Y Bock II Hoofyf. — AMBOINSCH KRUYDBOER, ` 135 
Nomen. Latine Yaringa repens. Malaice Waringin 
Malatta , h. e. Varinga repens, licet enim arbores 
confcendat , non tamen ipfis fefe nectit: Balaice Sappa 
Lalawa, h. e. Vefpertilionum pabulum ,. quum hi 
ipfius fructus maxime expetant, atque ubi ipforum 
nucleos projiciunt, hi progerminant, novosque pros 
ducunt frutices. 
Locus. In Amboina crefcit tam in levibus filvis & 
collibus, tam ex aliis dependens arboribus, quam in 
altis filvis per terram prorepens ; invenitur quoque in 
aleya. 
iet us. Hominibus non magno hic frutex ufui 
eft, fed plurimum cjus fructus funt avium cibi , pre- 
fertim vefpertilionum, nihilominus tamen ipfius fru- 
&us maturi funt dulces & edules, magis autem dele- 
&ationi quam pabulo hominum inferviunt. 
Decembri & Januario maturi obfervantur fructus 
ex frugiferis ramis dependentes, qui folia fzépe ha- 
bent non fubrotunda , fed oblonga & anguftata , ita ut 
varietas prioris videretur effe. 
Supa Varinga quoque eft folium gerens priori fe- 
cunda varietati fimile, oblongius nempe, rugofum, 
& in durum apicem definens, fructus ejusdem funt 
forme cum priore ‚fed non ita edules funt , craffiffima 
autem eft arbor ex plurimis flagellis. ac ramis compo- 
fita, comamque gerit amplam & regularem. ` Ejus 
radices funt copiofe, & nude plerumque fupra ter- 
ram elevantur, attamen firmiter ipfi inherent. Ma- 
turi ejus fru&us potiffimum rubent , parumque fufci 
funt; quum vero tantam cum priore habeat fimilitu- 
dinem, parvique fit ufus uno in capite hanc fimul 
deícribere volui. 
Nomen. In Amboina potiffimum nota eft hecarbor 
nomine Supa. Hitoenfes illam vocant Nuno Mattacau 
h. e. Varinga rubens, a rubris ejus fructibus. 
Locus. Plurimum crefcit in infulis Uliafferenfibus , 
ingens ejus arbor ante repugnaculum noftrum Ce 
locata eft in litore nudo , cujus radices fere nude 
fupra terram elevantur , unde facile cognofcitur , fed 
mirandum eft hanc arborem vehementes maris fluxus 
anno 1674. fupra memoratos innoxie tolerare po- 
tuiffe, qui tamen magis remote in ipfa terra millio- 
nes arborum eradicarunt & rapuerunt, uti & ipfum 
EE des prope illam locatum, quod in plano 
humili litore fitum eft, uti & crafliffimi muri in- 
gentes caftelli Hila per eosdem fluxus projećti funt, 
certum indicium divine providentiz , qua in commu- 
ni periculo res debiliffime magis confervantur quam 
fortiffime. 
Pelal Luhunenfium, & Anabul Hitoenfium forte 
eadem eft arbor que Supa, vel ejus varietas, folia 
gerit Iustfolie, fed latiora, firmiora, que rarioribus 
venarum cancellis danara fint, ajıza Fate parvi fint” 
Fici, qui coqui poffunt, & edules funt, paucum vero 
gerit lac, fed duriore conftat ligno reliquis Varinge 
fpeciebus. 
Tabula Otlogefima Quinta 
Ramum exhibet Varinge rubre. 
Tabula Otlogefima Sexta 
Ramum exhibet arboris, que Supa vocatur. | 
„Naam. In ’t Latyn Varinga repens. Op Maleyts 
Waringin Malatta, dat is fe aria Warithi; ia ! 
al beklimt bet de bomen „zo maakt 't zig egter niet vaft aan 
dezelve. Op't Baleys Sappa Lalawa , dat is E: leermuyzen 
knauzel, om dat dezelve deze vruchten gaarneten en 
waar ze de korls laten vallen, fcbietenze uyt , daar dan . 
nieuwe firuyken van groeyen. 
Plaats. °t Waft in Amboina , zo in de ligte boffcben en 
Valeyen, zo van andere boomen afbangende , als in *t 
boge wout langs de aarde kruypende: Als mede op Baley. 
Gebruik. De menfcben bebben geen of weinig eebruyk 
van dit gewas, dies "t meeft dient tot de ad edd 
inzonderbeid van de Vleermuyzen s niet te min zyne rype 
vruchten zyn zoet en bequaam om te eeten , dog meer tot 
Jmaak dan voedzel. 
In December en Fanuary ziet men de rype vruchten , 
aan de vrucbtdragende takken vind men zomtyds de bla- 
deren, niet rond gebild, maar toefmallende , zo dat men ze 
voor een verandering van de voorgaande zoude bouden. 
Supa is cen Waringe-boom met een blad , de voorgaan- 
de tweede verandering meeft gelyk, te weten langaverpi- 
ger, ruyg, en met een barde fpits. De vruchten zyn van 
dezelfde gedaante als de voorige, dog zo goed niet om te 
eeten , maar "t wert een zeer dikken boom, uyt veele om- 
winzelen of armen gemaakt , met een breede ordentelyke 
kruyn. De wortelen zyn zeer veel, en [taan meeft boven 
de aarde, doch zym niet te min vaft, de rype vruchten 
biyven meeft rood , of werden een weinig bruyns om dat 
by zo veel gelykenis met 't voorige touw - gewafcb beeft, 
en een boom wan kleen gebruyk is, beb ik bem in een Ka» 
bittel met bet zelve willen begrypen. : 
Naam. Hy isin Amboina meeft bekent met de naam 
van Supa: De Hitoezen noemen bem Nuno Mattacau s 
dat is roodachtige Waringe, van de roode vruchten. 
Plaats. Hy waft meeft in de Uliaffer/che Eylanden, 
een groote boom Raat voor onze reduit op Ceyt aan bet 
kale fitand , met de wortel meeft bloot, van verre kens 
nelyk , en te aanmerkelyker om dat dezen boom de gewels 
dige bovengenoemde zee-baaren Anno 1674. onbefchadigt 
wytgeftaan beeft, die nogtans landwaart in , veele duy: 
zende boomen weggevoert beeft ; gelyk ook "tonnozele kley: 
ne reduitje daar by Staande ; op een vlakke en gebeel | 
Strand gelegen, daar nogtans aan bet fterke flot Hila 
de dikke muuren van 't buytenwerk door dexelfde baren 
zyn. omver gefmeten : een klaar bewys van de Goddelyke 
goedbeid , die in een algemeen gevaar bet fwakfte dikwils 
meer befcbermt dan "t fterkfte. 
- :Pelal by de-Lubunezen , en Anahul by de Hitoetzen , 
is miffcbien bet zelfde met Supra say ten verandering daar 
van: "t heeft hladeren «s (€ voor /Cbreve breedbladige , doch 
breder ftywer, en met een ydeler geweef van adertjes. 
De vruchten zyn kleyne Vygjes, die men koken en eeten 
kan; "t beeft weinig melk,en een border bout dan andere 
Varingaas. | 
De vyf- en tachtig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de roode Waringe-Boom. 
De zes- en tachtig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de Boom Supa genaamt, 
R ^5 III. 
