vierde Bock. 
HER- 
HET 
