148 
hanc prope ædes fuas plantant, cieterum hic cortex 
cum Siri & calce mafticari poteft defeétu junioris Pi- 
nange, cujus faporem optime zmulatur. 
In Banda pifcatores ejus lignum ficcum multum 
adhibent ad ignem fovendum in navigiis fuis, pali 
etiam ex hoc ligno fabricati in aqua marina & litore 
quam durabiliffimi funt. Fructus femi-maturi tam cru- 
di quam coéti cibo inferviunt , penitus enim maturi 
rubedinem perdunt, fqualide lutefcunt , & infipidi 
funt. | 
Tertia hujus generis fpeciés eft omnino filveftris, 
nec ullius ufus , unde & hanc tantum conmemoro , 
ejus folia illis anguftifolie funt fimilia, fed paulo la- 
tiora , obfcure virentia, externe rugofa , faporis ama- 
ricantis, unde funt edulia, in Hitoea vocatur Tollat. 
Apud Hitoenfes alia infuper Habuol obcurrit fpecies, 
forte eadem cum Macaffarenfium Birani. Ejus folia 
aulo funt acutiora, firmiora, & glabriora illis Ha- 
buol , fere inftar illorum Ovifere , inferius binas ge- 
rentia auriculas totundas, que tam arête fibi incum- 
bunt , acfi folii petiolus cum ipfis concretus effet. 
Altiffimz funt arbores , ipfarumque fructus illos Ha- 
buoł referunt, fed fant majores, ex fufco nigrican- 
tes, quique femi-maturi edules funt, maturi enim & 
nieri arenofi funt & infipidi. Lignum eft inftar illius 
Habuol „fed folidius, cortex craffus eft, lentus, & la- 
Ctefcens, qui cum Pinanga mafticatur contra Diar- 
rhzam. Ex fruftis nodofi ligni & alarum muliercule 
patinas formant parvas, quibus fila conglomerant. 
Habuol radices aque incotte & propinate acrimo- 
niam & ardorem Gonorrhez temperant , radix autem 
Accar Cuffu cum Siri Pinanga fimul mafticanda eft ac 
fuccus deglutiendus. 
* Peralu Hort. Malab. part. 1. Fig. 28. defcripta hujus 
videtur effe fpecies , ipfarum varietas potiffimum hac 
in re fita eft, quod Goudal noftra fructus gerat race- 
mofos ex ipfo trunco & radicibus, nec longa ifta fila 
ex ramis emittat, uti Peralu. Sic etiam mihi non ob- 
ftat filveftres hasce Ficus Sycomorum Indicam vocari, 
uti commentator in iftud caput adnotat. 
€ abula Nonagefima Tertia 
Ramum exbibet Caprifici Amboinenfi 
" ovatis integerrimis obtufis, caule inferne radicato Liz», H. 
e. p. 411. ubi & huic jungitur. Ficus Bengalenfis ; 
fabrotundo, fructu orbiculato. Comm. H. Amft. part. 
1. p. 119. T. 62. & Ficus Americana, latiore folio venofo: 
N 
Curacao, Pisk. Almag. p. 144. T. 178. Fig. 1. 
CAPUT 
inenfis , que eft Ficus foliis 
HERBARII AMBOINENSIS Liber V cap. vit 
nezen by baare buyzen planten , anders kan men dezelfde 
Jcbor[fe met Siri en kalk eeten , by gebrek van jonge Pie: 
nang , wiens fmaak by zeer wel naboot/t. 
In Banda gebruiken de Viffcbers dit drooge bout veel 3 
em vuur daar mede in baare Praauwen te bouden. Dê 
palen van dit bout gemaakt „zyn in zeewater en op firana 
zeer durabel: Tot ’t eeten "t zy raaww of gekookt, moet 
men altyd de half rype vruchten kiezen, want de gebeel 
rype verliezen baare roodigbeid, worden vuyl-geel en on- 
Jmakelyk. 
Daar is nog een detde zoort van dit geflagt „doch ganftb 
wilt, en van geen gebruyk , dierbalven ikze maar tot me- 
morie bier ftel. De bladeren zyn die van anguftifolia ge- 
lyk, wel zo breed, donker-groen , van buyten rwyg . van 
wat bitter, en dierbalven niet eetbaar; op Hitoe 
noemen ze bet Tollat. By de Hitoeëzen is nog een zoorte 
van Hahoul , en miflchien ’t zelve met der Macafaren 
Birani. De bladeren zyn wat N > flyver „en gladder 
dan die van Hahuol , bykans als die van Ovifera , agter 
met twee ronde ooren, zo digt op malkander gefloten dat 
bet fchynt of den fteel onder aan 't blad vaft waft. Het 
werden zeer hooge boomen ; de vruchten zyn als die van 
Hahuol , wat grooter ; uyt den bruynen na den fwarten 
toe trekkende , die men half ryp raauw eeten moet, want 
ryp en fwart geworden zynde , wordenze zandig en on- 
Jmakelyk. Het bout is als dat van Hahuol, doch wać 
vafter, den baft dik, taay „en melkig ‚dewelke gebruyk6 
word met Pienang gegeten tegens de buyk-loop. Uyt dé 
Stukken en ’twarrige bout van de vlerken ‚maken de Vrou: 
wen kleyne bordjes , waar op zy garen winden, 
De wortelen van Hahuol in water gekookt en gedron- 
ken; verzagten de fcherpigbeid en brand inde Gonorrbea, 
doch men moet de wortel Aere Cuílu met Siri Pinang 
daar by knouwen, en "t zap daar van inzwelgen, 
Peralu in Hort. Malab. part. 1. Fig. 28. be/chreven, 
Jcbynt een flag bier van te yn , beftaande’t ver|chil mee/é 
bier in , dat onzen Goudal zyme vruchten troswys by 
malkander draagt , zelfs aan den [tam en wortelen , ook 
geene lange draden EN zyne takken geeft , gelyk van Pe- 
ralu gezegt werd. Zo beb ik er ook niet tegen, dat men 
deze wilde Vygen voor een CR Cé dica beude s 
gelyk den Commentator op *t zelfde Kapittel ook toeftemt, 
De drie-en: negentig fle Plaat 
Vertoont een Tak vän de inftbe wilde Vyge-boom ; Wels 
ke is de Vygeboom met heel breede , en ftompe bladen , 
wiens ftam zig van onderen in veele wortelen uytfpreydt 
by Lim. in de Hort. Cliffort. p. 471. alwaar deze ook toe- 
gevoegt wert den Bengaalíche Vyge-boom , met een ronde 
achtig bladt , en een tonde vrucht van Commel. in de 
Hort. Amft. eerfte deel. p. tig. Tab, 6x, en de Americaanfe 
Vygeboom met een breedt dik bladt uyt Curaffauw vam: 
P in zyn Almag, b: F44. ds 178. Fig. h 
VIII. 
