134 
In Rumpbii Auftuario hec adduntur. 
Arbor En/ada, feu uti alii fcribunt , Enfanda a Dap: 
pero in Loanda pag. 244. defcripta , atque ibi Ficus 
Indica dicta , juxta ejus defcriptionem folia gerit illis 
Mali Cotonei fimilia , fructusque pollicis articulum 
longos , nulla. alia videtur effe arbor nifi Varinga 
edn latifolia , excepto quod Loandofenfis arbor 
multo major fit, quum millia hominum , immo plures 
fab ejus umbra latere poffint.  Peculiare eft in Dap- 
peri Madagascara pag. 32. nomen indigenum Varinge 
Nounouk, & fructus Voa Nounouk cum Amboinenfi 
ita convenire , uti plura nomina iftius infule cum 
Amboinenfibus quadrant. 
Tabula Oclogefuma Quarta 
Ramum exhibet Varinge latifolie. 
Ubi Litt. A. fructum jufta magnitudine reprefentat. 
OBSERVATI O. 
— Hee eft Ficus arbor Americana, Arbuti foliis non ferra- 
tis, frudu Pifi magnitudine, funiculis e ramis ad terram de- 
miffis prolifera, Plukm. Almag. p. 144. & Phytogr. Tab. 178. 
Fig. 4. que ex ejus fententia forte eft Ficus arborefcens Afri- 
cana, Arbuti foliis non ferratis Hort. Beaum. & Katou ALU 
Hort. Mal. p. 1o. Tab, 57. ut & forte Alhu ZANON. f. 19. 
c, 
Hic pertinet quoque Ficus Indica maxima, folio oblongo y fu- 
niculis e fummis ramis demiflis , radices agentibus , fe propagans, 
fruta minore fpherico fanguineo Sam. Cat. pl. Fam. pag. 
289. & Hifl p. 140. Tab, 223. ubi fructus ex foliorum alis 
folitarius depingitur, unde alia cjus fpecies videtur, ac forte 
pertinet noftra ad illam pag. 138. in Hift. Famaic. propofi- 
tam, Vide porro Ray Hift. tom. 3. dendr. p. 15.8 16. 
Varinga latifolia a Valent. in Amboinze defcript. pag. 223. 
etiam defcribitur. | | 
ni 
Varinga repens. IF aringin Malatta, 
Recedentis Latifolie altera fpecies eft , que, quan- 
P tum feio , nunquam in arborem excrefcit , fed 
que flagellis fuis longis aliis fefe inmifcet arbo- 
ribus, vel aliis incumbit herbis, cujus rami feu fla- 
ella digitum circiter craffa funt, atque his folia in- 
fident folitaria, tres, Quatuor, ac raro quinque pol- 
lices longa , binos vero lata, in inferiore parte fubro- 
tunda, quorum quzdam funt anguftiora, multo craf- 
fiora; firmiora , & rugofiora quam precedentis, in 
brevem durumque apicem definentia, ceterum ejus- 
dem forme, atque lactefcentia , ramuli autem extre- 
mi in cornicula definunt breviora quam prioris. 
Fru&us bini ac terni fimul dependent ex ramulis 
magnitudine Ceraforum nigrorum , primis Ficorum 
rudimentis fimiles, fed fuperius plani & umbilicati, 
primo lutei, dein intenfe rubri ac fere fufei, nullis 
apicibus notati: Si penitus fint maturi, plerumque 
folitarii dependent ex ramis, & ad tactum molles 
funt, intus autem repleti funt granulis, nullam ex- 
hibentes cavitatem , faporis fatui dulcis, edules ta- 
men quodammodo fünt, & proxime ad Ficorum fa- 
porem adcedunt, fed funt parum aciduli, paucum- 
que fpiffüm ac flavefgens lac emittunt. 
Cunétas hzc arbores adfcendit ac prefertim Lin- 
goas . fed ipfis non firmiter adheret, at longis fuis fla- 
gellis ex ipfarum ramis dependet; ubi vero humiles 
arborum ramos adtingere nequit, perterram prorepit, 
licet ortum ex truncis quarundam arborum ducat, ut 
id in denfis & magnis obfervatur filvis, unde & arbo- 
res ipfas non ftrangulat, 
Nomen. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber V. cap H 
by 
Den boom Enfada , of , gelyk andere febryven, Enfanda 
befchreeven by Dapper in de Loanda pag. 244. en aldaar 
Indiaan/che V'yge-boom genaamt , volgens zyn befchryving 
met bladeren als den Quepeer-boom, en vruchten als een 
lidt van een duym , fchynt anders niet te zyn als onze 
grootbladige Varinge, bebalven dat den Loandozen boom 
veel grooter moet zyn, om dat er duyzent en meer men. 
Jchen onder konnen fcbuylen ; bet is aanmerkelyk, dat 
in Dapper zyn Madagascar pag. 32. den Inlandzen 
naam van deeze Varinga-boom Nounouk, en de vrucht 
Voa Nounouk , met de Amboinfche zo overeenkomt 
gelyk met meer naamen op bet zelve Eyland gefchiet „die 
met de Amboin/che naamen gemeenfchap bebben. | 
Dit heeft Rumphius in zyn vermeerdering daar 
y gedaan. 
De vier- en tachtig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de breedbladige Varinge-Boom, 
Alwaar Lett. A. deszelfs vracht in zyn natuurlyke gedaante 
aanwyft. Ge 
AANMERKING 
Dit is de Americaanfche Vige-Boom met het bladt van de 
Arbutus, dog niet gezaagt, en een vrucht in de grootte van 
een boon, met touwetjes uyt de takken , in de aarde zig 
vaftmakende en voorttelende van Plukz, in zyn Almag. p. 
144 en in de Phyrogr. Tab. 173. Fig.’ 4. welke volgens zyn 
gevoelen mogelyk is de Africaanfche Vyge-Boom, met het 
bladt van de Arbutus ; dog niet gezaagt , van de Hortus Beaum, 
en de Katoe Alu van de Hortus Malab tiende deel Tab, 57. 
en mogelyk de Alhu van 'Zanonius pag. 19. &c. 
Hier toe behoort mede de zeer groote Ooft-Indifche Vyges 
boom , met een langwerpig bladt, en zig vermeerderende 
door touwtjes, uyt de opperfte takken in de aarde neerfchie- 
tende, met een kleyne ronde bloedrode vrucht. , van Slaan, 
in zyn Catal. pl. Fam. p, 189. en in de Hiftor, p. 140. Tab, 
213. dog alwaar een enkelde vrucht uyt den oorfpronk der . 
bladeren enkelt is afgefchetft ,zo dat dit mogelyk een andere 
zoort 's, en , onze mogelyk behoort tot die geene die in zyn 
Hiflerie op a . 138. voorkomt, Ziet verders Ray in zyn 
Hiftor. der del van de Dendrologie op pag. 15 en16, — 
De grootbladige Waringin-boom wert van Valent. in de bes 
fchryving van Ambon op pag. 223. meede befchreven, 
— | 
De kruypende IE aringe-Boom. ; 
E voorgaande breedbladige beeft een tweede zoorte , die 
D (myns wetens) nooyt een boom werd, maar met 
haare ange takken door andere bomen zig been flin- 
gert, of op de lage ruft , zynde de takken of lange ranken . 
omtrent een vinger dik. De bladeren ftaan enkeld, drie, 
vier, en zelden vyf duymen lang , twee dito’s breed „ag- 
ter rond toegebild , zommige wat fmalder , veel dikker; 
Jtyver, en ruyger dan de voorgaande, met een korte en 
barde /pits, anderzints van "t zelfde maaksel, ook melk- 
achtig. De uytterfte ryskens bebben korter hoorntjes dan 
"t voorgaande. : e , 
De vruchten bangen twee a drie by malkanderen aan 
de takjes, in de grootte van kriekjes , de eerjte knoppen 
van Vygen gelyk, doch voor wat plat „en met een kuyltjes 
eerfł geel, daar na boog-rood , en bykans bruyn, zonder 
puntjes. Als zy gebeel ryp zjn , bangenze meeft enkeld, 
en zyn wat week in "t aantaften , binnen zyn ze vol kleyne 
greyntjes, en in de midden febier zonder bolligheid , van 
Jmaak laf-zoet, dog eenigzints bequaam om te eeten > de 
vygen na by komende, met een kleyne rynsbeid , weinige 
dikke en geelachtige melk uitgevende, 
"t Klimt alderbande bomen op, inzonderheid de Lingo- 
bomen, dog begt zig daar- niet vaft aan , maar bangt 
met " ranken van de takken af; daar "t geen laag- 
getakte boom kan bereyken , moet het langs de aarde krut- 
pen» hoewel ’t zyn oorfpronk uyt de [tammen eeniger 
boomen beeft, gelyk men in de digte en groote bo[Jcbagien 
vind: wesbalven 't ook onfchuldig blyft aan 't verwur 
gen der boomen. Naam 
