132 
&um fuit, hec Varinga Symbolum eft, utilibro pri- 
mo fimile quid narravimus de Calappo tricipiti. | 
Hanc noftram Orientalem Varingam, licet ab illa 
veteris Indice Arbore Raiz dicta quodammodo diffe- 
rat, unius tamen ejusdemque effe fpeciei , tales pro- 
fitentur, qui ambas has arbores & regiones adtento 
erluftrarunt oculo , atque pronunciabunt Varingam, 
& arbore de raiz, unam eandemque effe arborem cum 
antiquorum Ficu Indica, quo nomine defcripta efta 
Tbeopbr. bift. pl. lib. 4. cap. H & ex eo apud Plinium 
bit. nat. lib. 12. cap. 5. fed fine nomine, apud Strabo- 
nem libr. 5. Geograpb. & apud Curtium libr.w. ut & 
apud dogi Cuftum libr. 1. exotic. cap. 1. cum quo 
confentio, fed cum venia magni iftius viri errorem 
quendam adnotabo, quem cum aliis communem con- 
mifit, putans Mangue feu Mangiu circa Malaccam 
crefcentem , qua a Ferd, Lopes ege bift. Ori- 
ent. Indice libr. 7. cap. 3. ut & Mangle a Ferdinando 
Oviedo generäl. e natur. bift. Occident. Indice libr. 9. 
cap. 6. defcriptam, unam eandemque effe arborem 
cum Varinga feu Ficu Indica, quum ille fint arbores 
aquaticz , à me fub finém libri precedentis fub nomi- 
ne Mangi Mangi defcriptz , tales autem errores fa- 
cile quis conmittere poteft, fi ex aliorum relatu quis 
quzdam defcribat, atque hic illos noto, neutiquam 
ut do&os derideam viros, uti alii id folent, fed ut 
plantarum hiftoriam ac veritatem mags detegam, op- 
tans talem cordatam correctionem alios, qui fcripta 
mea forte in pofterum corrigent , fufcepturos effe, 
corrigent inquam bono judicio, tales enim nihili fa- 
cio neotericas cavillationes, quas Indie peregrinato- 
res aliis exprobrant , qui nempe unam eandemque ar- 
borem in variis ac diverfis obfervantes regionibus 
parvam forte in foliis , floribus , fimilibusgue notantes 
varietatem , mox fcriptorem talem excutiunt , ac 
mendacii vel erroris reum profcribunt, uti inter alios 
bonus Lin/cbotenus a popularibus fuis hifce in terris 
inmerito adcufatur. 
Figuer D' Indi, feu Ficus Indica in Gallica Antilla- 
rum biftoria a Rocbefortio libr. 2. cap. 6. art. 11. de- 
fcripta, quz parvum producit fructum officulo defti- 
tutum, quique formam ac faporem habet ad Ficos 
alien adcede tem, meo judicio fpecies quoque e- 
rit Varing@, auttor Em ifte dicit, arborem ille= 
folium gerere ab illis Ficus Europa: tom - 
tens, multoque anguftius, ipfamque arborem multo 
effe craffiorem , cujus truncum multi homines vix com- 
ple&i poffunt, ejus enim truncus non eft folidus , at- 
que in peripheria fua folitarius, fed ex plurimis fi- 
mul alis & fürculis compofitus a radicibus usque ad 
ramorum initium, qui quasdam formant cellulas & 
fulcos quatuor & quinque pedes latos. Alæ autem u- 
nam eandemque cum arbore habent fubftantiam , eo- 
demque corte obducte , fex, feptemve pollices 
craffe refpeelu trunci; arboris autem lignum eft al- 
bum & molle, ex hifce alis afferes & menfz forman- 
tur, nec nocet arbori, licet ille excidantur, quia 
intra breve temporis fpatium regenerantur. 
Dicit porro, tales quoque ingentes arbores reperi- 
ri in infulis de Fortugas, praefertim in montibus, fub 
uarum tegmine ducenti homines recubare poflunt , 
enfam enim gerunt comam , harumque fructus forma 
& fapore cum Ficis Gallicis quodammodo conve. 
niunt. 
Eadem inter Varingam & Mangi Mangi confufio 
ar reperitur in Hifpanico Plinio, puto Eufebio 
hie! ad. Hift. nat. lib. 14. cap. 38. quam in præ- 
cedenti libro in capite de Mangio jam notavimus, 
quam hic iterum in memoriam revocamus, ut con- 
miffas diu ac fotus apud au&ores error circa has bi- 
nas arbores tandem evanefcat. 
Baleyenfes aliquid fabulofi nobis de hac narrant 
arbore, quosdam nempe felices homines argenteum 
aliquando feu album in hac reperiffe arbore florem , 
quem tanquam pretiofam gemmam confervant , putant 
enim ac credunt talem, qui hunc inveniunt florem, 
inde ditefcere, hic flos forte fimilis erit illi Angreci: 
Majora autem figmenta nobis obtrudunt de Varinga 
parvifolia, que ipfis Babingin vocatur, in hac, E 
cunt , 
HERBARIIAMBOINENSIS 
* verandering van bladeren, bloemen 
* 
Liber V. cap; A 
elyk wy in 't eerfte boek iets diergelyks gezeat 
an een Yrieboofdige Cala js boom JN gezegt. ekben 
Dat nu deze onze Oofterfche Waringen , boewel van 
de oud Indifche arbore raiz een weinig verfchillende 
nogtans van een, en t zelfde geflagt zy, zullen die tne 
moeten bekennen , die beide deze boomen , in beide die lan. 
den met opmerkinge gezien bebben, en dat Varinga, em 
arbore de raiz, een en dezelffte zyn, met den ouden Fi. 
cus Indica, met namen be/chreven by Theophraftus 
hift. plantarum lib. 4. cap. 5. en uit den zelven Plin. 
hift. natural. lib. 12. cap. 5. maar zonder naam. bw 
Strabo lib. s. Geograph. en by Curtius in de reyzen 
van Alexander de Groote lib. 9. beeft den geleerden 
Heer Clufius lib. 1. exot. cap. I. genoegzaam pa 
met wien ik bet ook volkomentlyk boude , maar (met 
verlof van dien grooten geeft ) moet ik mede aanwyzen *t 
Heen abuisje, bet welke by, en veele andere gebad beb- 
ben, meenende, dat de Mangue of Mangiu een boom 
omtrent Malacca wa/fcbende , en van Ferd. Lopes Ca- 
ftagueda hift. Orient. Indi? lib. 7. cap. 3. als mede de 
Mangle by Ferdinando Oviedo. gener, & nat, Hift. 
Occident. Indiz lib. 9. cap. 6. dobre een en dee 
zelue boom zy met de Varinga of Ficus Indica, daar des 
zelve water-boomen zyn, van ons in 't einde van’t voor- 
gaande boek, onder den naam van Mangi Mangi be/chre- 
ven, diergelyke abuizen kan iemand 2eer ligt begaan, 
als by iets uit bet verbaal van andere be/chryven moet, 
en werd bier aangebaalt , geenzints om geleerde mannen 
te befpotten in baren yver, gelyk men genoegzaam dier- 
gelyke kittelyke neuswyze menfchen vind, maar om de 
waarheid der planten te meer te ontdekken, wenfebende 
dat my diergelyke difcretie ook wedervaren mögte van ama 
deren, die myne fchriften zullen komen te verbeteren, ik 
zegge verbeteren met een goed oordeel, want ik acht dat 
neuswys berispen niet , "t welk men aan de Ooft- Indifebe 
Reyfigers vind, die een en dezelve boom in verfcheide 
landen gezien bebbende, daar aan zy mi[Jcbien een kleene 
CH gemerkt bebben, 
firaks durven uitkryten, dat den Autbeur daar van leue 
ens eter even beeft, gelyk onder anderen den goeden 
indfchoten van zyne Landslieden op veele plaatzen tem 
onregt lyden moet. ` 
Figuier d' Indi of Indiaanfe Vyge-boom, in de Fran- 
fe Hiftorie van de Antilles door Rochefort lib. 2. cap. 6. 
art. II. befchreven, dragende een kleene vrucht, zonder 
kraakfteen , die de gedaante beeft , em den fmaak nade- 
rende by de Fronte Vygen, is myns oordeels mede een 
zer Varinga, Wani vic-atacirwr gt, dat die 
boom een Mad Ze e Pygen veel verfebil- 
lende, en veel fmalder, dat "t een vee dikter boom zy 
wiens fam veele ini ga niet konnen omvademen , want 
zyn flam is niet ma ya » en geheel in de ronte , maar uit 
veele vlerken, en uitfprongen t'zamen gezet , van de wor- 
tel aan tot aan "t begin der takken, dewelke uitmaken 
zekere kamertjes , en groeven van 4. en, 5. voeten groot. 
Deze vlerken zyn van een fubftantie met den boom, en 
met dezelfde fcborfJe bedekt,.6. em 7. duimen dik, na 
proportie van den Slam, zynde bet bout van den boom 
wit, en week, uit deze vlerken maakt men planken en 
Tafels zonder [cbade van de boom, want betin’t korte we- 
der aanwafi , wat men afkapt. 
Hy zegt ook, dat men zulke groote boomen in de Ey- 
landen de Fortugas vind, inxonderbeid in "t gebergte 
onder «viens fchaduwe 200. menfthen kunnen fcbutlen, 
want by zeer digt van loof is, aan gedaante en 
der vruchten eenigzints de Franje. Vygen gelyk. 
Dezelfde, confufie van de Waringen met bet Mangi 
Mangi ziet men ook in de Spaanfe Plinius , ik zegge Eu- 
febius Nierenbergius hift. nat. lib. 14. cap. 38: t welk 
wy in * voorgaande boek im *t Capittel van Mangi Man- 
i al rede verbetert bebben , en bier wederom in dagte 
engen, op dat. doch eens de lang gevoerde dwang by 
de Autbeuren omtrent deze Ber ka mogte verd) 
nen. | er 
De Baleyers verbalen ons wat fabuleus van dezen boom, 
te weten, dat zommige gelukkige menfchen een witte fil 
vere bloem, daar op vinden, die zy als een koftelyk juwet 
bewaren , want zy geloven, dat. by de vinder "ya maakt, 
deze bloem zal die van’t Angrek gelykzyn: z end 
dingen maken zy ons wys van de Kleenbladige bei 
die zy Bahingin noemen, daar op, zeggenze > nu 
ook, doch zeer zelden, een. bloem, als een half € 
